Để người dân không còn sợ lũ

Lũ hoành hành ở Quảng Nam. Ảnh: Tấn Thành.

Chỉ hơn 1 tháng mưa lũ đã có hơn 111 người chết và mất tích, 121 người bị thương, hơn 300.000 ngôi nhà bị ngập, hư hại... Tổng thiệt hại ước tính gần 8.600 tỷ đồng. Nếu tính từ đầu năm, đến nay đã có hơn 235 người chết và mất tích do mưa lũ, với thiệt hại trên 37.000 tỷ đồng… Nhìn vào những con số này quả là người dân vùng lũ đã chịu tổn thất quá lớn.

Lần nào cũng vậy, sau những cơn cuồng nộ của thiên nhiên, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, các tổ chức khác cũng đều lên tiếng kêu gọi sự chung tay của cả cộng đồng cứu trợ người nghèo. Thế là lá lành đùm lá rách, lá rách ít đùm lá rách nhiều, mỗi người dân Việt Nam bằng nhiều cách họ cố giúp đồng bào của mình gượng dậy vượt qua cơn khốn khó.

Trước thiệt hại nặng nề do mưa lũ, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã về với người dân vùng lũ. Với Bình Định, tỉnh chịu thiệt hại nặng nề, Thủ tướng chỉ đạo bổ sung thêm 80 tỷ đồng để Bình Định có thêm khoản dự phòng ngân sách phục vụ công tác khắc phục hậu quả thiên tai cũng như đồng ý cấp phát thêm 2.000 tấn gạo hỗ trợ người dân kịp thời. Hỗ trợ với phương châm “đừng để người dân màn trời chiếu đất lúc khó khăn này”…

Chỉ thị số 11-CT/TW của Ban Bí thư về việc tổ chức Tết năm 2017 vừa ban hành cũng nêu rõ: Chủ động triển khai đồng bộ, có hiệu quả các chính sách an sinh và phúc lợi xã hội. Quan tâm chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho các gia đình chính sách, người có hoàn cảnh khó khăn, đồng bào ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn và biên giới, hải đảo, nhất là đồng bào bị thiệt hại do lũ lụt ở miền Trung.

Lo an sinh, an dân là mục tiêu hàng đầu của Đảng, Nhà nước ta. Để có thêm khoản ngân sách chăm lo cho người nghèo, cần cắt giảm các khoản chi khác. Ban Bí thư cũng đề nghị, các cấp chính quyền cần thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 21-CT/TW, ngày 21/12/2012 của Ban Bí thư khóa XI về việc đẩy mạnh thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Theo đó “các cấp, các ngành không tổ chức đi thăm, chúc Tết, nghiêm cấm tặng quà Tết cho cấp trên dưới mọi hình thức. Các địa phương không bắn pháo hoa trong dịp Tết”. Tất cả các khoản tiết kiệm được sẽ dành để chăm lo Tết cho người nghèo, khó khăn, gia đình chính sách... Mưa đã tạnh, lũ đã rút, nhờ sự chung tay của cộng đồng, sự chăm lo kịp thời của Đảng, Nhà nước, Chính phủ chắc chắn người dân vùng lũ sẽ nhanh chóng vượt qua khó khăn, từng bước ổn định cuộc sống.

Điều đáng nói, đây không phải là lần đầu cuộc chiến không cân sức giữa sức người và thiên nhiên xảy ra để rồi cướp đi của cải, tính mạng của người dân trên khắp dải đất hình chữ S này. Với miền Trung “đến hẹn lại lên”, mỗi mùa bão về, mưa chồng lên mưa, lũ cõng lũ tràn về cướp sạch những gì người dân chắt chiu cả đời người.

Thế nhưng, giờ thì chẳng cần chờ đến mùa mưa mới xuất hiện lũ dữ, bão cũng không chỉ xuất hiện vào cuối hè đầu thu nữa. Trước đây, chỉ có mùa hanh khô, người dân mới phải lo hạn hán, giờ thì hạn kéo dài hết ngày này tháng khác làm dài thêm những ngày khó nhọc của bao người.

Thời tiết vốn là ẩn số khó đoán biết nhưng chưa bao giờ bất định, dị thường đến thế. Có ai ngờ năm nay hạn hán kéo quá dài ở Nam Trung Bộ, ngập mặn lịch sử ở Đồng bằng sông Cửu Long và nay là mưa lũ bất thường giữa mùa đông…Tất cả chỉ có thể là do biến đổi khí hậu. Khí hậu đã biến đổi, nếu vẫn sử dụng những giải pháp cũ, những biện pháp thiếu căn cơ thì hậu quả của nó là rất nặng nề, nó có thể phải đánh đổi bằng chính cuộc sống, thậm chí là tính mạng của người dân.

Nhìn thấu suốt vấn đề này, khi làm việc với lãnh đạo tỉnh Bình Định về công tác khắc phục hậu quả lũ lụt nặng nề vừa qua trên địa bàn, Thủ tướng đã chỉ đạo: “Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, phối hợp với các bộ, địa phương tổ chức nghiên cứu, đánh giá toàn thể về thực trạng thiên tai, mưa lũ, ngập lụt, hạn hán ở miền Trung và Tây Nguyên, làm rõ nguyên nhân, từ đó đề xuất các chương trình, dự án, giải pháp tổng thể, căn cơ, chứ không để tình trạng “nóng đâu phủi đó”.

Trong cuộc làm việc, người đứng đầu Chính phủ cũng chỉ rõ: “Người ta hay nói nguyên nhân vì sao có tình trạng ngập lũ nặng nề như thế này. Do chất lượng rừng kém, khả năng giữ nước yếu, hay do cơ sở hạ tầng chưa phù hợp, chưa bảo đảm khả năng thoát nước, trong khi khu vực này thì hạn hán rất gay gắt còn mưa lũ thì nặng nề. Chúng ta phải nghiên cứu tổng thể vấn đề này, không chỉ giải quyết vấn đề trước mắt mà cho cả về lâu dài, cho con cháu chúng ta”.

Thủ tướng cũng giao cho Bộ Giao thông - Vận tải kiểm tra, xử lý các công trình chưa phù hợp, cản lũ hoặc ảnh hưởng đến an toàn các khu dân cư, không để tình trạng ngập lụt ngày càng nghiêm trọng do các công trình giao thông. Chỗ nào cầu cống khẩu độ thoát nước không bảo đảm thì phải xử lý gấp. Tiếp tục đầu tư nâng cao năng lực phòng chống thiên tai, thực hiện tốt phương châm “4 tại chỗ”, nâng cao nhận thức cộng đồng với tinh thần chủ động tự lực cánh sinh của mỗi gia đình…Những việc làm này là rất cần thiết với người dân vùng lũ ngay lúc này nhưng chưa đủ.

Theo Thủ tướng-Trưởng Ban chỉ đạo quốc gia về biến đổi khí hậu thì “biến đổi khí hậu xảy ra nhanh ngoài dự kiến”, trong khi đó “công tác chuẩn bị ứng phó, dự báo biến đổi khí hậu chưa thực sự đi vào cuộc sống” và “nếu không chủ động ứng phó với diễn biến dị thường của thời tiết thì hậu quả sẽ rất nặng nề”.

Vì vậy, các cấp, các ngành, nhất là ngành nông nghiệp cần nhanh chóng vào cuộc, đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp để có giống cây trồng, vật nuôi thích ứng với biến đổi khí hậu. Đặc biệt, cần tuyên truyền cho người dân ý thức rằng biến đổi khí hậu là chuyện của hôm nay để cùng các cấp chính quyền chủ động, phòng ngừa, có biện pháp đối phó để giảm tới mức thấp nhất tổn thất mà nó đem lại.