Đoàn kết để hợp tác

Các nhà Lãnh đạo chụp ảnh chung
trước Hội nghị Cấp cao Mekong - Nhật Bản lần thứ 5

Nguồn: baodientu.chinhphu.vn

Kể từ Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Mekong-Nhật Bản được tổ chức lần đầu tiên vào tháng 1-2008 tại Nhật Bản và Hội nghị cấp cao Mekong - Nhật Bản đầu tiên vào tháng 11-2009 đến nay đã có 6 hội nghị cấp cao như thế tổ chức hết sức thành công. Vào thời điểm năm 2008, nước Nhật đã cam kết dành 20 triệu USD cho các nước CLMV để phát triển hạ tầng mềm hành lang kinh tế Đông-Tây (EWWEC) và hành lang TP.Hồ Chí Minh - Phnom Penh - Bangkok. Phía Nhật cũng cam kết dành 500 tỷ yên viện trợ phát triển chính thức (ODA) cho tiểu vùng Mekong trong giai đoạn 2009-2012; tăng cường ODA cho Việt Nam, Lào và Campuchia. Qua 6 Hội nghị cấp cao và Hội nghị lần thứ 7 sắp diễn ra trong nay mai, có thể thấy: Tăng cường liên kết, tăng cường kết nối vẫn là chủ đề bàn thảo chính, quan trọng của các nhà lãnh đạo thuộc nhóm nước Mekong - Nhật Bản.

Trọng tâm của trọng tâm hợp tác trong nhóm nước chính là phát triển hạ tầng cứng và mềm, phát triển kinh tế bền vững, thu hẹp khoảng cách phát triển, bảo vệ môi trường, ứng phó với các thách thức như dịch bệnh, thiên tai; tăng cường giao lưu với các nước Mekong-Nhật Bản. Sở dĩ có những hội nghị cấp cao Mekong- Nhật Bản được tổ chức hàng năm là bởi, phía Nhật xác định khu vực Mekong là khu vực ưu tiên và sẽ tăng ODA cho từng nước CLV cũng như cho cả khu vực trong 3 năm. Trong khoản hỗ trợ mới 52 triệu USD cho thúc đẩy hợp tác kinh tế ASEAN - Nhật Bản, Nhật Bản hỗ trợ gần 40 triệu USD cho các nước CLMV, trong đó gần 20 triệu USD hỗ trợ Tam giác phát triển CLV (điều này được phía Nhật đưa ra từ Hội nghị cấp cao ASEAN 12 tại Philippines năm 2007).

Hồi tháng 2 năm nay, phát biểu tại một diễn đàn ở Tokyo, Thứ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Minoru Kiuchi đã từng nói đại ý, tại Hội nghị cấp cao lần thứ 7 các nhà lãnh đạo của Nhật Bản và các nước tiểu vùng sông Mekong sẽ nhóm họp để đề ra một chiến lược mới nối tiếp “Chiến lược Tokyo 2012 vì Hợp tác Mekong - Nhật Bản” nhằm thúc đẩy hơn nữa sự phát triển của Nhật Bản và khu vực sông Mekong, trong bối cảnh hai bên chuẩn bị bước vào một giai đoạn hợp tác mới. Chiến lược và mục tiêu sẽ không thay đổi; có chăng chỉ là làm sao để những cam kết phát triển cùng có lợi sớm thành hiện thực và để những hành lang giao thông liên quốc gia; những hạ tầng thông tin và truyền thông; những nỗ lực cải cách nhằm hiện đại hóa ngành hải quan… sẽ là những bước đệm quan trọng phục vụ mục tiêu tăng trưởng của khối.

Riêng với Việt Nam, Mekong - Nhật Bản là một “cuộc chơi” mang lại nhiều ích lợi. Chỉ tính riêng trong kế hoạch Tầm nhìn Nhật Bản nhằm hỗ trợ kết nối ASEAN với sự phát triển của Hành lang kinh tế Đông - Tây, Hành lang kinh tế phía Nam và Hành lang kinh tế biển ASEAN, Việt Nam là một mắt xích quan trọng. Cũng cần nói thêm, mục tiêu của Nhật Bản khi đưa ra tầm nhìn ấy chính là nguyện vọng xây dựng trục giao thông nối Nhật Bản qua khu vực Mekong tới Ấn Độ và Tây Á. Nhật cũng đặc biệt quan tâm đến 9 dự án liên quan đến việc hình thành hành lang kinh tế Đông - Tây và hành lang kinh tế phía Nam, trong đó có ba dự án liên quan trực tiếp đến Việt Nam là: Xây dựng đường sắt tuyến PhnomPenh - Snuol - Lộc Ninh - TP HCM; Xây dựng tuyến đường sắt Hà Nội - Sân bay Nội Bài; và nâng cấp các cây cầu dọc tuyến đường quốc gia.

Với Việt Nam, không chỉ là nước đã từng một lần đăng cai tổ chức Hội nghị cấp cao Mekong-Nhật Bản mà đóng góp của chúng ta còn nhiều hơn thế. Nó cho thấy sự chủ động, tích cực của Việt Nam trên trường quốc tế. Cùng với nỗ lực để đưa Chiến lược Tokyo trở thành nền tảng chính cùng những trụ cột hợp tác nêu trên, ngay tại Hội nghị cấp cao lần thứ 4 chúng ta đã khởi xướng và đề nghị các nước tiểu vùng Mekong- Nhật Bản đẩy mạnh chiến lược vận tải đa phương thức. Và, tại diễn đàn chung lần này, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng sẽ có bài phát biểu quan trọng đề cập đến sự phát triển một cách chất lượng những định hướng đã được xác định trong phương hướng hợp tác chung. Không chỉ đề cập đến những kết nối về hạ tầng mà cả những kết nối về thể chế kinh tế chắc chắn cũng sẽ là một chủ đề được người đứng đầu Chính phủ ta đề cập. Đây cũng là dịp để chúng ta nói với bạn bè trong nhóm nước Mekong-Nhật Bản về những nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN của ta. Đây cũng là dịp để chúng ta nhấn mạnh lại với bè bạn: Trong hợp tác cần tạo dựng môi trường an ninh ổn định. Điều này là rất quan trọng. Mà muốn có một môi trường an ninh ổn định thì nhất thiết cần một sự hiểu biết, tôn trọng những nguyên tắc chung trong quan hệ song phương, đa phương giữa các nước trong nhóm. Chỉ có tôn trọng lẫn nhau, tuân thủ các cam kết chung về phát triển hòa bình, cùng có lợi mới tạo dựng được sự đoàn kết thống nhất giữa các nước trong Mekong nói riêng và Mekong-Nhật Bản nói chung. Đoàn kết cũng là để hướng đến một nền hòa bình chung, một sự phát triển thịnh vượng chung. Vì thế, chỉ một “đốm lửa nhỏ” thôi cũng có thể trở thành một nguy cơ lớn, phá vỡ sự đoàn kết chung của các nước trong nhóm Mekong- những nước vốn gắn bó với nhau trên cùng một dòng nước, dù ở thượng nguồn hay dưới hạ du. Sự gắn bó ấy còn là sự gắn bó về những nét chung nào đó của văn hóa sông nước; rồi chung biên giới. Cũng vì thế, sẽ khó để hợp tác tiểu vùng Mekong - Nhật Bản “đơm hoa kết trái” nếu có một sự “ngoảnh mặt” bất kỳ. Những điều ấy chắc chắn bằng cách này hay cách khác sẽ là một lời nhắc nhẹ nhàng với mỗi quốc gia tham gia vào hợp tác tiểu vùng Mekong - Nhật Bản.