Diện mạo mới của 'cửa khẩu thông minh' ở Hải Phòng

Bước chuyển của cửa khẩu số

Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, xác định đây là động lực quan trọng để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Hiện thực hóa tinh thần đó, Ban Chỉ huy Biên phòng cửa khẩu cảng Hải Phòng đã triển khai mô hình "Chuyển đổi số, xây dựng cửa khẩu thông minh". Đây không phải là bước đi đơn lẻ mà là sự tiếp nối của quá trình cải cách hành chính được đơn vị kiên trì triển khai trong nhiều năm. Trên địa bàn quản lý trải dài 42,8 km với 52 bến cảng lớn, nhỏ, 95 cầu cảng, ụ nổi cùng 11 khu neo đậu chuyển tải, yêu cầu đặt ra luôn là vừa bảo đảm quản lý chặt chẽ, vừa tạo thuận lợi cho hoạt động hàng hải.

Từ thực tiễn đó, mô hình "Dân vận khéo" gắn với cải cách thủ tục hành chính cảng biển được triển khai, lấy việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh làm nền tảng. Thủ tục biên phòng điện tử được áp dụng; quy trình cấp phép, kiểm tra, giám sát từng bước được tối ưu, tạo tiền đề quan trọng cho quá trình chuyển đổi số toàn diện.

Hiệu quả được thể hiện bằng những kết quả cụ thể. Nếu trước đây, thời gian hoàn thành thủ tục biên phòng cho một chuyến tàu mất từ 60 đến 90 phút thì nay chỉ còn khoảng 3-5 phút. Công tác cấp thị thực, giấy phép được thực hiện liên tục 24/7, kể cả ngày nghỉ, ngày lễ. Nhiều loại giấy tờ không cần thiết được cắt giảm; doanh nghiệp và người làm thủ tục có thể khai báo qua Internet mà không phải trực tiếp đến cơ quan Biên phòng.

Những chuyển biến ấy không chỉ giúp giảm thời gian, chi phí mà còn tạo nền móng vững chắc để đơn vị bước sang giai đoạn phát triển mới - xây dựng “cửa khẩu thông minh” theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Đồng bộ công nghệ trên toàn bộ quy trình nghiệp vụ

Điểm nổi bật của mô hình là việc ứng dụng công nghệ số được triển khai đồng bộ trên cả ba lĩnh vực trọng tâm của công tác biên phòng cửa khẩu cảng.

Trong lĩnh vực làm thủ tục biên phòng, Ban Chỉ huy Biên phòng cửa khẩu cảng Hải Phòng phối hợp chặt chẽ với Cảng vụ Hàng hải và các cơ quan quản lý chuyên ngành duy trì việc làm thủ tục cho tàu thuyền trên môi trường mạng; tiếp tục cắt giảm các bản khai không cần thiết; triển khai thủ tục biên phòng điện tử rút gọn trên Cổng thông tin biên phòng điện tử và kết nối thông suốt với Cổng thông tin một cửa quốc gia theo đúng quy định.

Đối với công tác cấp giấy phép, toàn bộ quy trình cấp thị thực và giấy phép đi bờ cho thuyền viên nước ngoài được thực hiện trên Cổng thông tin điện tử Biên phòng, vận hành liên tục 24 giờ trong ngày và 7 ngày trong tuần. Nhờ đó, thời gian xử lý hồ sơ được rút ngắn đáng kể, tạo điều kiện thuận lợi cho thuyền viên và doanh nghiệp.

Ở lĩnh vực kiểm tra, giám sát, phương thức quản lý cũng có nhiều đổi mới. Thay vì kiểm tra trực tiếp từng tàu như trước đây, đơn vị chuyển mạnh sang giám sát theo khu vực, kết hợp hệ thống camera tại cổng cảng với tuần tra, kiểm soát cơ động. Công nghệ mã vạch 2D được ứng dụng trong kiểm soát giấy phép; hệ thống mã QR được xây dựng để hướng dẫn thủ tục biên phòng điện tử và hỗ trợ tra cứu các thông tin cần thiết.

Đáng chú ý, chuyển đổi số không chỉ được thực hiện trong nội bộ quy trình nghiệp vụ mà còn được lồng ghép vào công tác tuyên truyền. Thông qua quá trình làm thủ tục, kiểm tra, giám sát hay xử lý các vụ việc, cán bộ, chiến sĩ trực tiếp hướng dẫn doanh nghiệp, đại lý hàng hải, thuyền viên và người đến, rời cảng tiếp cận các tiện ích số.

Cách làm này vừa nâng cao hiệu quả quản lý, vừa tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai các dịch vụ công trực tuyến, thể hiện rõ tinh thần "dân vận khéo" trong thời đại chuyển đổi số.

Với quyết tâm tiếp tục đổi mới, đơn vị đặt mục tiêu 100% thủ tục biên phòng được thực hiện trực tuyến, không sử dụng hồ sơ giấy; kết nối toàn bộ dữ liệu với Cổng thông tin một cửa quốc gia; duy trì tỷ lệ hài lòng cao của người dân, doanh nghiệp và tiếp tục rút ngắn thời gian hoàn thành thủ tục cho mỗi chuyến tàu xuống còn khoảng 1-3 phút.

Lấy con người làm trung tâm của chuyển đổi số

Điểm khác biệt trong quá trình xây dựng "cửa khẩu thông minh" tại Hải Phòng là chuyển đổi số luôn đi cùng với xây dựng đội ngũ cán bộ.

Ban Chỉ huy Biên phòng cửa khẩu cảng Hải Phòng duy trì phối hợp với Trung tâm Ngoại ngữ Hải Phòng mở các lớp bồi dưỡng tiếng Anh, tiếng Trung; đồng thời phát huy hiệu quả các câu lạc bộ ngoại ngữ nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, khả năng giao tiếp cho cán bộ, chiến sĩ.

Điều đó cho thấy, công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được vận hành bởi đội ngũ có đủ năng lực, trách nhiệm và tinh thần phục vụ. Đây cũng là sự vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ vừa có tài, vừa có đức trong điều kiện mới.

Từ mô hình "Dân vận khéo" gắn với cải cách thủ tục hành chính đến mô hình "Chuyển đổi số, xây dựng cửa khẩu thông minh", có thể thấy một định hướng xuyên suốt là mọi đổi mới đều hướng đến nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân và doanh nghiệp.

Diện mạo mới của "cửa khẩu thông minh" tại Hải Phòng không chỉ được tạo nên từ những quy trình điện tử, hệ thống giám sát hiện đại hay thời gian xử lý thủ tục ngày càng rút ngắn, mà còn được khẳng định bằng tư duy quản lý đổi mới, lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo. Đó cũng là cách Ban Chỉ huy Biên phòng cửa khẩu cảng Hải Phòng cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngay tại cửa ngõ giao thương quan trọng của đất nước, góp phần xây dựng một cửa khẩu hiện đại, thông thoáng, an toàn và ngày càng chuyên nghiệp.