Dự án ngăn chặn sốt rét tại Gia Lai: Lãng phí tiền tỷ
Hàng chục tỷ đồng từ dự án “Sáng kiến khu vực ngăn chặn sốt rét kháng thuốc Artemisinin” gọi tắt là (RAI) đã được tài trợ để mua màn tẩm hóa chất cấp phát miễn phí cho nhân dân với mục đích phòng chống căn bệnh sốt rét. Tuy nhiên quá trình tiếp nhận, thay vì sử dụng đúng mục đích thì nhiều người dân tại Gia Lai lại nhận về xếp xó hoặc dùng những chiếc màn này thành công cụ đắc dụng để nuôi nhốt gà vịt, trồng rau, nuôi cá...
Màn được người dân quây để nuôi nhốt vịt.
Theo đó, tỉnh Gia Lai là một trong 14 tỉnh trong cả nước được cấp phát miễn phí 562.000 chiếc màn chống muỗi với giá 76,4 nghìn đồng/chiếc, tổng chi phí khoảng trên 40 tỷ đồng từ dự án RAI. Dự án được trông chờ như một “tấm lá chắn” giúp phòng ngừa dịch bệnh nguy hiểm này, đặc biệt là tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nhưng theo phản ánh của nhiều người dân thì số màn được cấp phát vừa không hiệu quả vừa khiến dân bức xúc với suy nghĩ “của cho là của ôi”.
Đã mấy năm nay, gia đình chị Nay H’Jú, buôn H’Liết, xã Chư Drăng, huyện Krông Pa vẫn dùng màn cũ được phát từ đợt trước. Khi được cấp màn mới, chị vui mừng lấy ra dùng ngay. Thế nhưng dùng được 3 - 4 hôm thì chị tháo ra và dùng lại màn cũ. “Ở buôn này chẳng ai dùng màn mới cả. Màn vừa cứng, lỗ lại to, muỗi còn chui được vào trong cắn người. Màn mới mà không bằng màn cũ, không có tác dụng đâu, mình đang vứt trong xó nhà ấy” - chị H’Jú nói.
Không chỉ ở Krông Pa mà nhiều hộ dân huyện Chư Sê, Ia Pa, thị xã Ayun Pa... cũng chuyển đổi mục đích của những chiếc màn chống muỗi này.
Chị Nguyễn Thị Hảo, trú phường Hòa Bình, thị xã Ayun Pa thì mang màn lật ngược lại để làm lưới chứa cá giống. Chị Hảo cho hay, vừa nhận màn về, chị lấy chiếc màn này để treo vào giường ngủ thay cho màn cũ. Tuy nhiên, sau khi dùng vài ngày, chị ngán ngẩm nhận thấy màn chống muỗi là màn thô, lỗ to, kích thước ngắn, lại hay co, nhăn lại; “Nghĩ vứt thì phí nên mình tận dụng làm lồng nuôi cá, thả vịt...”.
Bà Dương Thị Ngọc Loan, cán bộ Trung tâm Y tế dự phòng thị xã Ayun Pa, phụ trách dự án RAI cho biết: “Vừa qua toàn bộ 8 xã, phường trên địa bàn đều được phát màn phòng, chống muỗi miễn phí với số lượng 22.360 cái với giá hơn 76,4 nghìn đồng/1 cái, tổng cộng hơn 1,7 tỷ đồng. Sau khi cấp phát chúng tôi có nghe người dân phản ánh những bất cập của màn chống muỗi như chiều dài màn ngắn không vừa giường, lỗ to, màn thô... Kiểm tra thực tế thì thấy có nhiều hộ dùng màn này để nhốt gia cầm, bọc hoa quả là có thật”.
Trong khi đó, một cán bộ Trung tâm Y tế thị xã Ayun Pa nói: “Khi màn chưa được đưa về phát, chúng tôi đã nghe thông tin phản ánh kích thước màn nhỏ, lỗ to, vải cứng từ cán bộ công tác ở Trung tâm phòng chống sốt rét ở tỉnh khác. Cán bộ này trong lúc cùng đoàn công tác của Cục Y tế dự phòng vào địa phương giám sát cũng nói lại thông tin như mình nghe được, nhưng lại được trả lời là đã đi khảo sát ở các tỉnh khác rồi, tỷ lệ người dân sử dụng khá cao nên áp dụng như vậy”.
Theo ông Phan Gia Công, Giám đốc Trung tâm phòng chống sốt rét- Ký sinh trùng- Côn trùng Gia Lai, Phó ban quản lý dự án RAI tại Gia Lai thì Dự án được thực hiện trong 3 năm (từ 2014 -2016) với tổng kinh phí hơn hơn 15 triệu USD trong đó có tỉnh Gia Lai. Màn chống muỗi từ Trung ương chuyển vào, chúng tôi chỉ nhận rồi cấp phát về các địa phương. Sau khi phát, Trung tâm cũng chưa có thời gian để đánh giá, nắm bắt việc sử dụng.
