Dư địa tăng trưởng mới từ sức mua của khách quốc tế

Phát triển tương xứng với tiềm năng

Từ số liệu thống kê của Hiệp hội Du lịch Việt Nam, giới chuyên gia kinh tế phân tích, tính đến hết tháng 7/2026, Việt Nam đón khoảng 13,9 triệu lượt khách quốc tế, tăng 13,8% so với cùng kỳ năm 2025. Con số này cũng giúp ngành du lịch hoàn thành khoảng 56% mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2026. Số liệu kể trên cho thấy sức hút của điểm đến Việt Nam đang được cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, chặng đường còn lại không chỉ là bài toán thu hút thêm khách. Bởi trong bối cảnh các quốc gia trong khu vực liên tục mở rộng chính sách thị thực, tăng chuyến bay và đầu tư mạnh cho quảng bá, Việt Nam phải cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm, cũng như sự thuận tiện trong toàn bộ hành trình. Từ lúc tìm kiếm thông tin, xin thị thực, nhập cảnh, di chuyển đến khi tham quan, mua sắm và rời điểm đến.

Theo nhận định của giới chuyên gia kinh tế, mỗi du khách quốc tế đến Việt Nam không chỉ tạo ra doanh thu cho ngành lưu trú, vận tải hay ăn uống… mà còn có thể trở thành một “khách hàng xuất khẩu” của hàng Việt. Khi hệ thống bán lẻ, hoàn thuế và cửa hàng miễn thuế được mở rộng, dư địa gia tăng giá trị từ mỗi lượt khách được kỳ vọng sẽ lớn hơn, đồng thời tạo thêm kênh đưa sản phẩm Việt tiếp cận người tiêu dùng toàn cầu. Ông Vũ Thế Bình, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam cho rằng, mua sắm là một trong những khoản chi quan trọng của khách quốc tế. Tuy nhiên, tại Việt Nam, hoạt động này vẫn chưa được phát triển tương xứng với tiềm năng. Nói cách khác, du khách quốc tế nhiều, nhưng hoạt động mua sắm còn hạn chế.

Chia sẻ dưới góc độ doanh nghiệp (DN), ông Trần Thế Dũng, Tổng giám đốc Vietluxtour cho rằng, khách du lịch là nguồn chi tiêu khổng lồ nhưng Việt Nam vẫn chưa giữ được dòng tiền này tại chỗ. Nhiều DN lữ hành vẫn chưa thực sự mạnh dạn đưa các điểm mua sắm vào lịch trình vì thiếu đi những trung tâm thương mại và hệ sinh thái dịch vụ đạt chuẩn quốc tế.

Trong khi đó theo TS Đỗ Cẩm Thơ, Trưởng phòng kế hoạch tài chính, thuôc Cục Du lịch quốc gia Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) chi tiêu bình quân của khách quốc tế hiện được xác định ở khoảng 1.200 - 1.400 USD/lượt, khách nội địa khoảng 2,4 - 2,6 triệu đồng/lượt. Trong khi đó, khoảng 70% thị phần khách quốc tế vẫn đến từ các thị trường Đông Bắc Á gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan (Trung Quốc). Các thị trường có khả năng chi trả cao như Trung Đông, Bắc Âu, Bắc Mỹ, Úc cùng các thị trường mới nổi vẫn còn tỷ trọng khiêm tốn. Nói cách khác, “lượng” thì đã có, nhưng “giá trị” chưa tăng tương xứng. Đây có lẽ cũng là một trong những vấn đề mà ngành khách sạn, lưu trú du lịch cần đặc biệt quan tâm.

“Mở khóa” thị trường

Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình cho hay, thực trạng nêu trên khiến mức chi tiêu bình quân của khách quốc tế đến Việt Nam hiện chỉ dao động trong khoảng 1.050 - 1.150 USD/người. Trong khi đó, các nước láng giềng, như Singapore được ví như “thiên đường mua sắm” châu Á với trục đường Orchard huyền thoại và hệ thống hoàn thuế điện tử (eTRS) không kẽ hở. Tại Thái Lan, tập đoàn King Power vận hành chuỗi trung tâm miễn thuế ngay giữa Bangkok, trở thành điểm đến không thể thiếu của khách quốc tế, với doanh thu trước dịch Covid-19 từng vượt 3 tỷ USD mỗi năm.

Còn Hàn Quốc tạo ra cả một “đế chế” mua sắm qua các hệ thống cửa hàng miễn thuế nội đô (Downtown Duty-free). Các “ông lớn” như Lotte Duty Free và Shilla Duty Free đưa mua sắm thành một phần cốt lõi của trải nghiệm du lịch, với doanh thu toàn ngành lên tới hàng chục tỷ USD/năm. Tương tự, du lịch Trung Quốc bứt phá nhanh với các trung tâm miễn thuế quy mô lớn ở khắp nơi, thậm chí có cả Cảng Thương mại Tự do Hải Nam thu hút hàng triệu lượt khách mua sắm mỗi năm. Và theo ông Bình, điểm chung của các mô hình này là mua sắm gắn với hành trình trải nghiệm xuyên suốt. Du khách có thể mua hàng ở bất kỳ đâu trong thành phố, từ đặc sản địa phương đến hàng xa xỉ, rồi hoàn tất thủ tục hoàn thuế tại sân bay. Không ít trường hợp, chi tiêu mua sắm cao hơn chi phí tour, biến du lịch thành hành trình tiêu dùng thực thụ.

Trong khi đó tại Việt Nam, sức mua của khách quốc tế dường như đang bị “khóa ” bởi rào cản không gian và thời gian. Trên cả nước có không nhiều cửa hàng miễn thuế được cấp phép, chủ yếu tập trung tại các sân bay quốc tế lớn và một số khu kinh tế cửa khẩu. Tại TPHCM, hoạt động này chỉ gói gọn trong sân bay Tân Sơn Nhất, thông qua hệ thống của SASCO. Và theo ông Bình, để giải quyết nút thắt này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 273/2026/NĐ-CP về hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế, chính thức có hiệu lực từ ngày 21/8/2026. Bên cạnh đó, Bộ Công thương cũng đang hoàn thiện đề án phát triển các mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây được coi là cú hích quan trọng để thay đổi diện mạo ngành bán lẻ du lịch.

Chia sẻ dưới góc độ DN, bà Lê Hồng Thủy Tiên, Tổng giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG) cho biết, nếu muốn biến Việt Nam thành điểm đến mua sắm mới của châu Á, điều quan trọng không chỉ nằm ở thương hiệu quốc tế mà còn ở bản sắc Việt Nam. CEO IPPG cũng lấy mô hình IconSiam (Thái Lan) làm ví dụ, nơi thương mại, văn hóa, ẩm thực và du lịch được tích hợp thành một hệ sinh thái trải nghiệm. Bà Thủy Tiên cho biết thêm, trước đây, IPPG từng đề xuất đưa Trung tâm thương mại Parkson tại TP Hồ Chí Minh và Tràng Tiền Plaza ở Thủ đô Hà Nội thành các cửa hàng miễn thuế dưới phố, nhưng kế hoạch này phải khép lại do không đạt được thỏa thuận về mặt bằng.

Từ thực tế này, bà Thủy Tiên kiến nghị Chính phủ cần xây dựng cơ chế nền tảng như giao đất sạch cho nhà đầu tư với các ưu đãi tương tự như khu công nghiệp để thu hút các nguồn lực lớn. Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Nga, Chủ tịch Tập đoàn BRG đề xuất, Chính phủ cần tính tới việc triển khai hoàn thuế giá trị gia tăng điện tử ngay tại điểm bán trong nội đô để tăng trải nghiệm cho khách. Việc mở rộng không gian hoạt động ra ngoài sân bay, phát triển trong các khu thương mại tự do và đẩy mạnh bán hàng trực tuyến tích hợp thanh toán quốc tế là những bước đi cần thiết để “mở khóa” thị trường.

Còn dưới góc độ quản lý nhà nước, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) cho rằng, theo đề án, đến năm 2045, hệ thống cửa hàng miễn thuế sẽ phủ kín toàn bộ các sân bay quốc tế và cửa khẩu lớn. Đặc biệt, mô hình này sẽ mở rộng vào nội đô các trung tâm du lịch lớn, phục vụ cả khách nội địa và khách ưu đãi miễn thuế. Mục tiêu quan trọng nhất là nâng tỷ lệ hàng Việt trong hệ thống này lên mức 30 - 40%, từ đó thúc đẩy giá trị xuất khẩu tại chỗ một cách mạnh mẽ. Còn theo Phó Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Hà Văn Siêu, nếu các bộ, ngành minh bạch được cơ chế về đất đai, đầu tư và hoàn thuế, cửa hàng miễn thuế sẽ trở thành một công cụ đắc lực để kéo dài thời gian lưu trú và tăng sức mua của du khách. Đây chính là bệ phóng cho chiến lược phát triển hàng hóa quốc gia và tạo bước chuyển mình lớn cho toàn ngành.