Doanh nghiệp bán lẻ tăng cạnh tranh nhờ AI

Nâng cao hiệu quả vận hành

Số liệu từ Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) cho thấy, năm 2025, thị trường bán lẻ Việt Nam đạt 269 tỉ USD, với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tăng trưởng 9-10% so với năm 2024. Đây được xem là nền tảng quan trọng để thị trường tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực trong giai đoạn tới.

Ngành bán lẻ Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ, với động lực chính đến từ chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Trong bối cảnh hành vi tiêu dùng thay đổi nhanh, các doanh nghiệp (DN) không chỉ cạnh tranh về giá hay độ phủ thị trường, mà ngày càng phụ thuộc vào năng lực công nghệ để nâng cao hiệu quả vận hành, cũng như cải thiện trải nghiệm khách hàng.

Ông Phan Nguyễn Trọng Huy, Giám đốc tài chính của WinCommerce chia sẻ, hiện WinCommerce đã áp dụng mô hình Machine Learning để dự đoán nhu cầu đặt hàng, giúp giải phóng nguồn lực con người. Hiện khoảng 20% sản phẩm tại hệ thống WinMart được đặt hàng tập trung, dự kiến con số này sẽ tăng lên 90% vào cuối năm 2026. Và nhờ phương thức đặt hàng mới, WinCommerce đã tiết kiệm được 300 tỷ đồng chi phí và nhân viên cửa hàng có thêm 30% thời gian phục vụ khách hàng. Trong khi đó, theo chia sẻ của bà Nguyễn Đỗ Quyên, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Bán lẻ Kỹ thuật số FPT, nhờ ứng dụng AI, DN đã quản trị chi phí tốt, không đẩy chi phí sang cho khách hàng. Tại FPT Retail, một người làm việc bằng 2 người, không tuyển dụng mới. Mỗi nhân viên phải viết kế hoạch cá nhân sẽ ứng dụng AI thế nào trong công việc.

60% khách hàng sử dụng AI tư vấn sản phẩm trước khi mua

Ông Karim Noui, Giám đốc Điều hành Thương hiệu Điện máy Nguyễn Kim nhìn nhận, cạnh tranh bán lẻ tại Việt Nam đang chuyển dịch theo hướng ra quyết định dựa trên AI và mô hình dịch vụ trọn gói, với các nền tảng đa kênh, công cụ AI, tài chính và dịch vụ hậu mãi như giao hàng, lắp đặt... Không những thế, ông Karim Noui nhấn mạnh việc người tiêu dùng ngày càng sử dụng các công cụ AI để được tư vấn sản phẩm trước khi mua hàng, bao gồm các nền tảng như ChatGPT, Copilot và Gemini. Ông Karim Noui cho biết, khoảng 50% khách hàng đã sử dụng AI dưới một hình thức nào đó, trong đó khoảng 60% dựa vào các công cụ này để được hướng dẫn về sản phẩm.

Trong khi đó, theo giới chuyên gia kinh tế, hiện tai, người mua sắm có mức độ tiếp cận công nghệ rất cao. Trước khi đến cửa hàng, siêu thị, trung tâm thương mại… họ đã tìm kiếm thông tin, so sánh giá và đọc đánh giá về sản phẩm. Song ở chiều hướng ngược lại, AI giúp DN giới thiệu tới khách hàng sản phẩm và ước tính chi phí, chẳng hạn như đề xuất các thiết bị điều hòa không khí dựa trên diện tích căn hộ và ước tính chi phí điện năng. Các nhà bán lẻ cũng đang chuyển từ hình thức bán hàng dựa vào khuyến mãi sang hình thức xác định nhu cầu, với việc sử dụng trí tuệ nhân tạo để phát hiện nhu cầu của khách hàng thay vì chỉ dựa vào các chiến lược giảm giá. Không những thế, AI giúp DN dự đoán nhu cầu và đảm bảo sản phẩm phù hợp luôn sẵn có. Nếu làm tốt, khả năng khách hàng quay lại sẽ cao hơn.

Tại Việt Nam, nghiên cứu của Amazon Web Services (AWS) cho thấy, có trên 18% DN đã triển khai AI, tương đương 170.000 đơn vị, tăng 39% so với năm trước. Riêng năm 2024, trung bình mỗi giờ có thêm 5 DN Việt Nam bắt đầu ứng dụng công nghệ AI. Dù vậy, phần lớn dừng ở việc dùng AI cho tác vụ cơ bản như tối ưu vận hành, tinh giản quy trình. Giới chuyên gia chỉ ra, trong hai năm qua (2024 - 2025), chi phí sử dụng AI đã giảm 99%, giúp AI phổ cập nhanh hơn bất kỳ công nghệ nào và càng phổ cập càng rẻ.

Những con số này cho thấy AI vẫn ở giai đoạn “được kỳ vọng nhiều nhưng cần chứng minh giá trị thực tế”, đặc biệt với các mô hình kinh doanh nhỏ và vừa vốn hạn chế về nguồn lực. Việc đầu tư công nghệ thường ưu tiên các công cụ tạo doanh thu nhanh hơn là các hệ thống tối ưu vận hành dài hạn.