Đòn bẩy ở Gia Hội - Kỳ cuối: Những con đường mở hướng tương lai
Từ những con đường đất nhỏ hẹp, lầy lội mỗi mùa mưa đến những tuyến đường bê tông rộng mở, xe ô tô có thể vào tận nương đồi, sự đổi thay ở xã Gia Hội (tỉnh Lào Cai) đang hiện hữu qua từng bước chân, từng chuyến xe chở nông sản. Không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý, những con đường còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế, cải thiện đời sống và tiếp thêm niềm tin để người dân vươn lên thoát nghèo.
Đường mở đến đâu, cơ hội phát triển đến đó
Cuối tháng 10, chúng tôi đến thôn Minh Nội, xã Gia Hội, tiếng máy thi công đã thưa dần trên tuyến đường Nà Khá. Những mét đường cuối cùng đang được hoàn thiện sau khi thời tiết mưa kéo dài. Con đường mới rộng rãi, chạy giữa những triền đồi xanh ngút mắt, nối khu dân cư với những nương chè, đồi quế, nương ngô, sắn của bà con.
Chỉ vào tuyến đường vừa được mở rộng, đang đổ bê tông, ông Lò Trung Viên - Trưởng thôn Minh Nội, nhớ lại quãng thời gian trước đây, khi Nà Khá vẫn chỉ là một lối mòn nhỏ dành cho người đi bộ. Muốn đưa nông sản từ nương về nhà, người dân phải dùng gùi, gánh, từng bước vượt qua những đoạn đường dốc, nhỏ hẹp. Việc vận chuyển hàng hóa vừa tốn sức, vừa mất thời gian, đặc biệt khó khăn mỗi khi mưa.

“Trước kia đường nhỏ lắm, bà con chủ yếu đi bộ, gùi hàng. Sau này, người dân cùng nhau phát dọn, đào rộng thêm khoảng 1m để xe máy có thể đi qua. Nhưng muốn thuận tiện hơn nữa thì phải tiếp tục mở rộng đường”- ông Viên chia sẻ.
Năm 2026, người dân vui mừng khi được nhà nước quan tâm, đầu tư mở rộng tuyến Nà Khá với chiều dài 592m, mặt đường rộng 5,5m. Để có mặt bằng thi công, khoảng 20 hộ dân đã tự nguyện hiến đất. Trong đó, gia đình ông Lò Văn Lởi là hộ hiến nhiều nhất, với diện tích ước tính khoảng 600 - 700m2.
Theo ông Lò Trung Viên, khi hoàn thành, tuyến Nà Khá sẽ giúp việc đi lại của người dân thuận tiện hơn. Bên cạnh đó, các trang trại, nương chè, đồi quế, ngô, sắn trong khu vực sẽ được đầu tư bài bản, xuất bán thuận tiện hơn. “Từ chỗ phải gùi từng bao nông sản trên những lối mòn, nay người dân có thể sử dụng xe máy, ô tô để đưa hàng hóa ra ngoài. Công sức lao động được tiết kiệm, thời gian vận chuyển được rút ngắn, giá trị sản phẩm cũng có thêm cơ hội được nâng lên”- ông Viên vui vẻ nói.

Câu chuyện ở Minh Nội không phải trường hợp riêng lẻ. Tại thôn Chiềng Pằn (Gia Hội), cây cầu bắc qua khe Hổi Tắm cũng đang góp phần tháo gỡ điểm nghẽn giao thông tồn tại nhiều năm.
Theo ông Hoàng Văn Duân - người có uy tín thôn Chiềng Pằn, trước đây, khu vực này bị chia cắt bởi công trình thủy lợi. Muốn đi từ Nam Vai về thôn (và ngược lại), người dân chỉ có thể đi bộ hoặc đi đường khác xa thêm vài cây số. Giờ có cầu, xe máy, ô tô con và xe tải nhỏ có tải trọng vài tấn có thể lưu thông thuận lợi, giúp giao thương, vận chuyển hàng hóa thuận tiện hơn, giảm chi phí và rút ngắn khoảng nửa giờ di chuyển.
Không để nông sản mắc lại trên đồi
Nếu ở Minh Nội, người dân chung sức mở rộng đường Nà Khá, ở Chiềng Pằn có cây cầu Hổi Tắm, thì tại thôn Tộc Cài, tuyến đường Nậm Cài lại là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc đầu tư hạ tầng gắn với vùng nguyên liệu sản xuất.
Theo ông Triệu Quý Tài - Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn Tộc Cài, trước đây, Nậm Cài chỉ là tuyến đường đất nhỏ hẹp. Những ngày nắng, việc đi lại đã vất vả, còn khi mưa xuống, đường trơn trượt, phương tiện không thể lưu thông. Nhiều khi nông sản đến kỳ thu hoạch nhưng không thể vận chuyển ra ngoài, để quá lứa rồi hư hỏng, gây thiệt hại cho người dân.

Đây là điều đáng tiếc, bởi Tộc Cài có vùng sản xuất lâm nghiệp tương đối rộng, với khoảng 350ha quế và hơn 200ha măng. Để làm ra sản phẩm, người dân phải bỏ nhiều công sức chăm sóc, nhưng nếu thiếu đường vận chuyển thì thành quả lao động vẫn khó chuyển hóa thành thu nhập.
Năm 2026, tuyến đường Nậm Cài được đầu tư với chiều dài hơn 500m, mặt đường rộng 3m, được cứng hóa bằng bê tông khiến người dân vui mừng. Đến nay, phần mặt đường đã hoàn thành, hệ thống rãnh thoát nước cũng vừa được thi công xong.
Theo ông Tài, điều thuận lợi là nền đường đã được người dân góp công mở từ hơn chục năm trước thông qua một dự án chia sẻ đầu tư. Vì vậy, trong đợt cứng hóa này, chỉ có một vài hộ phải hiến thêm một phần diện tích đất nhỏ, quá trình giải phóng mặt bằng diễn ra khá thuận lợi.
“Khi tuyến đường được bê tông hóa, ô tô có thể đi lại thuận tiện, giúp việc vận chuyển quế, măng và phục vụ sản xuất trên các khu đồi rừng không còn phụ thuộc quá nhiều vào thời tiết. Người dân có thể chủ động hơn trong thu hoạch, vận chuyển, hạn chế tình trạng nông sản bị tồn đọng, hư hỏng”- ông Tài cho biết thêm.
Ở thôn Bản Đồn, chị Hà Thị Són cũng cảm nhận rõ sự thay đổi từ một tuyến đường phục vụ sản xuất. Đó là con đường lên vùng nương chè Lùng Cang - Bãi Tham Ma, được bà con trong thôn chung sức làm từ năm trước, với mặt đường rộng khoảng 3m, đủ để ô tô lên tận khu vực nương.
Chị Són kể, trước kia, đây là đường đất. Mỗi khi trời mưa, xe không thể lên được, người trồng chè phải gùi, bê từng gánh chè xuống dưới, rất vất vả.
Từ khi có đường, ô tô có thể lên tận nương. Việc thu hái, vận chuyển chè thuận lợi hơn cả trong những ngày nắng lẫn khi thời tiết không thuận lợi. Con đường không chỉ giải phóng sức lao động mà còn giúp người trồng chè chủ động hơn trong tổ chức sản xuất, thu hoạch đúng thời điểm.
Những câu chuyện ở Nà Khá, Nậm Cài, Chiềng Pằn hay Lùng Cang - Bãi Tham Ma cho thấy một thực tế: Với người dân vùng cao, đường giao thông không đơn thuần là công trình hạ tầng. Đường chính là điều kiện để phát triển sản xuất, là cầu nối đưa nông sản từ nương đồi đến thị trường, giúp những vùng đất còn nhiều khó khăn có thêm cơ hội đánh thức tiềm năng.
Từ những con đường mới đến niềm tin thoát nghèo
Giao thông thuận lợi là điều kiện quan trọng, nhưng để người dân thực sự vươn lên, cần có thêm những sinh kế phù hợp và sự hỗ trợ thiết thực.
Tại Minh Nội, trong tổng số 262 hộ dân toàn thôn, hiện còn 6 hộ nghèo theo kết quả rà soát chuẩn nghèo giai đoạn 2021 - 2025. Bên cạnh các dự án đầu tư hạ tầng, người dân từng bước phát triển những mô hình kinh tế phù hợp với điều kiện gia đình như trồng chè, quế, chăn nuôi cá, gà quy mô nhỏ. Dù chưa có nhiều hộ sở hữu nguồn vốn lớn để đầu tư sản xuất hàng hóa tập trung, những mô hình này đang góp phần cải thiện thu nhập, ổn định cuộc sống.
Ông Lò Trung Viên cho rằng, những con đường được đầu tư cùng các chính sách hỗ trợ sinh kế của Đảng, Nhà nước đã tạo thêm điều kiện để bà con phát triển kinh tế. Khi giao thông thuận lợi, người dân có thể mở rộng sản xuất, vận chuyển vật tư đầu vào và tiêu thụ sản phẩm dễ dàng hơn. Đây cũng là động lực để các hộ mạnh dạn đầu tư chăm sóc cây trồng, vật nuôi, từng bước nâng cao thu nhập.
Ở Tộc Cài, các chương trình hỗ trợ con giống, cây giống cùng với việc mở mới đường giao thông được triển khai đã giúp người dân có thêm điều kiện phát triển sản xuất.
Đường đã mở, cơ hội cũng rộng mở. Và trên mỗi mét đường hôm nay, có thể nhìn thấy niềm tin, sự đồng lòng cùng khát vọng vươn lên của người dân Gia Hội - những người đang từng ngày biến những con đường thành đòn bẩy phát triển kinh tế, xây dựng cuộc sống ngày càng ấm no, bền vững.
Theo ông Nguyễn Văn Nghĩa - Phó Chủ tịch UBND xã Gia Hội, năm 2026, xã Gia Hội đã phát động 2 đợt xây dựng đường giao thông nông thôn. Các tuyến đường được mở như: Púng Lúng (thôn Nậm Cướm); tuyến Cầu Nậm Vài, Tuyến Nà Pheo (thôn Chiềng Pằn); Nà Khá (thôn Minh Nội); Ngọn Lành (thôn Tà Lành); tuyến đường Nậm Cài (thôn Tộc Cài); tuyến đường Xóm Dưới (thôn Nậm Chậu), với tổng chiều dài 3,8km. Dự kiến năm 2027 xã Gia Hội tiếp tục đăng ký thực hiện khoảng 4km đường giao thông nông thôn, góp phần từng bước hoàn thiện kết cấu hạ tầng giao thông phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội.