Dệt may gặp khó

Cần sớm tháo gỡ những khó khăn cho ngành dệt may.

Bị hụt nhiều đơn hàng

Theo phản ánh của nhiều DN trong ngành dệt may, đầu năm 2016, đơn hàng xuất khẩu có chiều hướng chững lại, thậm chí trong quý I và quý II, số lượng hợp đồng còn giảm, cho thấy, ngành dệt may đang đối diện với khá nhiều khó khăn. Theo số liệu của Bộ Công thương, kim ngạch xuất khẩu dệt may trong 6 tháng đầu năm 2015 tăng trưởng khá, song vẫn tập trung chủ yếu vào các DN có vốn đầu tư nước ngoài. “Các DN trong nước vẫn đang rất khó trong việc tìm kiếm đơn hàng mới” – lãnh đạo Bộ Công thương nhận định.

Còn tại báo cáo của Tổng cục Thống kê, 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu dệt may ước đạt 10,7 tỷ USD, con số tăng trưởng này được đánh giá là thấp nhất so với nhiều năm trở lại đây, nhất là khi đến thời điểm này – hết quý II của năm 2016 - mà ngành dệt may mới chỉ đi được 1/3 chặng đường. Điều đó cho thấy, mục tiêu hướng đến kim ngạch xuất khẩu 31 tỷ USD của ngành dệt may không hề đơn giản.

Nêu lên những khó khăn của ngành dệt may trong nửa chặng đường của năm 2016 vừa qua, ông Vũ Đức Giang - Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) cho biết, nguyên do ở chỗ, nhiều khách hàng quen của Việt Nam gần đây có xu hướng tìm đối tác mới và đã chuyển đơn hàng sang các nước khác như Myanmar, Lào, Campuchia… do các thị trường này có nhiều ưu đãi về thuế. Đơn cử như Campuchia, nước này đang được hưởng thuế suất ưu đãi 0% theo chương trình GSP dành cho các nước kém phát triển, trong khi đó, Việt Nam chỉ được hưởng ở nhóm các nước đang phát triển là 9,6%.

Bên cạnh đó, một số DN ngành dệt may còn cho biết thêm, hàng dệt may xuất khẩu của Việt Nam khi vào các thị trường Mỹ hay EU đều bị áp thuế suất trên 10% (tại Mỹ là 17% và tại EU là 10%), do đó các đối tác chuyển đơn hàng sang những thị trường có thuế suất thấp hơn cũng không có gì lạ.

Ngoài ra, theo nhận định của giới chuyên gia trong ngành cũng như lãnh đạo một số DN dệt may, hiện tượng Anh rời EU (Brexit) cũng tác động không nhỏ đến các đơn hàng xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường này. Theo ông Vương Công Văn - Chủ tịch HĐQT công ty Thiên Bằng, Brexit chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến kim ngạch xuất khẩu của ngành dệt may vào nước Anh do đó cũng tác động đến cả thị trường EU nói chung.

Mặc dù theo ông Văn, Anh không phải là thị trường duy nhất của châu Âu nhập khẩu hàng may mặc của Việt Nam nhưng đây là thị trường nổi lên có lượng nhập khẩu hai mặt hàng may mặc và giày dép của nước ta ở một con số đáng ghi nhận khi đạt 205 triệu USD trong năm 2016.

Và cũng không thể phủ nhận sự ảnh hưởng của Brexit đối với xuất khẩu dệt may của Việt Nam khi mà Anh là một trong 5 thị trường thuộc Liên minh EU nhập khẩu dệt may lớn nhất (cùng với Pháp, Đức, Hà Lan, Tây Ban Nha).

Đề xuất sớm sửa Thông tư 37

Không chỉ gặp khó khăn tại thị trường thế giới khi các đối tác quen thuộc chuyển đổi đơn hàng sang thị trường khác, các DN ngành dệt may còn khá chật vật tại thị trường trong nước khi gặp phải rào cản về chính sách. Đó là Thông tư 37 sửa đổi Thông tư 32 của Bộ Công thương. Theo phản ánh của các DN ngành dệt may, Thông tư 37 đã gây khó khăn thêm rất nhiều, đẩy nhiều DN trong ngành rơi vào tình thế “dở khóc dở mếu”. Thực tế này được bà Hoàng Ngọc Ánh - Trưởng ban chính sách hội nhập quốc tế (Hiệp hội Dệt may Việt Nam) nêu rõ: Sự ra đời của Thông tư 37 về quy định hàm lượng formaldehyt và amin thơm đã tạo thêm nhiều rào cản cho các DN ngành dệt may. Cụ thể, bà Ánh cho biết, hầu hết các DN dệt may đều phản ánh rằng, mặc dù họ chỉ nhập một lượng mẫu với số lượng rất nhỏ, giá trị không cao song vẫn bị cơ quan chức năng yêu cầu kiểm tra mẫu. Các DN dệt may bỗng dưng bị mất thêm nhiều thời gian, công sức, chi phí từ khi Thông tư 37 ra đời.

Những diễn biến nói trên cho thấy, 6 tháng đầu năm thực sự là giai đoạn khó khăn của các DN ngành dệt may không chỉ ở thị trường quốc tế mà ở cả thị trường trong nước. Thực tế này dẫn đến nguy cơ đẩy tăng trưởng của ngành dệt may đến sự sụt giảm đáng lo. Và cũng không loại trừ khả năng, ngành này sẽ khó đạt mục tiêu 31 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu trong năm 2016.

Để tháo gỡ những khó khăn cho ngành dệt may, thúc đẩy xuất khẩu, thu hút đơn hàng, giới chuyên gia kinh tế cho rằng, các DN trong ngành phải nỗ lực hơn nữa trong việc thu hút đầu tư nước ngoài vào khâu nguyên liệu, cơ cấu lại ngành dệt may. Song song với đó, theo Vitas, chính sách cũng cần phải tạo lực đẩy cho DN chứ không nên trở thành rào cản, bởi thế, Vitas kiến nghị, Bộ Công thương cần sớm sửa đổi Thông tư 37 để các DN dệt may “dễ thở” hơn, có thêm động lực nâng cao năng lực sản xuất, nâng cao sức cạnh tranh hơn.