Đề xuất hình thành mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành xuất bản

Lần đầu tiên tạo cơ sở pháp lý cho mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông

Ngày 15/7, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Báo cáo tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, sau hơn 12 năm thi hành, ngoài những ưu điểm, thuận lợi, Luật Xuất bản 2012 đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập. Ngành xuất bản, in, phát hành là một trong 10 trụ cột của công nghiệp văn hóa quốc gia; mục tiêu đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đòi hỏi sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản để thúc đẩy hoạt động xuất bản phát triển nhanh và bền vững.

Về bố cục của dự thảo Luật, Điều 1: Sửa đổi, bổ sung nội dung 27/54 điều; Điều 2: Hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp.

Sau thẩm định của Bộ Tư pháp, để kịp thời thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng vừa được ban hành, dự thảo Luật đã được nghiên cứu, bổ sung một số điểm mới quan trọng. Trong đó, khẳng định rõ hơn vị trí, vai trò của hoạt động xuất bản (Điều 3). Dự thảo Luật xác định xuất bản không chỉ là lĩnh vực văn hóa, tư tưởng mà còn ngành kinh tế - công nghệ, bộ phận quan trọng của công nghiệp văn hóa, hạ tầng tri thức quốc gia, công cụ chủ đạo của giáo dục, đào tạo và phát huy sức mạnh mềm quốc gia. Đây là cơ sở để xây dựng các chính sách phát triển xuất bản trong giai đoạn mới.

Bên cạnh đó, chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển (Điều 6 và Điều 7). Dự thảo Luật đổi mới quản lý nhà nước theo hướng tăng cường quản lý bằng dữ liệu, công nghệ số và hậu kiểm; đồng thời hoàn thiện hệ thống chính sách hỗ trợ phát triển xuất bản, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực, văn hóa đọc và huy động nguồn lực xã hội.

Mở rộng không gian phát triển của nhà xuất bản (các Điều 12, Điều 14, 20). Dự thảo Luật mở rộng phạm vi hoạt động của nhà xuất bản, cho phép tham gia tổ hợp, tập đoàn xuất bản - truyền thông; đồng thời đổi mới các quy định quản trị và nhân sự theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại. Đặc biệt, hình thành hệ sinh thái xuất bản và phát triển công nghiệp nội dung (các Điều 7, Điều 23). Luật mở rộng đối tượng tham gia liên kết xuất bản, tạo cơ chế hình thành hệ sinh thái xuất bản; khuyến khích doanh nghiệp công nghệ, truyền thông và các tổ chức liên quan tham gia chuỗi giá trị xuất bản; đồng thời bổ sung cơ chế cho việc khai thác, chuyển thể và thương mại hóa nội dung xuất bản phẩm.

Hình thành mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông (Điều 12). Dự thảo Luật lần đầu tiên tạo cơ sở pháp lý cho mô hình tập đoàn xuất bản – truyền thông nhằm tăng cường liên kết, tập trung nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành xuất bản.

Cho phép UBND cấp tỉnh được thành lập nhà xuất bản

Thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho hay, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành với các chính sách được quy định trong dự thảo Luật. Liên quan đến mô hình tổ chức và hoạt động của nhà xuất bản (khoản 6 Điều 1 dự thảo Luật, sửa đổi, bổ sung Điều 12), Thường trực Ủy ban tán thành với việc sửa đổi các quy định nhằm đổi mới mô hình tổ chức và hoạt động của nhà xuất bản; tán thành việc cho phép Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc cơ quan chuyên môn quản lý nhà nước về văn hóa được thành lập nhà xuất bản.

Thường trực Ủy ban cũng cho rằng, việc bổ sung quy định về mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông là cần thiết nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng. Tuy nhiên, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, nghiên cứu kỹ lưỡng quy định về mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông tại dự thảo Luật để phù hợp với thực tiễn tại Việt Nam, bảo đảm tính khả thi, tạo hành lang pháp lý thuận lợi để xây dựng và hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, đa nền tảng, đa sản phẩm.

Về hoạt động có tính chất xuất bản trên không gian mạng (khoản 2, khoản 3, khoản 5, khoản 26 Điều 1 dự thảo Luật), Thường trực Ủy ban nhận thấy việc bổ sung quy định về hoạt động có tính chất xuất bản trên không gian mạng là cần thiết, bao quát đầy đủ hơn các hình thức sáng tạo, phổ biến các nội dung số có tính chất tương tự xuất bản phẩm, quản lý chặt chẽ hơn các sản phẩm xuyên biên giới, nằm ngoài hệ thống xuất bản chính thống.

Tuy nhiên, việc quản lý các nội dung, sản phẩm thông tin trên không gian mạng đang được điều chỉnh ở nhiều quy định có liên quan (báo chí, thông tin điện tử, giao dịch điện tử, an ninh mạng, sở hữu trí tuệ). Thường trực Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát kỹ lưỡng, bảo đảm không mâu thuẫn, chồng chéo.