Đẩy mạnh tuyên truyền sinh đủ 2 con trước 35 tuổi

Theo Quyết định số 2358/QĐ-BYT ngày 28/7/2026 do Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên ký ban hành, công tác truyền thông dân số cần tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quán triệt quan điểm dân số là yếu tố quan trọng hàng đầu của sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.

Hướng dẫn nhấn mạnh yêu cầu tạo sự thống nhất nhận thức trong cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân, hình thành sự đồng thuận xã hội trong thực hiện công tác dân số. Đồng thời, truyền thông dân số cần góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân; phát huy vai trò của truyền thông chính sách trong tổ chức thi hành pháp luật và huy động sự tham gia của toàn xã hội.

Bộ Y tế yêu cầu hoạt động truyền thông, vận động, giáo dục về dân số phải bảo đảm chính xác, khoa học, kịp thời, rõ ràng, dễ hiểu và thiết thực. Nội dung, thông điệp truyền thông cần thống nhất, đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, cơ sở; phù hợp với truyền thống, bản sắc văn hóa dân tộc, đạo đức xã hội, tôn giáo, tín ngưỡng, phong tục tập quán.

Đáng chú ý, hướng dẫn nêu rõ truyền thông dân số phải lấy người dân làm trung tâm, hướng tới thay đổi hành vi, phù hợp với đặc điểm địa bàn và từng nhóm đối tượng. Cùng với các hình thức truyền thông truyền thống, Bộ Y tế yêu cầu tận dụng lợi thế của truyền thông số, truyền thông xã hội, phù hợp với thực trạng dân số trong từng thời kỳ.

Một trong những nội dung trọng tâm là truyền thông về vai trò của cá nhân, cặp vợ chồng trong việc sinh con, bảo đảm phát triển bền vững đất nước và hạnh phúc của người dân. Theo đó, cần tiếp tục truyền thông để mỗi cá nhân, cặp vợ chồng quyết định thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh phù hợp với lứa tuổi, tình trạng sức khỏe, điều kiện học tập, lao động, thu nhập và nuôi dạy con trên cơ sở bình đẳng.

Bộ Y tế cũng yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền việc sinh đủ 2 con trước 35 tuổi; lợi ích của việc không kết hôn muộn, không sinh con quá muộn, không sinh ít con đối với phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, cần truyền thông về các yếu tố bất lợi của việc kết hôn quá sớm, sinh con quá sớm, sinh con quá dày đối với nam, nữ thanh niên và các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Hướng dẫn cũng đặt trọng tâm vào truyền thông hệ lụy của mức sinh thấp. Mức sinh thấp kéo dài có thể tác động trực tiếp đến quy mô, cấu trúc, chức năng của gia đình; ảnh hưởng đến khả năng duy trì quy mô, cơ cấu dân số hợp lý, phát triển nguồn nhân lực và bảo đảm an sinh xã hội trong dài hạn. Tình trạng này còn có thể kéo theo thiếu hụt lực lượng lao động, thu hẹp quy mô dân số, đẩy nhanh quá trình già hóa dân số và gia tăng các dòng di cư.

Đối với vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh, Bộ Y tế yêu cầu tăng cường truyền thông, giáo dục về các quy định pháp luật liên quan, trong đó có quy định nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức; nghiêm cấm thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi, trừ trường hợp phục vụ chẩn đoán và điều trị theo quy định.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh truyền thông về giới và bình đẳng giới, nâng cao vai trò, vị thế của phụ nữ và trẻ em gái trong gia đình, cộng đồng và xã hội; nâng cao trách nhiệm của nam giới trong chăm sóc sức khỏe sinh sản, nuôi dạy con và xây dựng gia đình hạnh phúc.

Về thích ứng với già hóa dân số, hướng dẫn yêu cầu nâng cao nhận thức về chăm sóc và nâng cao sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng; chủ động chuẩn bị cho tuổi già; phát triển đa dạng các hình thức chăm sóc người cao tuổi. Công tác truyền thông cũng cần chú trọng phòng, chống bạo lực, ngược đãi, lừa đảo, các hành vi xâm hại người cao tuổi; chăm sóc sức khỏe tinh thần, chống cô đơn, cô lập xã hội đối với người cao tuổi.

Bộ Y tế cũng yêu cầu khuyến khích người dân chăm sóc sức khỏe phù hợp với từng nhóm đối tượng; chủ động tiếp cận dịch vụ tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn; sàng lọc, chẩn đoán, điều trị trước sinh và sơ sinh; dự phòng vô sinh, điều trị vô sinh; ứng dụng công nghệ số trong chăm sóc sức khỏe và nâng cao chất lượng dân số.

Đặc biệt, hướng dẫn tiếp tục nhấn mạnh truyền thông về cấm tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống; cảnh báo hệ lụy nghiêm trọng của việc mang thai và sinh con ở tuổi chưa thành niên đối với sức khỏe của cả mẹ và trẻ. Các nhóm người chưa thành niên, thanh niên và công nhân tại khu công nghiệp cần được ưu tiên cung cấp kiến thức toàn diện về sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục nhằm dự phòng vô sinh, giảm mang thai ngoài ý muốn, giảm phá thai không an toàn.

Trong lĩnh vực giáo dục, Bộ Y tế đề nghị đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp giáo dục về dân số, sức khỏe sinh sản trong và ngoài nhà trường; lồng ghép phổ biến quy định pháp luật về dân số, hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới, trẻ em và các lĩnh vực liên quan phù hợp từng cấp học, trình độ đào tạo.

Các nhóm đối tượng ưu tiên trong truyền thông dân số gồm người chưa thành niên, người trong độ tuổi sinh sản, người cao tuổi, người di cư, người khuyết tật, người có nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm, người dân tộc thiểu số, đặc biệt là người dân tộc thiểu số rất ít người, và người sử dụng lao động.

Về hình thức truyền thông, hướng dẫn nêu các hình thức trực tiếp, gián tiếp, chiến dịch, sự kiện, triển lãm, cuộc thi về dân số, các mô hình truyền thông trong và ngoài nhà trường. Bộ Y tế khuyến khích đẩy mạnh chuyển đổi số, truyền thông trên nền tảng số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và các phương thức truyền thông đa phương tiện để nâng cao hiệu quả tiếp cận người dân.

Bộ Y tế giao Cục Dân số xây dựng, sản xuất và cung cấp định kỳ hằng năm các sản phẩm truyền thông về dân số; phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền thông, nhất là các cơ quan báo chí chủ lực quốc gia, để tuyên truyền, phổ biến các nội dung truyền thông dân số.

Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố được đề nghị giao Ban Chỉ đạo Dân số và Phát triển chỉ đạo các cơ quan thành viên phối hợp với Sở Y tế triển khai truyền thông, vận động, giáo dục về dân số tại địa phương; giao Sở Giáo dục và Đào tạo triển khai hoạt động truyền thông dân số trong các cơ sở giáo dục và nhà trường.

Bộ Y tế cũng đề nghị các địa phương, ban, bộ, ngành, tổ chức chính trị - xã hội bố trí kinh phí thực hiện hoạt động truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; khuyến khích lồng ghép với các chương trình, dự án liên quan và ưu tiên nguồn lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo, khu công nghiệp tập trung đông lao động và các địa bàn còn nhiều khó khăn về công tác dân số.