Điểm tựa tăng trưởng kinh tế

Nền tảng vĩ mô ổn định, vượt biến động toàn cầu

Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, kinh tế Việt Nam giai đoạn 2021–2025 vẫn duy trì ổn định và tăng trưởng cao, tạo nền tảng để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số từ năm 2026.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi khẳng định, kinh tế Việt Nam đã chứng tỏ khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài và các tác động bất lợi từ bên ngoài, đồng thời vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng. Việt Nam tiếp tục duy trì hệ số tín nhiệm quốc gia ở mức BB+ và Ba2 với triển vọng ổn định theo xếp hạng của Fitch, S&P và Moody’s. Các tổ chức quốc tế đánh giá cao kết quả chỉ đạo, điều hành và nền tảng kinh tế vĩ mô của Việt Nam.

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đánh giá Việt Nam nằm trong top 10 quốc gia tăng trưởng cao trên thế giới. Ngân hàng Standard Chartered dự báo Việt Nam thuộc nhóm 5 nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất châu Á. World Bank đánh giá Việt Nam là một trong 21 nền kinh tế có thành tích nổi bật trong năm 2025.

Những đánh giá này cho thấy nền tảng kinh tế vĩ mô của Việt Nam ổn định. Đây là yếu tố quan trọng nhất, tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp (DN) và nhà đầu tư tìm hiểu, nắm bắt cơ hội đầu tư, mở rộng hoạt động sản xuất – kinh doanh, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội đất nước.

Chia sẻ tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam lần thứ 4 với chủ đề “Ổn định vĩ mô, thực thi thể chế - Nền tảng cho tăng trưởng 2026” vừa diễn ra, GS Nguyễn Ðức Khương - thành viên Hội đồng Tư vấn quốc gia về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Chủ tịch AVSE Global; Giám đốc phát triển quốc tế Tổ hợp đại học Leonard de Vinci cho hay, ổn định kinh tế vĩ mô chính là “vũ khí” quan trọng nhất để củng cố niềm tin của nhà đầu tư, kích thích tiêu dùng trong nước và bảo đảm nền tảng cho sự phát triển dài hạn.

Vị chuyên gia cũng khuyến nghị một số ưu tiên then chốt mà Việt Nam cần tập trung. Trước hết là nâng cao năng lực thể chế và chất lượng quản trị, nhằm giúp nền kinh tế phản ứng nhanh và hiệu quả hơn trước các biến động toàn cầu. Song song đó là đẩy mạnh chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn; xây dựng thị trường nội địa mạnh, hình thành hệ sinh thái giữa các tập đoàn lớn và DN nhỏ, vừa. “Và quan trọng nhất, đầu tư vào giáo dục, đào tạo kỹ năng, đổi mới sáng tạo, bởi con người và công nghệ chính là 2 trụ cột bền vững của tăng trưởng. Nếu làm tốt những điều đó, Việt Nam hoàn toàn có thể duy trì đà tăng trưởng cao, kiểm soát lạm phát hiệu quả và hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển trong tương lai không xa” - GS Nguyễn Đức Khương nói.

Nuôi dưỡng nguồn thu

TS Trần Quang Thắng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và quản lý TP HCM đánh giá, thời gian qua, Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ khá cụ thể cho DN, như hỗ trợ tín dụng, mặt bằng sản xuất, đào tạo nhân lực, cải cách thủ tục hành chính và rút ngắn thời gian thanh tra, kiểm tra.

Tuy nhiên, theo đánh giá của ông Thắng, một số DN thực sự tiếp cận được các chính sách hỗ trợ này vẫn còn rất hạn chế, mới chỉ khoảng 11 DN với tổng vốn hỗ trợ 4.270 tỉ đồng. Để tạo được hiệu ứng lan tỏa, TPHCM cần mở rộng quy mô hỗ trợ, với mục tiêu ít nhất khoảng 1.000 DN được thụ hưởng.

Hiện nay, các DN TPHCM vẫn phải đối mặt với nhiều áp lực. Khó khăn lớn nhất vẫn là vốn. Dù lãi suất đã giảm nhưng việc tiếp cận tín dụng vẫn khó khăn do các ngân hàng thận trọng hơn, nhất là vào thời điểm cuối năm. Bên cạnh đó, khâu tổ chức thực thi chính sách còn chậm, khiến DN khó tận dụng được các cơ hội hỗ trợ” – ông Thắng chia sẻ.

Một vấn đề đáng lưu ý khác là hạ tầng và chi phí logistics. Tình trạng ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường và chi phí vận chuyển cao đang làm suy giảm sức cạnh tranh của DN. Đồng thời, việc phụ thuộc vào một số ít thị trường xuất khẩu cũng khiến DN dễ bị tổn thương trước các biến động của kinh tế toàn cầu.

DN TPHCM đã và đang phục hồi, song để quá trình phục hồi diễn ra bền vững hơn, cần tiếp tục tháo gỡ mạnh mẽ các điểm nghẽn về vốn, hạ tầng và cơ chế thực thi chính sách.

Năm 2025, cộng đồng DN cũng như cả nền kinh tế đã rất nỗ lực, kết quả thu ngân sách nhà nước năm 2025 là minh chứng rõ nét cho cách tiếp cận này. Tổng thu ngân sách trên phạm vi cả nước đạt gần 2,65 triệu tỷ đồng, tăng 34,74% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, con số tích cực này đạt được trong điều kiện Nhà nước thực hiện miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí với quy mô khoảng 251 nghìn tỷ đồng nhằm kịp thời hỗ trợ DN và người dân. Đây không chỉ là kết quả về mặt số học, mà còn phản ánh chất lượng điều hành tài khóa trong bối cảnh “vừa chống chịu, vừa kiến tạo”.

Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, kết quả huy động nguồn lực ngân sách là một điểm sáng nổi bật, góp phần quan trọng vào ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Trong điều kiện dư địa chính sách không còn quá dồi dào, việc vẫn duy trì được đà tăng thu ngân sách cho thấy lựa chọn “nuôi dưỡng nguồn thu” thông qua hỗ trợ phục hồi sản xuất, kinh doanh là hướng đi đúng đắn và hiệu quả.

Ý nghĩa lớn với doanh nghiệp

Bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội tư vấn thuế Việt Nam cho rằng, việc giảm thuế và áp dụng các biện pháp miễn, giảm, gia hạn thuế là phản ứng tự nhiên và phù hợp của chính sách khi DN phải đối mặt với khó khăn kinh tế. Đặc biệt, việc giảm thuế giá trị gia tăng không chỉ giúp DN giảm chi phí sản xuất và kinh doanh, mà còn hỗ trợ giảm giá thành hàng hoá, thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng và tạo thêm việc làm cho người lao động. Điều này hỗ trợ tổng thể cho tăng trưởng kinh tế và ổn định kinh tế vĩ mô.

Đối với DN, đặc biệt là các DN sản xuất, xuất khẩu và DN nhỏ và vừa, việc giảm gánh nặng thuế và chi phí tài chính giúp cải thiện dòng tiền, giảm áp lực thanh khoản trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao và đơn hàng chưa phục hồi mạnh. Đối với người dân, việc giảm thuế gián thu, nhất là thuế giá trị gia tăng, góp phần hạ giá thành hàng hóa, dịch vụ, hỗ trợ tiêu dùng và đời sống.

Quan trọng hơn, các chính sách hỗ trợ tài khóa còn mang ý nghĩa củng cố niềm tin thị trường. Trong bối cảnh tâm lý thận trọng vẫn bao trùm hoạt động đầu tư, kinh doanh, việc Nhà nước kiên trì đồng hành cùng DN, người dân thông qua các giải pháp hỗ trợ cụ thể, quy mô lớn đã gửi đi thông điệp rõ ràng về quyết tâm ổn định và phát triển. Niềm tin được củng cố là yếu tố then chốt giúp DN dám duy trì sản xuất, thậm chí chuẩn bị cho các kế hoạch mở rộng trong giai đoạn tới.

Có thể thấy, chính sách tài khóa năm 2025 không đi theo hướng “thắt chặt cơ học” để bảo đảm cân đối ngân sách bằng mọi giá, mà được đặt trong tổng thể mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng và bảo đảm an sinh xã hội. Cách tiếp cận này thể hiện tư duy điều hành linh hoạt, thực tiễn và lấy phục hồi kinh tế làm trung tâm. Trong bối cảnh nhiều rủi ro vẫn hiện hữu, vai trò “điểm tựa” của chính sách tài khóa tiếp tục được khẳng định, tạo nền tảng quan trọng để kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển ổn định và bền vững hơn trong những năm tới.