Đủ kiểu lấn sông Sài Gòn

Công trình xây dựng trái phép trên mặt sông Sài Gòn ở xã Bình Mỹ (huyện Củ Chi).

Nhà mọc sát sông

Đi ghe men theo bờ sông Sài Gòn từ địa phận quận 12 xuống Bình Thạnh, Gò Vấp cho tới Thủ Đức, quận 2… không khó để nhận ra hàng chục căn nhà trái phép xây dựng ngay trên mặt nước sông. Ngoài ra, tình trạng đổ đất lấn chiếm, làm bờ kè biến mặt nước thành mặt đất để xây dựng xảy ra nhiều vô kể.

Điều đáng nói, nhiều công trình sai phạm này tồn tại lâu năm khiến nhiều người ngỡ rằng bờ sông cấu tạo tự nhiên như vậy. Theo kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn, theo quy định sông Sài Gòn là sông cấp 1, có hành lang bảo vệ ven bờ lên đến 50m. Nghĩa là, các công trình xây dựng của người dân phải cách bờ sông tối thiếu với khoảng cách trên. Tuy nhiên, nhà nước có thể xây dựng các công trình công cộng, công viên, phố đi bộ… ven sông ở diện tích đất này với mục đích công cộng, phục vụ người dân.

Thế nhưng, có đi trên sông Sài Gòn những ngày này mới thấy hết tình trạng người dân vi phạm quy định trên đang diễn ra phổ biến ở hàng trăm địa điểm khác nhau. Không chỉ nhà dân, nhiều công trình xây dựng lớn, nằm trong quy hoạch cũng nghiễm nhiên lấn chiếm khiến dòng sông cứ teo tóp dần. Có thể dễ dàng điểm mặt những công trình lấn chiếm sông Sài Gòn. Đó là những dự án như khu biệt thự An Phú Đông (quận 12) có hàng chục căn nhà lấn ra sông. Khu biệt thự Eden, khu nhà ở Công ty Văn Minh, khu bờ kè Mỹ Thạnh Lợi… (quận 2) đang lấn ra ven sông cả trăm mét. Hay cách cầu Bình Phước không xa, tại khu phố 5 (phường Hiệp Bình Phước, quận Thủ Đức), một căn biệt thự lớn đang nửa chìm nửa nổi bên mép sông. Thậm chí, nhiều sà lan lớn đang neo đậu ở gần đó để chờ thời điểm đêm tối là triển khai đóng cọc xuống lòng sông.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, đoạn chảy qua địa phận quận Thủ Đức là nơi sông Sài Gòn bị xâm lấn nghiêm trọng nhất. Hàng chục căn nhà, biệt thự ven sông xây trên mặt nước mà bằng mắt thường cũng có thể quan sát được. Tuy nhiên, do chúng nằm ở sát mép nước nên rất ít khi bị phát hiện, trừ những khi lực lượng kiểm tra đi trên ghe, thuyền trên sông mới quan sát thấy. Theo một số người dân ở đây, giá đất trung bình ven sông ở khu vực Thủ Đức khoảng 12-15 triệu/m2. Vì thế, việc đổ cọc bê-tông, xây lấn chiếm ven sông mang lại ích rất lớn, khiến nhiều người bất chấp để vi phạm.

Ngoài các công trình xây lấn cố định, các bến thủy không phép, các công trình xây tạm, bãi tập kết nguyên vật liệu cát sỏi đá ven bờ cũng đang dần bóp nghẹt dòng sông rộng lớn này. Được biết, tình trạng này diễn ra chủ yếu ở ven bờ sông trên phía thượng nguồn Hóc Môn, Củ Chi hoặc bên phía bờ địa phận tỉnh Bình Dương. Nguyên nhân của tình trạng này, chính là sự buông lỏng quản lý của các cơ quan chức năng địa phương. Thậm chí, nhiều địa phương còn xảy ra tình trạng bảo kê, làm ngơ để mặc những công trình trái phép này tồn tại.

Hậu quả khó lường

Có rất nhiều hậu quả của tình trạng xây dựng trái phép tràn lan như trên. Đầu tiên, nó làm ô nhiễm nguồn nước sông Sài Gòn, nơi cung cấp nguồn nước thô (trước khi lọc) cho hàng chục triệu dân mỗi ngày. Kế đến, chính là việc gây mất an toàn giao thông đường thủy nội địa. Ai cũng biết, với hệ thống hàng chục cảng nước sâu ven bờ sông, kinh tế thành phố phụ thuộc nhiều với hệ thống giao thông đường thủy. Vì vậy, việc xâm phạm mặt nước sông sẽ ảnh hưởng tới hàng trăm chuyến ghe tàu xuôi ngược mỗi ngày. Đấy là chưa kể, sắp tới các tuyến vận tải đường thủy cố định như “xe buýt đường sông” đưa vào sử dụng, sẽ còn tiềm ẩn nhiều rủi ro sông nước.

Ngoài ra, việc xâm chiếm còn ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị, cảnh quan dòng sông. Hiện các tuyến du lịch đường sông đang rất phát triển, đặc biệt là hình thức ngắm thành phố từ lòng sông Sài gòn. Vì thế, với một bức tranh bờ sông nham nhở sẽ ảnh hưởng lớn đến các tiềm năng du lịch nơi đây.

Đại diện sở Xây dựng thành phố cho biết, nhiều công trình xây dựng bến cảng, công viên, đường hành lang ven sông, đê bao… nằm trong quy hoạch, được phê duyệt nhưng rất khó thực hiện vì các công trình xây dựng trái phép nhiều, kinh phí giải tỏa lớn. “Ngay cả tuyến đê bao ven sông chống ngập Sài Gòn, một công trình trọng điểm của thành phố với mục đích ngăn triều, ngăn lũ, chống ngập mùa mưa cũng gặp khó khi xây dựng vì quá nhiều công trình lấn chiếm không giải tỏa nổi. Đến nay, chỉ đoạn thượng nguồn Củ Chi, Hóc Môn là đúng tiến độ, còn ở hạ lưu, chưa biết khi nào tuyến đê này mới hoàn thiện xong”, vị này nhấn mạnh.