Đề xuất lập trung tâm sáng tạo cấp vùng, mở đường cho công nghiệp văn hóa

Ngày 15/10, tại TPHCM, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức tọa đàm tham vấn chuyên gia về chính sách phát triển công nghiệp văn hóa, phục vụ việc hoàn thiện dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa.

Cần cơ chế khơi thông nguồn lực văn hóa

Phát biểu khai mạc, ông Đặng Xuân Phương, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội nhấn mạnh, dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa cần xây dựng khung thể chế cho toàn bộ hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, thay vì chỉ tập trung vào các chính sách hỗ trợ, ưu đãi.

Theo ông Phương, công nghiệp văn hóa cần được nhìn nhận toàn diện, gắn kết thể chế thị trường, hạ tầng, dữ liệu, nhân lực và các nguồn lực để chuyển hóa sức sáng tạo thành sức sản xuất mới.

Dự thảo Luật cần làm rõ cơ chế khai thác, phát huy giá trị quyền sở hữu trí tuệ và các quyền liên quan; tạo hành lang pháp lý cho hợp tác công tư, khai thác hiệu quả tài sản công, không gian sáng tạo và nguồn tri thức, tư liệu đang được lưu giữ tại các cơ quan, đơn vị sự nghiệp công lập.

Bên cạnh đó, cần thiết kế quy trình đầu tư, sản xuất sản phẩm công nghiệp văn hóa, xác định rõ vai trò đầu tư của Nhà nước và các thành phần kinh tế, đồng thời kiểm soát rủi ro liên quan đến tài sản trí tuệ, bản quyền, nguồn tư liệu và nội dung sáng tạo.

Ông Đặng Xuân Phương cho rằng việc phối hợp giữa tác giả, chuyên gia chuyên ngành và các cơ quan liên quan cần được tính đến ngay từ đầu, nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, hạn chế rủi ro và tạo niềm tin cho các tổ chức tài chính tham gia đầu tư.

Tại tọa đàm, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM Trần Thị Diệu Thúy đề nghị, dự thảo Luật tạo điều kiện để doanh nghiệp phát huy năng lực sáng tạo, tiếp cận chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, hạ tầng và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Đồng thời, cần làm rõ cơ chế hợp tác giữa doanh nghiệp với các đơn vị sự nghiệp công lập.

Đối với sàn giao dịch sản phẩm văn hóa, bà Thúy đề nghị xác định cụ thể mô hình vận hành, cơ chế quản lý và các loại sản phẩm được giao dịch.

Từ thực tiễn TPHCM khai thác không gian bảo tàng để tổ chức chương trình nghệ thuật ban đêm, bà Thúy đề nghị các địa phương chia sẻ kết quả triển khai Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam, nhất là những khó khăn trong tổ chức đơn vị sự nghiệp văn hóa và khai thác tài sản công. Qua đó, nhận diện vướng mắc để có giải pháp phù hợp, phát huy hiệu quả nguồn lực phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa.

Đề xuất trung tâm sáng tạo cấp vùng

Tại tọa đàm, nhiều ý kiến nhấn mạnh yêu cầu kết nối các khâu trong chuỗi giá trị văn hóa, đồng thời xây dựng cơ chế đủ sức thu hút nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực này.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ Nguyễn Văn Bảy cho biết, địa phương này có nguồn lực sáng tạo dồi dào với hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu, song các mắt xích trong chuỗi giá trị văn hóa còn phân tán, thiếu không gian sáng tạo và đầu mối kết nối.

Từ thực tiễn đó, ông Bảy đề xuất bổ sung vào dự thảo Luật cơ chế hỗ trợ hình thành các trung tâm sáng tạo tại đô thị, nhất là trung tâm sáng tạo cấp vùng, nhằm điều phối, kết nối và lan tỏa hoạt động công nghiệp văn hóa.

Ông Bảy cũng kiến nghị khuyến khích hợp tác công tư, tháo gỡ rào cản thủ tục hành chính, nghiên cứu chính sách ưu đãi thuế và tiền thuê đất để thu hút đầu tư vào lĩnh vực có mức độ rủi ro cao, thời gian thu hồi vốn dài.

Ở góc độ doanh nghiệp, Giám đốc pháp lý Công ty CP DatViet VAC Group Holdings Đoàn Đức Dương đề nghị, dự thảo Luật quy định cụ thể các cơ chế thúc đẩy công nghiệp văn hóa, phân định rõ hoạt động công nghiệp văn hóa với hoạt động văn hóa phi lợi nhuận.

Trường hợp chưa thể luật hóa đầy đủ, ông Dương đề xuất bổ sung điều khoản mở để áp dụng cơ chế ưu đãi tương xứng, tạo động lực thu hút đầu tư và phát triển ngành thực chất.

Kết luận tọa đàm, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương ghi nhận các ý kiến đóng góp của chuyên gia, doanh nghiệp; đồng thời mong muốn các đại biểu tiếp tục góp ý, cung cấp thêm cơ sở thực tiễn và lý luận để Ủy ban hoàn thiện nội dung thẩm tra dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, bảo đảm các chính sách đề xuất phù hợp với thực tiễn và nhu cầu phát triển của doanh nghiệp.