Dệt may nỗ lực chủ động nguồn nguyên liệu

Nói về  mục tiêu xuất khẩu của năm nay, ông Vũ Đức Giang - Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) nhấn mạnh, mục tiêu 50 tỷ USD không phải là con số mang tính ngắn hạn, mà là kết quả của quá trình tái cấu trúc được triển khai đồng bộ trong nhiều năm. Trọng tâm hiện nay của ngành dệt may là nâng cao năng lực chuỗi cung ứng trong nước, gia tăng tỷ lệ nội địa hóa và khai thác hiệu quả các FTA, qua đó cải thiện vị thế của doanh nghiệp (DN) Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu. Hiện ngành dệt may xác định mục tiêu phát triển ngành không chỉ dừng ở con số kim ngạch xuất khẩu, mà hướng tới xây dựng hệ sinh thái dệt may hiện đại, có khả năng tự chủ cao và gắn với phát triển bền vững. Do vậy mà mục tiêu 50 tỷ USD được xem là bước tiến phù hợp, phản ánh sự chuyển dịch từ tăng trưởng theo chiều rộng sang nâng cao giá trị và năng lực cạnh tranh.

Trong khi đó, nhiều đại diện DN dệt may nhìn nhận, xu hướng đơn hàng của ngành may đã thay đổi rõ rệt, đơn hàng số lượng lớn vài triệu sản phẩm gần như không còn. Hiện, đơn hàng phổ biến chỉ ở mức 2.000 - 3.000 sản phẩm, nhưng yêu cầu chất lượng cao hơn, vòng đời sản phẩm ngắn hơn và thời gian giao hàng nhanh hơn, buộc DN phải tăng tốc độ xử lý và tổ chức sản xuất linh hoạt hơn.

Đáng chú ý, một số DN dệt may Việt Nam đã bắt đầu đầu tư ra nước ngoài, mở rộng hệ thống sản xuất. Đây được xem là thay đổi rất lớn, mở ra không gian phát triển mới cho toàn ngành. Bên cạnh đó, tự động hóa và robot hóa đang diễn ra khá nhanh chóng. Chỉ trong một năm, nhiều nhà máy đã đưa robot vào vận chuyển giữa các công đoạn.

Dẫn báo cáo của Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương, ông Lê Tiến Trường, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) nhận định, trong các nhóm ngành xuất khẩu của Việt Nam, dệt may là một trong những ngành có tỷ lệ nội địa hóa cao nhất, đạt mức 45-48% trong khi ngành điện tử khoảng 15-18%… Giá trị gia tăng của dệt may cũng thuộc nhóm cao nhất trong các ngành chế biến chế tạo với khoảng 40%. Đây là cả một quá trình cải thiện nhanh và tương đối lớn về quy mô, nâng tỷ lệ nội địa hóa lên và nếu xét trong top 5 nước xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới thì mức độ chủ động nguồn nguyên vật liệu của dệt may Việt Nam đứng thứ 3 chỉ sau Trung Quốc và Ấn Độ.

Nói về những yếu tố giúp ngành dệt may tăng trưởng trong thời gian tới, giới chuyên gia cho rằng, đó chính là hệ thống các hiệp định thương mại tự do (FTA) đã đi vào thực thi và những hiệp định đang đàm phán. Chủ tịch Vitas Vũ Đức Giang nhấn mạnh, các FTA giúp dệt may Việt Nam mở rộng thị trường mới bên cạnh những nước nhập khẩu truyền thống. Trong đó, thị trường Trung Đông với GDP khoảng 5.500 tỷ USD, dân số 370 triệu dân chỉ mới mang lại 400 - 500 triệu USD/năm cho dệt may Việt Nam, như vậy dư địa cho ngành còn rất lớn.

Tuy nhiên theo ông Giang, việc tận dụng thuận lợi các FTA, với dệt may cũng là câu chuyện đáng bàn khi tỷ lệ sử dụng giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa ưu đãi chưa cao, đơn cử CPTPP khoảng 15%. Nguyên nhân của sự hạn chế này xuất phát từ thiếu thông tin thị trường, thiếu nguồn lực, thiếu bộ phận chuyên trách về FTA trong doanh nghiệp. Nói về vấn đề này, ông Trần Huy Hoàn, đại diện Vụ Kế hoạch tài chính và Quản lý doanh nghiệp (Bộ Công thương) cho rằng: thực tế cho thấy nhiều quốc gia khi ký FTA với Việt Nam đã tận dụng nước ta như một “cửa ngõ” để đầu tư sản xuất và xuất khẩu vào các thị trường khác. Trong khi đó, Việt Nam vẫn chưa khai thác tốt hướng đi này.