Sốt xuất huyết gia tăng, cảnh giác nguy cơ biến chứng nặng

Số ca mắc tăng, diễn biến dịch khó lường

Theo Bộ Y tế, trong 10 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 170.684 ca mắc SXH Dengue và 21 trường hợp tử vong, số mắc tăng 26% so với cùng kỳ năm 2025. Miền Nam chiếm 66,8% tổng số ca bệnh, tiếp đến là Tây Nguyên 17,5%, miền Trung 9,8% và miền Bắc 5,9%.

Tại TPHCM, đến hết tuần 43, thành phố ghi nhận hơn 42.500 trường hợp mắc SXH, trong đó 11 người tử vong. Riêng phường Dĩ An có 861 ca mắc và một trường hợp trẻ em tử vong.

Đáng chú ý, đặc điểm dịch tễ SXH đang có những thay đổi. Nếu trước đây bệnh thường gia tăng mạnh vào mùa mưa, tập trung chủ yếu tại miền Nam và miền Trung, hiện SXH có thể xuất hiện quanh năm tại nhiều địa phương, kể cả một số tỉnh miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Sơn La.

Cùng với sự mở rộng địa bàn lưu hành, cả bốn tuýp virus Dengue gồm DENV-1, DENV-2, DENV-3 và DENV-4 đều đã được ghi nhận tại Việt Nam. Trong đó, DENV-3 xuất hiện trở lại từ cuối năm 2024 sau nhiều năm ít được ghi nhận. Kết quả giám sát tại khu vực phía Nam trong tháng 9/2026 cho thấy, DENV-2 chiếm 69%, DENV-1 chiếm 27,5% trong số các mẫu được xác định tuýp virus.

Theo các chuyên gia, người từng mắc SXH vẫn có thể tái nhiễm do miễn dịch sau mắc bệnh không tạo khả năng bảo vệ đầy đủ trước các tuýp virus khác. Một số trường hợp tái nhiễm còn có nguy cơ diễn biến nặng.

TS Hoàng Minh Đức - Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) nhận định, dù Việt Nam đã triển khai nhiều biện pháp phòng, chống, SXH vẫn là bệnh truyền nhiễm lưu hành với số mắc cao. Thực tế này đòi hỏi tiếp tục đánh giá hiệu quả những giải pháp hiện có, cập nhật tiến bộ khoa học và lựa chọn phương thức phòng bệnh phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Không chỉ gia tăng về số mắc, SXH còn đáng lo ngại bởi khả năng diễn biến nặng và gây tổn thương nhiều cơ quan. Bệnh thường khởi phát với biểu hiện sốt cao, đau đầu, đau hốc mắt, đau cơ khớp hoặc buồn nôn, dễ nhầm với những bệnh nhiễm virus thông thường.

Theo GS.TS Nguyễn Văn Kính - nguyên Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, giai đoạn từ ngày thứ ba đến ngày thứ bảy của bệnh là thời điểm cần đặc biệt theo dõi. Khi người bệnh bắt đầu hạ sốt, nguy cơ thoát huyết tương, sốc và các biến chứng nghiêm trọng vẫn có thể xuất hiện.

Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, bệnh thận hoặc béo phì cần được theo dõi chặt chẽ do nguy cơ biến chứng cao.

Chủ động phòng bệnh, không đợi xuất hiện ổ dịch

Trước diễn biến khó lường của SXH, các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ ứng phó khi dịch xuất hiện sang phòng bệnh thường xuyên, chủ động ngay tại cộng đồng.

SXH Dengue lây truyền chủ yếu qua muỗi vằn Aedes aegypti. Muỗi hút máu người nhiễm virus, sau đó có thể truyền bệnh sang người khỏe mạnh qua những lần đốt tiếp theo.

Đáng chú ý, muỗi vằn có thể sinh sản ngay trong các vật dụng chứa nước nhỏ quanh nhà. Do đó, chỉ phun hóa chất diệt muỗi khi xuất hiện ổ dịch là chưa đủ để kiểm soát nguy cơ lây truyền.

Các gia đình cần thường xuyên vệ sinh, đậy kín dụng cụ chứa nước, loại bỏ vật dụng có khả năng đọng nước, thu gom phế thải và xử lý nơi phát sinh lăng quăng. Đồng thời, chủ động phòng muỗi đốt bằng những biện pháp phù hợp như sử dụng màn, mặc quần áo dài tay hoặc sản phẩm chống muỗi theo hướng dẫn, kể cả ban ngày.

Cùng với kiểm soát muỗi truyền bệnh, phát hiện sớm và theo dõi đúng diễn biến bệnh có ý nghĩa quyết định trong hạn chế biến chứng. Người có biểu hiện nghi mắc SXH cần được thăm khám, đánh giá nguy cơ và tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế, đặc biệt trong giai đoạn bệnh có thể chuyển nặng.

Các dấu hiệu như đau bụng nhiều, nôn liên tục, chảy máu bất thường, li bì, mệt lả hoặc tay chân lạnh cần được đánh giá y tế khẩn cấp. Người bệnh không nên chỉ dựa vào việc đã hạ sốt để tự kết luận bệnh đang thuyên giảm, đồng thời tránh tự ý sử dụng thuốc không phù hợp.

Trong bối cảnh cả bốn tuýp virus Dengue cùng lưu hành, nguy cơ tái nhiễm vẫn hiện hữu. Tiêm vaccine là một giải pháp phòng bệnh cần được tư vấn theo độ tuổi, tình trạng sức khỏe và hướng dẫn chuyên môn, đồng thời phải kết hợp các biện pháp phòng muỗi đốt.