Báo Đại Đoàn Kết Văn hóa

Đánh thức sức mạnh văn hóa Việt Nam - Bài 1: Từ Concert quốc gia đến giấc mơ thương hiệu văn hóa Việt

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Đánh thức sức mạnh văn hóa Việt Nam - Bài 1: Từ Concert quốc gia đến giấc mơ thương hiệu văn hóa Việt

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News

Việt Nam có một thị trường hơn 100 triệu dân, với thế hệ trẻ tiếp cận nhanh với công nghệ. Đánh thức sức mạnh văn hóa là cách mang những giá trị ngàn năm văn hiến bước vào tương lai; đánh thức những giá trị tiềm năng thành sức mạnh và động lực phát triển. Kể từ số báo này, Báo Đại đoàn kết sẽ đăng loạt bài “Đánh thức sức mạnh văn hóa Việt Nam”.

Các nghệ sĩ biểu diễn tại Liên hoan nhạc Jazz quốc tế Hà Nội. Ảnh: Phạm Sỹ.
Các nghệ sĩ biểu diễn tại Liên hoan nhạc Jazz quốc tế Hà Nội. Ảnh: Phạm Sỹ.

Qua sức hút của những concert quy mô lớn, có thể thấy âm nhạc không chỉ tạo nên những trải nghiệm văn hóa giàu cảm xúc mà còn mở ra dư địa phát triển cho nhiều ngành nghề sáng tạo. Để khai thác hiệu quả tiềm năng này, theo các chuyên gia, cần có chiến lược đầu tư bài bản, chuyên nghiệp hóa hoạt động tổ chức biểu diễn, từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp sáng tạo có khả năng tạo ra giá trị kinh tế, văn hóa bền vững.

Giải mã sức hút của concert

Thời gian qua, các concert trở thành một hiện tượng nổi bật của đời sống văn hóa trong nước. Thống kê cho thấy, riêng năm 2025, cả nước có hơn 810 sự kiện âm nhạc. Concert quốc gia “Tổ quốc trong tim” thu hút khoảng 50.000 khán giả; nhiều chương trình của nghệ sĩ trong nước và quốc tế đón hàng chục nghìn người mỗi đêm. Đặc biệt, giữa tháng 10/2026, TPHCM ghi nhận một dịp cuối tuần có tới 8 concert diễn ra cùng lúc. Sức hút của concert không chỉ đến từ âm nhạc. Với người trẻ, đó còn là không gian để cùng hát, cùng sẻ chia cảm xúc và tìm thấy sự kết nối, cảm giác thuộc về một cộng đồng.

Bà Phạm Thị Kim Oanh- Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả (Bộ VHTTDL) cho rằng, đời sống văn hóa hiện nay đang có những bước phát triển mới, không chỉ đáp ứng nhu cầu thưởng thức văn hóa thường ngày mà còn hướng tới quy mô lớn hơn, gắn với sự phát triển của công nghiệp văn hóa. Cùng với đó, cách tiếp cận, thưởng thức các giá trị văn hóa, nghệ thuật cũng có sự thay đổi. Không chỉ lắng nghe giai điệu âm nhạc, giới trẻ ngày nay còn mong muốn trực tiếp đến các sự kiện, chương trình âm nhạc để giao lưu, chia sẻ và kết nối. Đồng thời, giờ đây công nghệ và môi trường số cũng giúp các chương trình mở rộng phạm vi tiếp cận công chúng.

Còn theo NSND Trần Ly Ly, Chủ tịch Hội đồng Học viện Múa Việt Nam, sự phát triển của concert không đơn thuần là xu hướng giải trí của giới trẻ mà còn gắn với định hướng phát triển công nghiệp văn hóa của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là những mục tiêu được đặt ra trong Nghị quyết số 80-NQ/TW. Thông qua các chương trình quy mô lớn, âm nhạc tạo điều kiện kết nối cộng đồng, hình thành sự đồng cảm giữa nghệ sĩ và khán giả, đồng thời trở thành phương tiện chuyển tải các giá trị văn hóa Việt Nam. NSND Trần Ly Ly kỳ vọng, những giá trị này không chỉ được lan tỏa trong nước mà còn có thể tiếp cận công chúng quốc tế trong tương lai.

Vừa rồi, dự toạ đàm “Từ concert tới con tim” do Thông tấn xã Việt Nam tổ chức,  các nghệ sĩ Đen Vâu, ca sĩ Bảo Trâm… đều chia sẻ sự xúc động đặc biệt khi tham dự các concert quốc gia như “Tổ quốc trong tim,” “Nối vòng tay lớn”… Nghệ sĩ Đen Vâu cho hay: “Đó là một cảm xúc tuyệt vời khi rất nhiều người cùng hòa giọng trong bầu không khí của tình đoàn kết, sự nhân văn và lòng yêu nước”. Ca sĩ Bảo Trâm bày tỏ, khi cô biểu diễn trong concert “Nối vòng tay lớn” mới đây tại Thái Nguyên, cô cũng được tận hưởng một bầu không khí đầy nhiệt huyết của khán giả trong những ca khúc về tình yêu quê hương, đất nước. Mọi người cứ nghĩ rằng nghệ sĩ là người truyền cảm hứng cho khán giả, nhưng Bảo Trâm thấy ngược lại, chính nghệ sĩ được truyền cảm hứng thông qua những chương trình như thế này.

Theo giới chuyên môn, dấu ấn của các chương trình nghệ thuật không chỉ nằm ở quy mô tổ chức hay sức hút của nghệ sĩ mà còn ở cách kể câu chuyện văn hóa Việt Nam thông qua ngôn ngữ âm nhạc và biểu diễn. Những chương trình như “Tổ quốc trong tim”, “80 năm Hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc”, “V Concert - Rạng rỡ Việt Nam” và sắp tới là “Muôn sắc Việt Nam”… cho thấy các chủ đề về lịch sử, quê hương, đất nước vẫn có sức hấp dẫn lớn khi được thể hiện bằng hình thức nghệ thuật phù hợp với công chúng hôm nay. Đặc biệt, sự tham gia đông đảo của khán giả trẻ cho thấy âm nhạc có thể trở thành phương thức gần gũi để thể hiện tình yêu đối với văn hóa dân tộc.

Lan tỏa tinh hoa và tinh thần Việt Nam

Các chuyên gia có chung quan điểm, giá trị cốt lõi làm nên một chương trình nghệ thuật quy mô lớn trước hết phải xuất phát từ tư tưởng. Bên cạnh đó là sự đầu tư bài bản, sự tham gia của nhà sản xuất, nhà sáng tạo, những nghệ sĩ tài năng, phù hợp với định hướng chương trình.

Theo NSND Trần Ly Ly, khi một chương trình biểu diễn phát triển thành chuỗi sự kiện, xây dựng được thương hiệu, những người sáng tạo sẽ phải đối mặt với yêu cầu ngày càng cao, đó là làm thế nào để mỗi chương trình sau có chất lượng tốt hơn, tạo được sự khác biệt và sức hấp dẫn riêng. Để phát triển sâu rộng, vươn ra thị trường quốc tế, các nhà sáng tạo cần chú trọng xây dựng bản sắc, trong đó cốt lõi chính là những giá trị văn hóa Việt Nam. Càng hội nhập quốc tế, tinh thần Việt Nam càng cần được thể hiện rõ nét trong các sản phẩm nghệ thuật. Tuy nhiên, văn hóa không phải là di sản bị đóng băng mà luôn vận động, chuyển mình. Vì vậy, người làm sáng tạo cần biết chắt lọc những tinh hoa văn hóa dân tộc, kết hợp với tư duy đổi mới và sự giao thoa văn hóa quốc tế, qua đó tìm ra hướng phát triển hài hòa giữa việc gìn giữ bản sắc Việt Nam với xu thế của thời đại.

 Tiết mục nghệ thuật trong chương trình “Âm vang Tổ quốc”. Ảnh: Phạm Sỹ.
Tiết mục nghệ thuật trong chương trình “Âm vang Tổ quốc”. Ảnh: Phạm Sỹ.

PGS.TS Đỗ Chí Nghĩa - Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Đại biểu Quốc hội khóa XVI phân tích: Việt Nam không bắt đầu phát triển công nghiệp văn hóa từ con số không. Chúng ta có di sản phong phú, nghệ thuật truyền thống đa dạng, ẩm thực đặc sắc, làng nghề lâu đời, kiến trúc giàu bản sắc và những câu chuyện lịch sử có sức lay động. Bài toán không phải là biến mọi di sản thành hàng hóa, cũng không phải là giữ chúng trong một chiếc khung bất động. Cần tìm cách để các giá trị văn hóa tiếp tục được thực hành, có thêm công chúng, tạo sinh kế cho người gìn giữ di sản và đóng góp cho nền kinh tế mà không đánh mất căn cốt của mình. Mới đây, hai đêm diễn cuối tuần của nhóm nhạc BIGBANG tại sân vận động Mỹ Đình đem đến một lát cắt khác của công nghiệp văn hóa. Đêm đầu tiên thu hút hơn 40.000 khán giả, vé của cả hai đêm được bán hết chỉ trong khoảng một giờ rưỡi kể từ khi mở bán đợt cuối. Theo dữ liệu của nền tảng du lịch Trip.com, lượng đặt vé máy bay đến Hà Nội trong dịp này tăng 74%, số hành khách tăng 76% so với cùng kỳ năm trước.

Ông Đỗ Chí Nghĩa nhấn mạnh, điều quan trọng hơn là sau sự kiện này, doanh nghiệp trong nước có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, nhân lực kỹ thuật và nhà sản xuất được nâng nghề, còn thành phố tích lũy được kinh nghiệm và hạ tầng để tiếp tục tổ chức những sự kiện chất lượng. Nếu tạo được liên kết giữa địa điểm biểu diễn, nhân lực, công nghệ, bản quyền và dịch vụ, các concert có thể góp phần phát triển công nghiệp biểu diễn lâu dài.

Xây dựng thương hiệu văn hóa dựa trên bản sắc

Từ sức hút của những concert quy mô lớn, có thể thấy âm nhạc không chỉ tạo nên những trải nghiệm văn hóa giàu cảm xúc mà còn mở ra dư địa phát triển cho nhiều ngành nghề sáng tạo. Để khai thác hiệu quả tiềm năng này, cần có chiến lược đầu tư bài bản, chuyên nghiệp hóa hoạt động tổ chức biểu diễn, phát triển nguồn nhân lực và hạ tầng, từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp sáng tạo có khả năng tạo ra giá trị kinh tế, văn hóa bền vững.

Thương hiệu văn hóa thực chất là cách một dân tộc kể câu chuyện của mình với thế giới. Đó là hành trình biến chiều sâu văn hóa thành sức mạnh mềm, biến di sản thành nguồn lực phát triển và biến bản sắc dân tộc thành năng lực cạnh tranh quốc gia. Khi làm được điều ấy, văn hóa có thể trở thành một trong những nền tảng quan trọng góp phần định hình vị thế Việt Nam.

Cụ thể hơn, theo ông Đỗ Chí Nghĩa, một concert thành công không nên chỉ để lại ký ức về vài giờ náo nhiệt, mà cần góp phần tạo dựng năng lực sáng tạo cho tương lai. Phát triển công nghiệp văn hóa, vì thế, là làm cho cái đã có tiếp tục sống, khơi mở những tiềm năng chưa được đánh thức và tạo ra giá trị mới trên nền tảng bản sắc.      

Theo thông tin từ Bộ VHTTDL, tính đến nay, cả nước đã chuẩn bị 406 chương trình, hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Cả 34 tỉnh, thành phố đều đã ban hành kế hoạch triển khai, với nhiều sự kiện được tổ chức tại các không gian công cộng, di tích lịch sử, thiết chế văn hóa và khu vực sinh hoạt cộng đồng.

Điểm nhấn tại Thủ đô là chương trình nghệ thuật đặc biệt Muôn sắc Việt Nam, dự kiến diễn ra lúc 20 giờ ngày 24/11 tại sân vận động quốc gia Mỹ Đình. Chương trình dự kiến quy tụ khoảng 3.000 nghệ sĩ, đón 50.000 khán giả, trong đó Hà Nội dành tặng 38.000 vé miễn phí cho nhân dân.

Hương Lê