Dạy nghề - thách thức chất lượng nguồn nhân lực

Ảnh minh họa.

Theo ông Dương Đức Lân – Tổng cục trưởng Tổng Cục dạy nghề: Dạy nghề hoạt động đòi hỏi nhiều chi phí đầu tư nên để đáp ứng được đào tạo nhân lực cho quốc gia cần nguồn ngân sách nhà nước đóng vai trò chủ đạo thông qua các chương trình, đề án, dự án về dạy nghề.

Chiến lược phát triển dạy nghề thời kỳ 2011 – 2020 do Tổng cục dạy nghề, Bộ LB,TB&XH thực hiện đã đi được chặng đường 5 năm. Tuy nhiên, Chiến lược đã đáp ứng nhu cầu nhân lực có kỹ năng nghề cho phát triển kinh tế - xã hội theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập với các nước ASEAN và quốc tế hay chưa lại khó có những điều tra thuyết phục và thoả đáng.

Trong khi thực tế hiện nay cho thấy thách thức về nguồn chất lượng nhân lực đang đặt ra cấp bách. Việc phát triển hệ thống trường lớp, đội ngũ giáo viên dạy nghề, chất lượng dạy nghề được nâng lên nhưng trên thực tế vẫn còn rất nhiều trăn trở, bất cập và vướng mắc…

Về tỷ lệ lao động qua đào tạo, tính đến cuối năm 2015, lao động qua đào tạo nghề ở tất cả các trình độ cao đẳng nghề, trung cấp nghề, sơ cấp nghề và dạy nghề dưới 3 tháng gồm cả dạy nghề chính quy, dạy nghề thường xuyên, được tổ chức tại các cơ sở doanh nghiệp, cơ sở giáo dục có tham gia dạy nghề, tại các doanh nghiệp, làng nghề và dạy nghề của các tổ chức, cá nhân khác đạt 38,5%. Trong đó đào tạo trình độ cao đẳng nghề, trung cấp nghề và sơ cấp nghề là 25%, đào tạo nghề dưới 3 tháng là 13,5%. Như vậy, tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đã tăng 18,5% so với năm 2010, nhưng so với mục tiêu của Chiến lược, tỷ lệ này mới đạt 96,2%.

Bên cạnh kết quả đạt được, Tổng cục Dạy nghề cũng thừa nhận những yếu kém về các nhiệm vụ phát triển chương trình, giáo trình; xây dựng khung trình độ quốc gia; cơ sở vật chất và thiết bị dạy nghề; kiểm định chất lượng dạy nghề; hợp tác quốc tế…Trong đó, một số mục tiêu của Chiến lược đã không đạt yêu cầu được chỉ ra như mạng lưới cơ sở dạy nghề, số lượng và chất lượng đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý; cấp chứng chỉ nghề quốc gia; hướng nghiệp phân luồng học nghề sau THCS.

Cùng với đó, hiện việc phân bố mạng lưới cơ sở dạy nghề cũng chưa hợp lý. Nguồn lực đầu tư từ các chương trình mục tiêu cho các trường chỉ đạt 62% so với kế hoạch. Đối với đội ngũ giáo viên dạy nghề tuy tăng số lượng nhưng kỹ năng nghề đạt theo chỉ tiêu mới khoảng 60% và việc tiến hành bồi dưỡng, tổ chức đào tạo cán bộ quản lý dạy nghề còn yếu và chưa hệ thống, chuyên nghiệp.

Trong Chiến lược phát triển giáo dục nghề nghiệp giai đoạn 2016 – 2020 có hướng đến tập trung đào tạo các ngành nghề trọng điểm đạt trình độ của các nước khu vực ASEAN và thế giới, tạo sự đột phá về chất lượng nghề nghiệp và nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 63% vào năm 2020.

Với việc hiện nay cả nước có 45 trường nghề trọng điểm đang nhận đầu tư vốn ngân sách nhà nước thì có vẻ như chưa tương xứng với chất lượng đào tạo nghề hiện nay.

Hướng sắp tới nếu không nâng cao chất lượng từ khâu tuyển sinh, đến đào tạo, thì hệ thống trường nghề như hiện nay là lãng phí nguồn lực nhà nước.