Đại hội Phật giáo toàn quốc lần thứ X: Kiện toàn tổ chức, mở hướng phát triển mới

Đại hội diễn ra tại Học viện Phật giáo Việt Nam ở TPHCM, với sự tham dự của gần 2.000 đại biểu. Tham dự phiên làm việc thứ nhất chiều 6/11, về phía lãnh đạo Trung ương và TPHCM có ông Nguyễn Phước Lộc, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM; ông Nguyễn Văn Thanh, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng ban Dân tộc và Tôn giáo, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; ông Nguyễn Duy Tân, Phó Giám đốc Sở Dân tộc - Tôn giáo TPHCM.

Về phía Giáo hội Phật giáo Việt Nam có Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Tổ chức Đại hội; chư vị Phó Pháp chủ, Ủy viên Thường trực, thành viên Hội đồng Chứng minh, chư tôn đức Hội đồng Trị sự, lãnh đạo các Ban, Viện Trung ương và đại diện Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tại 34 tỉnh, thành phố.

Đoàn kết, đổi mới vì sự phát triển của Giáo hội

Với chủ đề “Kỷ cương - Đổi mới - Hiệu lực - Hiệu quả”, Đại hội lần thứ X diễn ra trong bối cảnh Giáo hội Phật giáo Việt Nam đứng trước những yêu cầu mới về tổ chức và phương thức hoạt động. Việc sắp xếp đơn vị hành chính, triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ tác động đến cơ cấu tổ chức ở các địa phương mà còn đặt ra yêu cầu điều chỉnh hệ thống Giáo hội, bảo đảm sự thống nhất trong quản lý, điều hành và triển khai các hoạt động Phật sự.

Phát biểu tại khai mạc phiên, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn cho biết, Đại hội được tổ chức sớm hơn một năm so với dự kiến của nhiệm kỳ IX nhằm kiện toàn hệ thống tổ chức Giáo hội cho phù hợp với tình hình mới. Theo Trưởng lão Hòa thượng, đây là yêu cầu thực tiễn, đồng thời thể hiện trách nhiệm của Giáo hội trong việc đồng hành cùng sự phát triển của đất nước.

Nhìn lại nhiệm kỳ 2022-2026, Giáo hội đã duy trì hoạt động của hệ thống tổ chức từ Trung ương đến địa phương, đồng thời đạt được nhiều kết quả trong công tác hoằng pháp, giáo dục, hướng dẫn Phật tử và các hoạt động hướng về cộng đồng. Hiện nay, Giáo hội có gần 65 nghìn tăng ni, khoảng 19 nghìn cơ sở tự viện và 250 điểm nhóm sinh hoạt tôn giáo tập trung. Hằng năm, có trên 50  nghìn tăng ni tham gia An cư kết hạ.

Cùng với việc duy trì nền nếp tu học, hoạt động từ thiện, an sinh xã hội tiếp tục là một trong những điểm nhấn trong quá trình phụng sự cộng đồng của Giáo hội. Trong giai đoạn 2022-2026, tổng trị giá các hoạt động an sinh xã hội, từ thiện nhân đạo của Giáo hội đạt trên 7.500 tỷ đồng. Nguồn lực này được tăng ni, Phật tử đóng góp thông qua nhiều hoạt động chăm lo người nghèo, hỗ trợ người có hoàn cảnh khó khăn, cứu trợ đồng bào bị ảnh hưởng bởi thiên tai và tham gia các chương trình an sinh tại địa phương.

Những kết quả đó cho thấy sự gắn bó của Giáo hội với đời sống xã hội không chỉ được thể hiện qua các hoạt động tôn giáo mà còn bằng những đóng góp thiết thực cho cộng đồng. Đây cũng là nền tảng để Giáo hội tiếp tục phát huy tinh thần nhập thế, phụng sự nhân sinh và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong nhiệm kỳ mới.

Trên cơ sở kế thừa những thành quả đã đạt được, công tác nhân sự khóa X được Đại hội xem là một trong những nội dung quan trọng. Thay mặt Ban Nhân sự Đại hội, Thượng tọa Thích Đức Thiện, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, trình danh sách dự kiến suy tôn bổ sung 23 vị Hòa thượng tham gia Hội đồng Chứng minh; đồng thời trình danh sách 235 ủy viên chính thức và 40 ủy viên dự khuyết dự kiến tham gia Hội đồng Trị sự khóa X.

Sau khi xem xét và biểu quyết, Đại hội thống nhất suy tôn bổ sung 23 vị giáo phẩm vào Hội đồng Chứng minh, đồng thời suy cử Hội đồng Trị sự nhiệm kỳ 2026-2031 gồm 235 ủy viên chính thức và 40 ủy viên dự khuyết. Kết quả này tạo cơ sở để Giáo hội tiếp tục kiện toàn bộ máy lãnh đạo, bảo đảm tính kế thừa, đoàn kết và thống nhất trong tổ chức, điều hành các hoạt động Phật sự.

Bên cạnh nhân sự, việc rà soát, sửa đổi Hiến chương cũng là yêu cầu được đặt ra trong quá trình chuẩn bị cho nhiệm kỳ mới. Theo Hòa thượng Thích Huệ Thông, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Pháp chế Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, việc tổ chức Đại hội sớm hơn một năm còn nhằm điều chỉnh Hiến chương lần thứ VIII, bảo đảm phù hợp với những thay đổi trong tổ chức bộ máy hành chính hiện nay.

Khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai, hoạt động Phật sự cấp huyện đã được tạm dừng, trong khi cấp tổ chức này vẫn còn được quy định trong Hiến chương hiện hành. Vì vậy, việc sửa đổi Hiến chương không đơn thuần là điều chỉnh một số quy định về tổ chức mà còn hướng đến tinh gọn đầu mối, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ và nâng cao hiệu quả hoạt động của các cấp Giáo hội.

Đổi mới trong thời đại số

Nếu kiện toàn tổ chức là yêu cầu trước mắt thì đổi mới phương thức quản trị, nâng cao năng lực điều hành và thích ứng với sự phát triển của xã hội hiện đại là nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài đối với Giáo hội trong nhiệm kỳ 2026-2031.

Trình bày chương trình hoạt động Phật sự nhiệm kỳ mới, Thượng tọa Thích Đức Thiện cho biết, Giáo hội xác định 12 chương trình, mục tiêu và nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, đổi mới quản trị và chuyển đổi số được đặt bên cạnh nhiệm vụ củng cố tổ chức, tăng cường kỷ cương, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động Phật sự.

Định hướng này xuất phát từ yêu cầu thực tế khi quy mô tổ chức và phạm vi hoạt động của Giáo hội ngày càng rộng. Việc quản lý tăng ni, tự viện, theo dõi hoạt động Phật sự và kết nối giữa các cấp Giáo hội đòi hỏi phương thức điều hành thống nhất, linh hoạt hơn. Ứng dụng công nghệ không chỉ góp phần giảm các khâu quản lý thủ công mà còn tạo điều kiện để thông tin được cập nhật, chia sẻ kịp thời, phục vụ công tác chỉ đạo và phối hợp giữa Trung ương với địa phương.

Theo định hướng của Giáo hội, nhiệm kỳ mới sẽ tiếp tục xây dựng nền tảng quản lý hiện đại, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong công tác điều hành, hoằng pháp và hướng dẫn Phật tử. Đây cũng là bước chuyển cần thiết để hoạt động Phật sự thích ứng với môi trường số, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận những giá trị tốt đẹp của Phật giáo đến các tầng lớp nhân dân.

Trong bối cảnh các nền tảng trực tuyến ngày càng có ảnh hưởng đến đời sống, việc đổi mới phương thức hoằng pháp cũng đặt ra yêu cầu đưa giáo lý, những giá trị đạo đức và tinh thần từ bi, trí tuệ đến gần hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ. Điều này không chỉ đòi hỏi sự chủ động trong sử dụng các phương tiện truyền thông hiện đại mà còn cần xây dựng đội ngũ tăng ni có kiến thức, năng lực và khả năng thích ứng với môi trường xã hội mới.

Cùng với chuyển đổi số, Giáo hội tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng giáo dục Phật giáo, xây dựng đội ngũ tăng ni có đạo hạnh, trí tuệ và năng lực phụng sự; lấy giới luật, đạo hạnh làm nền tảng để củng cố sự đoàn kết, hòa hợp trong Tăng đoàn. Công tác nghiên cứu Phật học, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa Phật giáo Việt Nam cũng được đặt trong yêu cầu đổi mới, hội nhập nhưng vẫn giữ vững những giá trị cốt lõi của đạo Phật.

Một trong những định hướng xuyên suốt của nhiệm kỳ mới là tiếp tục phát huy tinh thần đồng hành cùng dân tộc, tích cực tham gia xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Các hoạt động từ thiện, an sinh xã hội, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu được xác định là những lĩnh vực quan trọng để tăng ni, Phật tử tiếp tục thể hiện trách nhiệm với cộng đồng.

Bên cạnh đó, Giáo hội chú trọng nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại Phật giáo, chủ động hội nhập quốc tế, phát huy vai trò của doanh nhân Phật tử, phát triển nguồn lực và tăng cường cơ sở vật chất phục vụ hoạt động Phật sự. Những nhiệm vụ này được đặt trong mối liên hệ với yêu cầu xây dựng Giáo hội đoàn kết, hòa hợp, có năng lực quản trị và khả năng thích ứng trước những chuyển biến của thời đại.

Với phương châm “Kỷ cương - Đổi mới - Hiệu lực - Hiệu quả”, Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X hướng đến xây dựng Giáo hội ngày càng vững mạnh, trong đó việc kế thừa truyền thống được gắn với đổi mới tổ chức, quản trị và phương thức hoạt động. Đây cũng là cơ sở để Giáo hội tiếp tục phát huy những giá trị tốt đẹp của Phật giáo, đóng góp tích cực cho đời sống xã hội và sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.