Đổi mới sáng tạo: Động lực để phát triển bền vững

Lễ ký kết Bản ghi nhớ giữa WIPO và Bộ KH&CN về việc xây dựng Chiến lược quốc gia về SHTT của Việt Nam.

Hội thảo diễn ra với 2 chủ đề: “Khởi động Dự án IP-Hub về thương mại hóa tài sản trí tuệ” và “Chỉ số sáng tạo toàn cầu (GII)”. Trong đó, Hội thảo về IP-Hub, diễn ra từ ngày 22 và 24/3 nhằm khởi động Dự án IP-Hub về thương mại hóa tài sản trí tuệ, thông qua việc nâng cao năng lực và xây dựng mối liên kết chặt chẽ, hiệu quả giữa các đơn vị liên quan trong việc phát triển, quản lý và thương mại hóa công nghệ bằng mô hình “Trục và nan hoa” (Hub and spoke).

Trong 2 ngày 21 và 22/3, hội thảo về Chỉ số sáng tạo toàn cầu (GII) đã diễn ra nhằm chia sẻ ý nghĩa, phương pháp thu thập số liệu, tính toán các chỉ số ĐMST cũng như các giải pháp nâng cao hiệu quả ĐMST và cải thiện chỉ số ĐMST cho Việt Nam. Đồng thời cung cấp các thông tin cần thiết cho các Bộ, ngành, địa phương để triển khai tích cực và có hiệu quả các giải pháp cải thiện năng lực ĐMST trong nước.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Chu Ngọc Anh cho biết rất vui mừng khi nhận thấy sự tương đồng về chính sách phát triển mạng lưới IP-Hub của Việt Nam với mô hình “Trục và nan hoa” của WIPO. Đồng thời mong những kinh nghiệm được chia sẻ từ các chuyên gia quốc tế đối với việc xây dựng mô hình này sẽ góp phần giúp Bộ KH&CN xây dựng các cách thức phù hợp triển khai mạng lưới các Trung tâm SHTT và chuyển giao công nghệ tại Việt Nam.

Bộ trưởng khẳng định: Bộ KH&CN sẽ tập trung mạnh mẽ hơn vào việc ứng dụng các kết quả nghiên cứu triển khai, thúc đẩy việc bảo vệ quyền SHTT và thương mại hóa tài sản trí tuệ, đặc biệt tài sản trí tuệ của các chủ thể Việt Nam. Chính phủ sẽ hoàn thiện khung pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của các tổ chức KH&CN trong xác lập, bảo vệ và ứng dụng quyền SHTT, đồng thời, tạo ra các mạng lưới, hạ tầng giúp cho các chủ thể của quá trình có những định hướng và sự hỗ trợ thiết thực nâng cao năng lực ĐMST.

Ông Francis Gurry - Tổng Giám đốc WIPO khẳng định, với tư cách là cơ quan chủ trì xây dựng Chỉ số ĐMST toàn cầu, WIPO sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trong lĩnh vực mới này, bắt đầu bằng sự trợ giúp về phương pháp tính toán, xử lý số liệu và tư vấn giải pháp cải thiện các chỉ số ĐMST, cũng như vấn đề bảo hộ thực thi quyền SHTT toàn cầu.

Hiện nay Việt Nam được đánh giá là mạnh ở các chỉ số thuộc nhóm Đầu ra của ĐMST (bao gồm sản phẩm của tri thức và công nghệ, và sản phẩm sáng tạo). Việc chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và thành công trong thu hút đầu tư nước ngoài cho phép Việt Nam đạt thứ hạng cao ở chỉ số về “Hấp thụ tri thức”, “Dòng vốn đầu tư nước ngoài”, cũng như “Lan truyền tri thức”, hay “Đăng ký nhãn hiệu hàng hóa”.

Tuy nhiên, Việt Nam vẫn còn yếu ở nhóm chỉ số về “môi trường kinh doanh,” “xếp hạng các đại học,” “việc làm thâm dụng tri thức,” “tỷ lệ lao động nữ có trình độ,” “đăng ký sáng chế quốc tế PCT,” “xuất khẩu dịch vụ ICT,” “nhập khẩu dịch vụ ICT”...

Nhìn chung, thứ hạng về môi trường cạnh tranh của Việt Nam năm 2016 có sự cải thiện tốt, xếp thứ 59 trong tổng số 128 quốc gia và nền kinh tế trong bảng xếp hạng. Tuy nhiên, có sự sụt giảm thứ hạng về chỉ số ĐMST và năng lực cạnh tranh.

Vì vậy, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 19/2017/NQ-CP (NQ 29) quy định việc thực hiện những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia giai đoạn 2016 - 2017, định hướng năm 2020. Trong đó, đã đưa nhiệm vụ cải thiện các chỉ số về ĐMST với những mục tiêu cụ thể.

Ông Sacha Wunsch-Vincent, kinh tế gia cao cấp, đồng biên tập Chỉ số ĐMST toàn cầu, Ban kinh tế học và thống kê (WIPO) đã chia sẻ về phương pháp luận, ý nghĩa của Gll, các trụ cột và chỉ số chính. Theo đó, WIPO tính toán chỉ số ĐMST từ số đo của 7 trụ cột, mỗi trụ cột lại được tích hợp từ số đo của 3 nhóm nhỏ, mỗi nhóm nhỏ bao gồm từ 2 đến 5 chỉ số, tổng thể có khoảng 70-80 chỉ số đơn lẻ và chỉ số này thay đổi tùy từng năm. 7 trụ cột để tính chỉ số đổi mới sáng tạo gồm: Thể chế; Nguồn nhân lực và nghiên cứu; Cơ sở hạ tầng; Sự tinh tế của thị trường; Sự tinh tế của giới doanh nghiệp; Sản phẩm tri thức và công nghệ, Sản phẩm sáng tạo.

Trung bình 5 chỉ số đầu tiên cho kết quả số đo chỉ số đầu vào của ĐMST còn trung bình số đo của 2 nhóm vấn đề cuối cùng là chỉ số đầu ra của ĐMST. Năm 2016, Việt Nam được đánh giá là quốc gia có kết quả tốt về ĐMST và là quốc gia vượt trội ở cấp độ trụ cột chính.

“Đo lường ĐMST là một công việc phức tạp và là một mục tiêu động. Trong đó có nhiều khó khăn trong việc lựa chọn số liệu chính xác, khó khăn trong việc tỷ lệ hóa chính xác, tổng hợp chính xác... Hiện Việt Nam có một số dữ liệu còn thiếu. Theo tôi, cần liên hệ với các tổ chức cung ứng dữ liệu và cung cấp dữ liệu cập nhật đúng thời gian. Tìm kiếm tư vấn về việc nộp dữ liệu từ các tổ chức cung cấp dữ liệu và các tổ chức tổng hợp dữ liệu” - ông Sacha Wunsch-Vincent cho biết.

Về phía Bộ KH&CN đến nay đã ban hành Chương trình hành động của Bộ thực hiện NQ 19. Trong đó nhấn mạnh đến việc đưa ra tới 250 chỉ tiêu liên quan đến môi trường kinh doanh, ĐMST, năng lực cạnh tranh và chính quyền điện tử của NQ 29 trong khi các phiên bản trước (từ năm 2014 đến 2016) chỉ nhấn mạnh tới 10 chỉ tiêu về môi trường kinh doanh theo Bảng xếp hạng Môi trường kinh doanh của Ngân hàng Thế giới.

Chính phủ đã phân công trách nhiệm của từng bộ ngành trong việc chủ trì cải thiện từng chỉ số thành phần cụ thể (với 82 chỉ số ĐMST, theo báo cáo GII 2016). Các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm chủ động tìm hiểu phương pháp, cách tính toán và ý nghĩa của các chỉ số xếp hạng, đồng thời cung cấp thông tin kịp thời để các tổ chức quốc tế có căn cứ xác thực trong đánh giá, xếp hạng.