Đề xuất tiêu chí mới, mở rộng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa

Mở rộng nguồn vốn, giảm chi phí cho doanh nghiệp

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, việc xây dựng Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về cải cách thể chế, pháp luật đối với công tác phát triển kinh tế tư nhân, đặc biệt là hỗ trợ phát triển DNNVV; đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập của các quy định hiện hành, bảo đảm cơ chế hỗ trợ thiết thực, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Dự thảo Luật Phát triển DNNVV (sửa đổi) gồm 4 chương, 35 điều, trong đó Chương I. Những quy định chung có 7 điều; Chương II. Chính sách phát triển DNNVV có 16 điều; Chương III. Trách nhiệm trong hoạt động phát triển DNNVV có 9 điều; Chương IV. Điều khoản thi hành có 3 điều.

Về các quy định chung, dự thảo sửa đổi tiêu chí xác định DNNVV theo hướng không quy định về số lao động tham gia bảo hiểm xã hội, thay vào đó quy định số lao động bình quân năm. Đồng thời, nâng mức trần xác định đối với các tiêu chí về lao động (không quá 300 người), tổng doanh thu (không quá 400 tỷ đồng) và tổng nguồn vốn (không quá 150 tỷ đồng). Các tiêu chí này được đề xuất nhằm phù hợp với bản chất của DNNVV, dễ áp dụng, có khả năng đối chiếu dựa trên cơ sở dữ liệu về đăng ký doanh nghiệp, thuế, bảo hiểm, đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế và biến động giá thị trường.

Liên quan đến chính sách phát triển DNNVV, dự thảo sửa đổi quy định về hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn theo hướng kế thừa các quy định còn phù hợp và cụ thể hóa Nghị quyết số 68-NQ/TW. Theo đó, phạm vi hỗ trợ được mở rộng từ tiếp cận tín dụng sang đa dạng hóa các nguồn vốn cho DNNVV, gồm tín dụng chính sách, quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, thị trường vốn, vốn đầu tư và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Đáng chú ý, dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định về hỗ trợ mặt bằng sản xuất, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với Luật Đất đai, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, đồng thời luật hóa đầy đủ các cơ chế, chính sách hỗ trợ DNNVV tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh.

Dự thảo cho phép địa phương sử dụng ngân sách địa phương để hỗ trợ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp, cơ sở ươm tạo cho DNNVV thuê lại; quy định trách nhiệm dành một phần diện tích đất đã đầu tư hạ tầng cho DNNVV thuê, thuê lại; hỗ trợ giảm tiền thuê lại đất, hỗ trợ thuê nhà, đất là tài sản công chưa sử dụng hoặc sử dụng chưa hiệu quả.

Bên cạnh đó, dự thảo sửa đổi, bổ sung chính sách hỗ trợ DNNVV chuyển đổi từ hộ kinh doanh theo hướng kế thừa quy định hiện hành và bổ sung các cơ chế nhằm giảm chi phí gia nhập thị trường, chi phí tuân thủ sau chuyển đổi. Các giải pháp gồm rút ngắn thời gian đăng ký doanh nghiệp; miễn một số phí, lệ phí ban đầu; áp dụng cơ chế thuế, kế toán, biểu mẫu, báo cáo tối giản; hướng dẫn, cảnh báo tuân thủ; hỗ trợ nền tảng số, phần mềm, dịch vụ kế toán và cơ chế bảo hiểm xã hội linh hoạt.

Đặc biệt, dự thảo bổ sung cơ chế quản trị tối giản đối với “doanh nghiệp một người”, là công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu, đáp ứng quy mô doanh nghiệp siêu nhỏ. Theo đó, doanh nghiệp không bắt buộc có Chủ tịch công ty, kế toán trưởng; được tổ chức công tác kế toán phù hợp và áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản, qua đó giảm gánh nặng chi phí sau chuyển đổi.

Cần rà soát tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho rằng, các tiêu chí xác định DNNVV tại dự thảo Luật chưa thật sự hợp lý và khó áp dụng trong thực tiễn.

Theo cơ quan thẩm tra, cả 3 tiêu chí làm căn cứ xác định DNNVV cơ bản biến động, thay đổi hằng năm. Việc xác định cả 3 tiêu chí này cơ bản phải chờ doanh nghiệp có báo cáo tài chính năm trước, dẫn đến nhiều trường hợp khó khăn trong việc xác định, hỗ trợ doanh nghiệp thuộc diện DNNVV.

Vì vậy, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu xác định tiêu chí phù hợp với đặc điểm, tính chất hoạt động của từng nhóm doanh nghiệp; xác định thông tin, số liệu trong 2-3 năm liền kề; đồng thời làm rõ tác động đến phạm vi thụ hưởng và nguồn lực, tránh lợi dụng chính sách.

Liên quan đến quy định về tiếp cận mặt bằng sản xuất tại Điều 10, Ủy ban tán thành sự cần thiết hỗ trợ DNNVV tiếp cận mặt bằng. Tuy nhiên, do nhiều nội dung tại điều này liên quan trực tiếp đến pháp luật về đất đai, ngân sách nhà nước, tài sản công, cơ quan thẩm tra đề nghị chỉnh lý theo hướng quy định mục tiêu, đối tượng và nguyên tắc hỗ trợ.

Ủy ban cũng chỉ ra rằng, việc sử dụng ngân sách địa phương đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp cho DNNVV thuê sẽ khó thực hiện tại những địa phương có nguồn thu hạn chế. Quy định bố trí bình quân 20 ha mỗi khu công nghiệp, cụm công nghiệp hoặc 5% diện tích đất khu công nghiệp, cụm công nghiệp trên địa bàn cho DNNVV cũng khó bảo đảm tính khả thi do nhu cầu và quỹ đất giữa các địa phương khác nhau.

Đối với chính sách giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ nguồn ngân sách, cơ chế hoàn trả, không để phát sinh việc tăng giá thuê nhằm hưởng hỗ trợ.