Doanh nghiệp dệt may lo giữ đơn hàng

Áp lực đơn hàng

Theo đại diện Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas), 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu dệt may đạt gần 32 tỷ USD, tăng 2,9% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, DN vẫn chịu sức ép về hiệu quả kinh doanh do đơn giá thấp, đơn hàng nhỏ, thời gian giao hàng gấp, trong khi chi phí nguyên phụ liệu, logistics và tuân thủ gia tăng, bào mòn lợi nhuận. Vì vậy, ký được đơn hàng chưa đồng nghĩa DN có thể yên tâm; khi khó tăng giá bán, DN phải giảm chi phí trong các khâu sản xuất, vận chuyển và giao hàng.

Ông Trương Văn Cẩm - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Vitas cho biết, hiện sản phẩm dệt may Việt Nam đã có mặt tại 137 quốc gia và vùng lãnh thổ. Mỹ tiếp tục là thị trường trọng điểm, chiếm khoảng 40% thị phần, bên cạnh các thị trường truyền thống như EU, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, ASEAN và những thị trường tiềm năng tại châu Phi, Trung Đông. Và dù 9 tháng đầu năm 2026 ghi nhận kết quả xuất khẩu khả quan, các DN dệt may Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều biến số khó lường từ thị trường. Trong chặng nước rút cuối năm, ngành dệt may Việt Nam đứng trước yêu cầu vừa giữ đơn hàng, vừa nâng hiệu quả xuất khẩu trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt.

Tuy nhiên, kết quả xuất khẩu chung không đồng nghĩa các DN đều có nguồn hàng ổn định trong những tháng cuối năm. Ông Bạch Thăng Long - Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty May 10 - CTCP chia sẻ: Có đơn vị đã kín đơn đến cuối năm, song cũng có đơn vị mới lấp đầy một phần kế hoạch sản xuất, phải tiếp tục tìm kiếm khách hàng trong bối cảnh thị trường còn thận trọng. Hiện tại Tổng công ty May 10 - CTCP, DN bảo đảm đủ việc làm cho người lao động đến hết tháng 11/2026. Còn tại Công ty TNHH Tổng công ty Dệt May miền Nam (VSC), nguồn hàng dự kiến đủ để duy trì hoạt động của nhà máy trong suốt quý IV. Với những đơn hàng cần giao gấp, DN chủ động bố trí tăng ca 2 - 3 ngày mỗi tuần để bảo đảm tiến độ.

Trong khi đó, theo ông Nguyễn Bá Khánh Tùng - Phó Tổng Giám đốc Hanosimex, hiện kế hoạch tháng 10 mới đạt khoảng 70%, còn tháng 11 và 12 chỉ đạt khoảng 30%. Khoảng trống đơn hàng càng về cuối năm càng lớn, trong khi khách hàng vẫn chưa quyết định đặt những đơn hàng quy mô lớn. Vẫn theo ông Tùng, khách hàng tích cực khảo giá nhưng còn thận trọng khi chốt đơn. Vì vậy, triển vọng đơn hàng quý IV vẫn bỏ ngỏ và DN chưa nhận được nhiều tín hiệu rõ ràng cho giai đoạn cuối năm.

Tăng kết nối giảm chi phí

Về số liệu thống kê 9 tháng đầu năm 2026 của ngành dệt may, ông Vũ Đức Giang - Chủ tịch Vitas chia sẻ, kết quả xuất khẩu đạt được nhờ ngành kiên trì thực hiện ba trụ cột chiến lược gồm đa dạng hóa thị trường, đối tác và sản phẩm; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ; tăng cường liên kết chuỗi, hướng tới xây dựng chuỗi cung ứng bền vững trong toàn ngành. Ông Giang cho biết, ngành dệt may là ngành chịu tác động đáng kể từ logistics. Tắc nghẽn cảng biển, thiếu container, biến động cước tàu hay các khoản phụ phí phát sinh đều có thể ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng và khả năng thực hiện đơn hàng. Khi khách hàng chia nhỏ đơn hàng và yêu cầu giao nhanh hơn, chậm trễ ở bất kỳ khâu nào cũng có thể làm tăng chi phí.

Còn theo ông Trương Văn Cẩm, chi phí logistics trong nước hiện chiếm khoảng 9 - 10% giá trị hàng hóa xuất nhập khẩu của ngành dệt may. Với biên lợi nhuận chỉ khoảng 3 - 5%, khoản chi phí này có tác động đáng kể. Khi khó tăng giá bán để bù đắp, mỗi khoản phát sinh trong quá trình vận chuyển đều thu hẹp lợi nhuận. Bởi vậy, trong cuộc đua giữ đơn hàng cuối năm, logistics không đơn thuần là việc đưa hàng từ nhà máy ra cảng, mà đã trở thành một phần của bài toán cạnh tranh và giữ khách hàng.

Để giảm chi phí, việc nâng cao hiệu quả kết nối và tổ chức hạ tầng logistics là vấn đề cần được quan tâm. TS Bùi Bá Nghiêm - chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) cho hay, hạ tầng logistics cần được tổ chức theo từng chuỗi hàng hóa, từ bảo quản, phân loại, đóng gói đến phân phối và hoàn trả. Hiệu quả không chỉ nằm ở quy mô đầu tư mà còn ở khả năng giao hàng đúng thời gian, bảo đảm chất lượng với chi phí hợp lý. Việc xây thêm kho, mở rộng cảng hay tăng năng lực vận tải không đồng nghĩa chi phí logistics tự động giảm nếu các mắt xích thiếu kết nối đồng bộ. Với ngành dệt may, cần ưu tiên kết nối trực tiếp các vùng sản xuất tập trung, rút ngắn quãng đường và thời gian vận chuyển từ nhà máy đến cảng, tổ chức tốt các tuyến vận tải, giảm trung chuyển và tăng khả năng gom hàng để giảm chi phí cho DN.

Ông Cao Hữu Hiếu - Tổng Giám đốc Tập đoàn Dệt May Việt Nam Vinatex cho biết, từ nay đến cuối năm thị trường còn tiềm ẩn nhiều khó khăn. Giá bông và xơ biến động mạnh; tỷ giá VND/USD có xu hướng tăng; nhu cầu tiêu thụ tại các thị trường lớn như Mỹ và EU thu hẹp; chi phí logistics cùng nguyên phụ liệu gia tăng làm thu hẹp biên lợi nhuận. Bên cạnh đó là các yêu cầu khắt khe về xuất xứ, quy định phòng vệ thương mại, cùng sức ép cạnh tranh gia tăng từ Bangladesh, Trung Quốc và các quốc gia sản xuất khác. Do đó, trong chặng cuối năm, DN dệt may Việt Nam không chỉ cần thêm đơn hàng mà phải nâng cao hiệu quả của từng đơn hàng.