Đổi rừng lấy củi…
Trước khi vào Đắc Lắc công tác, mặc dù đã tìm hiểu thông tin về dòng Sêrêpốk huyền thoại nhưng khi đối diện tôi cũng không thể tin vào mắt mình. Sêrêpốk - dòng sông ngược ngàn hùng vĩ và mang trong mình bao huyền thoại, thu hút rất đông khách tìm đến mỗi năm…giờ chỉ còn cạn trơ sỏi. Cây cối hai bên dòng sông giờ cũng héo úa, ủ rũ, khét nắng.
Dòng Sêrêpôk giờ chỉ còn trơ sỏi đá
Tôi gặp Y Thơng khi ông đang gùi trên lưng những cành củi khô khốc. Gương mặt già nua, cháy nắng càng như khắc khổ hơn khi tôi hỏi về chuyện về dòng Sêrêpốk. Ông bảo, cứ mỗi lần có người hỏi chuyện, cái bụng tôi buồn lắm. Cả một dòng Sêpêpốk như mẹ hiền nuôi dưỡng buôn làng, nương rẫy bao đời nay giờ còn trơ trọi toàn sỏi đá. Nước sông không còn, cây cối héo khô, tôm cá cũng hết rồi. Chỉ vào con voi đang chở khách du lịch, giọng ông nghẹn lại, trước đây nó phải bơi qua sông, nước ngập tới tận cổ, cái vòi hất nước tung tóe, đẹp lắm, oai phong lắm, thế mà giờ nó chậm chạp từng bước trên nền sỏi đá nhìn thấy mà buồn.
Theo ông Y Thơng khi dòng sông còn đầy nước, khách du lịch khắp các nơi đổ về ngắm thác nước, ngắm dòng sông. Nhưng đã gần 2 năm nay, các sông suối gần như khô cạn. Lượng khách du lịch đến đây cũng vắng lắm bởi thời tiết thì nắng nóng, nhiều cảnh quan tự nhiên đã mất hết, chẳng còn đâu cái vẻ thiên nhiên hùng vĩ nữa.
Người dân ở đây cho biết, dòng Sêrêpốk cạn nước là do nhiều nhà máy thủy điện mọc lên chia cắt con sông Sêrêpốk thành từng khúc, cắt ngang dòng chảy... Buồn nhất là những rặng si trăm tuổi nằm dưới thác đã bắt đầu chết khô. Cây cầu treo cũng nằm trơ khốc trên nền đá sỏi đá chẳng còn ai đi qua nữa. Vẻ đẹp hoang sơ huyền thoại của đại ngàn cứ mỗi ngày lại xa dần với người dân.
Từ nhiều đời nay, dòng Sêrêpôk không chỉ đẹp trong huyền thoại mà còn đẹp cả trong đời sống của người dân sống hai bên dòng. Sêpêrôk cung cấp nước ăn, nước tưới cho ruộng nương, mang tới cho người nghèo nguồn lợi cá, tôm để cải thiện bữa ăn hàng ngày. Ông Y Thơng kể, khi chưa có thủy điện ngăn dòng thì cá từ thượng nguồn đổ về đoạn sông này rất nhiều, trong đó có thứ cá lăng đặc sản của vùng Tây Nguyên. Ngày mùa mọi người lên nương làm rẫy, lúc nông nhàn lại ra dòng sông thả lưới kiếm cá tôm. Cuộc sống cứ thế bình yên trôi đi qua bao mùa trăng. Thế nhưng, từ khi dòng Sêrêpốk khô cạn cá tôm cũng không còn, nhiều diện tích ruộng nương đều trong tình trạng khát nước, cuộc sống đã khó càng khó hơn.
“Thủy điện mang lại nguồn ánh sáng cho nhiều gia đình nhưng thủy điện cũng lấy đi của người dân nơi đây nhiều thứ quá. Như thế khác gì đổi cây rừng để lấy cái củi, cái củi đun hết rồi, rừng cũng không còn để chở che cho buôn làng mình nữa”- Một người dân làng Ea Wer bảo vậy.
