Doanh nghiệp phải tự vươn lên

PV: Hiện có đến gần 70% doanh nghiệp khó khăn. DN khó khăn kéo theo nền kinh tế tăng trưởng chậm, giải quyết việc làm gặp nhiều ách tắc, trong đó có việc giải quyết lao động. Theo ông chúng ta cần giải pháp nào để tháo gỡ khó khăn cho DN trong tình hình hiện nay?

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: Nói đến tháo gỡ khó khăn cho DN có nhiều vấn đề. Từ đầu năm đến nay Nhà nước đã có rất nhiều chính sách, biện pháp. Kể cả về thuế, cũng như điều chỉnh lãi suất, ổn định tiền tệ; hướng dẫn các ngân hàng cho DN vay vốn trong điều kiện có những cái nó hợp lý hơn so với yêu cầu của ngân hàng. Với một số DN có chương trình dự án hợp lý thì có thể ngân hàng cho vay với điều kiện dễ dãi hơn.

Đối với một số ngành nghề ưu tiên, Nhà nước cũng có một lượng vốn để hướng dẫn cho ngân hàng hoặc DN vay từ các nguồn vốn rẻ hơn. Nhưng điều mà DN hiện vẫn nói nhiều là các thủ tục, hành chính phí cũng còn có nhiều vấn đề liên quan đến thủ tục nộp thuế, nộp BHXH, vay mượn từ ngân hàng, hay tiếp cận với nguồn vốn giá rẻ còn nhiều điều chưa ổn.

Chính vì vậy thời gian qua Thủ tướng Chính phủ cùng với các cơ quan quản lý đã có những bước đi quyết liệt để giúp các DN, đặc biệt trong đó có giảm thiểu các thủ tục hành chính bằng việc là có thể đăng ký thành lập DN thông qua mạng internet, điện tử, hay nộp thuế điện tử, giảm thiểu các thủ tục hành chính khác có thể nhưng vẫn đảm bảo được sự quản lý của Nhà nước.

Tôi đánh giá đây là những bước đi rất quan trọng để Việt Nam có thể hòa nhập được với các nước trong khối ASEAN trong thời gian tới. Bởi vì tất cả thủ tục hành chính, chi phí khác liên quan đến hoạt động của DN ở các nước ASEAN thường rẻ và thấp hơn so với Việt Nam rất nhiều kể cả thủ tục hải quan, lưu kho lưu bãi khi xuất khẩu hàng hóa, hoặc liên quan đến các cái đầu ra đầu vào trong nhập khẩu xuất khẩu cho các nguyên vật liệu cũng như hàng hóa trong sản xuất kinh doanh. Đây chính là cái mà DN kêu nhiều.

Biện pháp thì có nhiều, nhưng cái nóng nhất mà nhiều người nói là làm sao đó để giảm được chi phí liên quan đến sản xuất kinh doanh của DN để từ đó tạo ra được sự thông suốt trong hoạt động kinh doanh, để DN đạt được một kết quả cao nhất với một chi phí thấp.

Chính sách thuế chúng ta đã làm nhiều thứ nhưng vẫn đang tiếp tục làm để làm thế nào đó đơn giản thủ tục hành chính thuế, giảm thiểu đến mức thấp nhất những chi phí về hành chính thuế, cũng như giảm thuế suất cho DN khó khăn, đặc biệt là DN vừa và nhỏ. Đây là những cái đang đi đúng hướng và trong thời gian qua chúng ta làm cũng tương đối tốt.

Vậy theo ông, với tình hình thực tại của nền kinh tế thì trong thời gian tới nền kinh tế sẽ gặp phải những khó khăn và thuận lợi như thế nào?

-Từ nay đến cuối năm có rất nhiều cái thuận lợi. Vì trong khoảng nửa đầu năm về cơ bản nền kinh tế tương đối ổn định, lãi suất đã hạ thấp, và hoạt động về thị trường cũng đã có khởi sắc như bất động sản hay tiêu thụ hàng hóa. Vì thế cho nên đây là một trong những điều rất quan trọng, đặc biệt cuối năm nay Việt Nam sẽ tham gia vào khu vực tự do ASEAN, đã ký kết các hiệp định tự do thương mại với Hàn Quốc, Liên minh châu Âu, và sắp tới Hiệp định đối tác thương mại Thái Bình Dương (TPP) nếu được ký kết thì sẽ mở ra một triển vọng cực kỳ lớn cho hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như xuất nhập khẩu của Việt Nam.

Sức ép của việc mở cửa rất lớn đặc biệt là sự cạnh tranh của hàng hóa các nước tham gia vào các hiệp định mà chúng ta đã ký. Họ được hạ thấp thuế và giảm thiểu các rào cản về thủ tục hải quan, thuế quan nên hàng hóa của họ sẽ xâm nhập vào nước ta rất là mạnh. Nếu như các DN Việt Nam không nâng cao năng lực cạnh tranh không hạ thấp chi phí sản xuất, tăng năng suất lao động thì khả năng tồn tại sẽ khó khăn.

Cũng phải thấy rằng nửa cuối năm nay đồng đôla Mỹ có thể lên giá và sự lên giá đã được lường trước vì có một thời gian quá lâu Cục Dự trữ liên bang Mỹ giữ lãi suất 0% đến 0,25%. Vì thế khi họ nâng lãi suất lên sẽ làm cho đồng đôla Mỹ lên giá. Đồng Việt Nam vì thế cũng lên giá, cho nên việc xuất khẩu của Việt Nam có thể bị chững lại. Một vấn đề nữa là lãi suất của ngân hàng từ nay đến cuối năm có thể có chiều hướng tăng lên. Vấn đề này có nhiều nguyên nhân nhưng trong đó có nguyên nhân chúng ta đang thực hiện tái cấu trúc lại hệ thống ngân hàng từ đó làm cho các chi phí về phòng ngừa rủi ro, nợ xấu tăng lên và lãi suất cho vay có thể cao hơn hiện nay một chút. Vì thế các DN cũng nên nhìn nhận trước và có sự chuẩn bị.

Thưa ông, DN vừa và nhỏ hiện chiếm một tỷ lệ lớn nhưng lại đang gặp khó khăn nhất. Vậy chúng ta cần có chính sách đặc biệt ưu tiên như thế nào để họ bứt lên?

-Có thể nói việc hiện nay các DN vừa và nhỏ có rất nhiều khó khăn. Cho nên các DN nhỏ cần quản lý tốt khâu sản xuất kinh doanh, đầu ra đầu vào, cũng như làm thế nào để lượng tồn kho ở mức hợp lý, giảm chi phí lưu kho lưu bãi. Các DN vừa và nhỏ cũng nên tận dụng sự phát triển của khoa học công nghệ. Từ việc quản trị kinh doanh, kế toán, sản xuất, lưu trữ thông tin tìm kiếm các bạn hàng cũng như đăng ký kinh doanh, nộp thuế điện tử cũng góp phần giảm thiểu chi phí cho doanh nghiệp. Có thể những đầu tư ban đầu có thể nặng với DN nhỏ nhưng không đến mức quá nặng. Vì nó đem lại hiệu quả về lâu về dài nên các DN cũng nên mạnh dạn ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ điện tử trong sản xuất kinh doanh của mình.

Chúng ta cần giải pháp nào mang tính ngắn, trung, dài hạn?

- Ngắn hạn là phải làm thế nào để có được hoạt động sản suất kinh doanh trôi chảy nhưng với chi phí thấp nhất. Vì thế cho nên cần sắp xếp lưu kho lưu bãi cho hợp lý để tận dụng lực lượng sản xuất cho tốt nhất. Bố trí sắp xếp lại lực lượng lao động để có được năng suất lao động cao nhất. Còn các giải pháp áp dụng khoa học công nghệ nó đòi hỏi thời gian trung và dài hạn. Về lâu dài nó sẽ góp phần rất lớn cho DN giảm thiểu được các chi phí trong hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như quản lý.

Tôi cũng muốn nói rằng thực ra việc hỗ trợ của Nhà nước rất quan trọng, như khuôn khổ pháp lý giúp cho DN nhưng cũng phải khẳng định các DN là chủ thể chính trong hoạt động của mình. Bản thân các DN phải tự mình tìm ra được các nhân tố cũng như yếu tố quyết định để tăng năng suất lao động, chỉ có DN mới tiết kiệm chi phí và đáp ứng được yêu cầu làm gì? quản lý như thế nào? Đặc biệt là các DN vừa và nhỏ vì các DN này tổ chức cơ cấu có nét riêng. Cho nên bản thân DN phải tự mình vươn lên đừng trông chờ quá nhiều vào Nhà nước vì Nhà nước chỉ đưa ra những khuôn khổ chung. Sự chủ động tích cực của các DN là rất quan trọng.

Thưa ông, một mình DN không thể tìm kiếm thị trường cũng như kiến nghị điều chỉnh chính sách cho phù hợp với hoạt động sản xuất. Vậy các hiệp hội cần thúc đẩy vai trò của mình như thế nào?

- Phải nói rằng trong thời gian vừa qua các hiệp hội DN đã có đóng góp nhất định cho sự phát triển, thế nhưng nó chưa thỏa mãn và chưa tưng xứng với tiềm năng của các DN Việt Nam. Vì thế vai trò của các hiệp hội cần được phát huy một cách đầy đủ cả ở phía là người bảo lãnh giới thiệu các DN để các ngân hàng nhà đầu tư bỏ vốn vào. Nếu hiệp hội mà bảo lãnh thì các ngân hàng sẽ tin tưởng hơn, nó sẽ có một sức mạnh tập thể. Điều thứ hai là họ có thể có những kiến nghị về đường lối chính sách ưu tiên ưu đãi đề nghị với cơ quan hoạch định chính sách của Nhà nước. Từ đó các cơ quan này có thông tin đáng tin cậy để đưa ra các chính sách giúp DN phát triển. Thứ ba là họ cũng có thể là người tập hợp các DN lại để tạo một sự liên kết theo ngành dọc, ngang để phát huy hết hiệu quả sản xuất kinh doanh của DN. Thứ tư là họ có thể là những đầu mối để giới thiệu xuất khẩu nhập khẩu hoặc có thể là người quan hệ với các cơ quan thương mại sứ quán Việt Nam ở nước ngoài để giảm thiểu các chi phí thị trường hay các chi phí khác cho doanh nghiệp để từ đó làm cho DN có được thông tin với chi phí rẻ, đáp ứng được nhu cầu của DN. Thực ra trong thời gia qua các vai trò này thì các hiệp hội đã làm nhưng mang tính hình thức và chưa hiệu quả cho nên đây là cái cần lưu tâm.

Trân trọng cảm ơn ông!