Đổi mới từ người thầy
Sáng 30/6, Ngân hàng Thế giới (WB) thông báo đã phê duyệt Chương trình tăng cường đào tạo giáo viên nhằm hỗ trợ nỗ lực đổi mới giáo dục Việt Nam qua việc đào tạo nghiệp vụ thường xuyên cho giáo viên và hiệu trưởng trị giá 95 triệu USD. Theo đó chương trình sẽ giúp các giáo viên nắm rõ các giáo trình và các phương pháp sư phạm mới, đồng thời điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp với nhu cầu của từng học sinh. Đây quả là một tin mừng đối với ngành giáo dục.
Tính đến năm 2018, số sinh viên sư phạm ra trường mỗi năm là khoảng 60.930 sinh viên. Cho dù đến nay, Bộ GD-ĐT đã tăng số học sinh/giáo viên bình quân lên tương đương các nước công nghiệp phát triển nhưng đến năm 2020, hệ thống cũng không thể tuyển dụng hết số giáo viên mới tốt nghiệp ra trường, vẫn thừa khoảng 70.100 giáo viên (41.000 giáo viên đối với cấp Tiểu học, 12.200 đối với cấp THCS và 16.900 đối với THPT).
Vấn đề đáng nói là trong khi lượng sinh viên sư phạm tốt nghiệp hàng năm nhiều nhưng các trường học lại thiếu đội ngũ giáo viên có trình độ, chuyên môn cao có thể đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục. Nguyên nhân một phần xuất phát từ nguồn tuyển sinh hay còn gọi là “đầu vào” của các trường ĐH địa phương tương đối thấp, ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ giáo viên. Đó chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng chạy trường, chạy lớp, chọn cô...
Trong bối cảnh hội nhập với những biến đổi sâu sắc của nghề dạy học, các kĩ năng sư phạm cần hình thành ở người giáo viên là năng lực lao động chuyên biệt, là khả năng truyền thụ tri thức cho học sinh. Vì thế không chỉ yêu cầu giáo viên truyền dạy kiến thức mà còn là những kỹ sư tâm hồn, giúp học sinh phát triển toàn diện về tri thức và nhân cách.
Nhưng thực tế cho thấy, không nhiều giáo viên biết cách dạy cho học sinh cách hợp tác trong học tập và cuộc sống. Còn không ít giáo viên yếu nhân cách vẫn đứng trên bục giảng, trong quá trình giảng dạy hay giao tiếp vẫn dùng những “ngôn ngữ đường phố”, thậm chí còn quát nạt, gây tổn thương cho học trò.
Chắc chắn học sinh không thể tôn trọng một thầy giáo đạo mạo trên bục giảng nhưng về nhà lại ngược đãi vợ con. Học sinh càng không thể tôn trọng giáo viên luôn tỏ ra chỉn chu khi đặt ra vô vàn hình thức phạt học sinh đi học muộn nhưng bản thân mình buổi dậy thêm nào cũng đến chậm hơn nửa tiếng đồng hồ…
Cuộc sống của con người, suy đến cùng, là một chuỗi liên tục giải quyết vấn đề. Trong môi trường giáo dục, chính các giáo viên sẽ quyết định chất lượng học sinh, vì thế Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ thời điểm mới nhậm chức đã nói “đổi mới giáo dục phải bắt đầu từ người thầy”. Hy vọng chương trình đào tạo nghiệp vụ thường xuyên cho giáo viên trên đây sẽ giúp khắc phục phần nào những băn khoăn này của xã hội.
