Đồng hành cùng sự phát triển

Hội nghị Trung ương 4 khóa XII đã khẳng định “Tạo thuận lợi cho khởi nghiệp và đổi mới, sáng tạo, nghiên cứu và triển khai ứng dụng KH&CN, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, trọng dụng nhân tài”. Và, Quốc hội cũng đã có Nghị quyết chuyên đề về kết quả giám sát việc thực thi cơ chế chính sách đầu tư cho phát triển KH&CN.

Ngay đầu năm 2017, người đứng đầu Chính phủ- Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng đã có cuộc làm việc trực tiếp với ngành KH&CN. Tại cuộc họp ấy, chính Thủ tướng đã nói: “Uy tín của sản phẩm, sự vươn lên tầm toàn cầu của doanh nghiệp là nhờ vào KH&CN”. Quan điểm của Thủ tướng là khá rõ ràng khi cho rằng, KH&CN là động lực tăng trưởng của doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập. Và vì vậy doanh nghiệp phải là chủ thể chính đầu tư cho lĩnh vực này để có đủ năng lực cạnh tranh quốc tế và vươn ra thị trường toàn cầu.

Thực ra, thời gian qua, ngành KH&CN Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể, đóng góp không nhỏ cho sự phát triển chung. Nhiều sáng kiến KH&CN đã giúp cho các ngành, các lĩnh vực trọng điểm của đất nước có những sức bật đáng nể, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp. Tuy nhiên, khó khăn và thách thức vẫn là hiện hữu. Và, điểm đáng lưu ý là KH&CN Việt Nam tuy đã có bước tiến đáng kể như đánh giá của nhiều người nhưng không phải là bước tiến dài. Có lẽ cũng vì thế mà tính đột phá trong KH&CN xem ra vẫn còn là mơ ước đối với nhiều ngành, nhiều lĩnh vực; kể cả những lĩnh vực quen thuộc bấy lâu.

Nhớ lại, trong phiên trả lời chất vấn tại QH khóa XIII, Bộ trưởng Bộ KH&CN khi ấy đã nhận được khá nhiều câu hỏi hóc búa từ phía ĐBQH; mà nhiều câu hỏi trong đó liên quan đến vấn đề khoa học trong nghiên cứu ứng dụng; hay ứng dụng các đề tài của các nhà khoa học vào thực tiễn các ngành sản xuất đem lại nhiều giá trị cho người dân, doanh nghiệp.

Như Ủy viên thường trực Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường của QH Nguyễn Thị Khá- người rất nhiều trăn trở với việc ứng dụng khoa học trong sản xuất nông nghiệp. vào thời điểm ấy, bà Khá tỏ ý băn khoăn về ứng dụng KHCN vào nông nghiệp. Vào thời điểm đó, ông Nguyễn Quân – lúc đó còn là Bộ trưởng Bộ KH&CN cho biết nguyên nhân là do kinh phí và cơ chế. Việc giao kinh phí đang chưa kịp thời, nguồn lực hạn chế. Các đề tài nghiên cứu vào được cuộc sống rất khó khăn. Xuất khẩu nhiều, doanh thu lớn nhưng những người sản xuất nông nghiệp chưa được bù đắp xứng đáng.

Hay như chuyện bảo tồn nguồn gien quý hiếm, chính vị Bộ trưởng thời đó đã nhận trách nhiệm khi nói: “Chúng tôi có trách nhiệm chưa thu hút được các doanh nghiệp yên tâm đầu tư. Thời gian tới ngân sách nhà nước sẽ hỗ trợ để kết quả nghiên cứu có thể ứng dụng vào sản xuất”. Rồi một ĐB khác cũng băn khoăn nêu thực trạng nghiên cứu ứng dụng vào thực tế chậm, đặc biệt là trong nông nghiệp và việc thiếu kinh phí thực hiện…

Tức là rất nhiều vấn đề liên quan đến ứng dụng KH&CN vào thực tiễn sản xuất đã được đề cập từ lâu. Nhưng, vào thời điểm đó, với các đề tài nghiên cứu thành công, tìm được địa chỉ ứng dụng thì doanh nghiệp phải lập dự án đầu tư và quan trọng là doanh nghiệp có đủ nguồn vốn đối ứng và phối hợp tốt với tác giả không?

Những vấn đề ấy, hóa ra, hôm cuối tuần qua vẫn được nhắc lại ở Hội nghị giữa Bộ trưởng Bộ KH&CN với các giám đốc sở. Vấn đề là, nói như ông Phạm Công Tạc, Thứ trưởng Bộ KH&CN thì: Lĩnh vực nào cũng có bóng dáng của KH&CN. KH&CN đã góp phần rất quan trọng đưa một số sản phẩm nông nghiệp của Việt Nam đứng top đầu trên thế giới về xuất khẩu như cà phê, ca cao... những vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc trong việc thực thi từ hành lang pháp lý.

Để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong hoạt động KH&CN địa phương trong thời gian tới, tại cuộc hội nghị trên, Bộ trưởng Chu Ngọc Anh đã đưa ra những trọng tâm: Tiếp tục đẩy mạnh công tác nghiên cứu ứng dụng, nhất là trong phát triển nông nghiệp an toàn, nông nghiệp công nghệ cao, thích ứng với biến đổi khí hậu; Xây dựng các nhiệm vụ KH&CN liên kết giữa các địa phương để cùng phát triển các sản phẩm có thế mạnh, chủ lực của vùng theo chuỗi giá trị. Rồi, ưu tiên những nhiệm vụ có tính chất liên tỉnh, liên vùng, liên ngành; sát cánh hơn cùng với doanh nghiệp tạo lập liên kết 4 nhà “Nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp, nhà nông”. Bên cạnh đó, cần có chính sách ưu tiên thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với các dự án có công nghệ tiên tiến hiện đại, công nghệ cao, thân thiện với môi trường, sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên, khoáng sản, đất đai.

Hay như việc, nâng cao năng lực đánh giá, định giá tài sản trí tuệ và góp vốn doanh nghiệp bằng tài sản trí tuệ; Tăng cường quản lý nhà nước, tập trung xây dựng và tổ chức triển khai chương trình, đề án trong hoạt động tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng sản phẩm hàng hóa để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế; Tăng cường công tác xã hội hóa cho hoạt động nghiên cứu”- Bộ trưởng Chu Ngọc Anh nói và khẳng định thêm việc: Chú trọng đầu tư phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, thúc đẩy hình thành lực lượng doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có tiềm năng tăng trưởng cao, có sản phẩm dịch vụ hướng tới xuất khẩu ra thị trường quốc tế.

Nói tóm lại, toàn những vấn đề cốt lõi được nêu lên trên diễn đàn QH và lần này lại tiếp tục được cụ thể hóa bằng quyết sách của ngành KH&CN. Quan trọng hơn cả. Bộ trưởng Bộ KH&CN khẳng định: Bộ KH&CN sẽ luôn luôn đồng hành, sát cánh cùng các địa phương để tháo gỡ những khó khăn, hạn chế, đồng thời khai thác thế mạnh của từng địa phương trong hoạt động KH&CN nhằm thúc đẩy hoạt động KH&CN mạnh mẽ hơn trong thời gian tới. Điều này khiến chúng ta càng thêm hy vọng vào sự đổi mới sáng tạo trong KH&CN, đóng góp vào sự phát triển kinh tế- xã hội của đất nước.