Du lịch đảo Lý Sơn: Phát triển đi đôi với bảo tồn

Lý Sơn có nhiều điều kiện để phát triển du lịch.

1. Huyện đảo Lý Sơn nằm cách đất liền khoảng 15 hải lý. Đây là nơi lưu giữ những bằng chứng lịch sử thiêng liêng về chủ quyền của Tổ quốc trên 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Đây cũng là nơi có những kiến tạo địa chất độc đáo, giàu bản sắc văn hóa, con người mộc mạc, thân thiện…

Dòng chảy lịch sử đã sản sinh, lưu truyền, hòa quyện bản sắc riêng có của các tộc người nối tiếp nhau cộng cư trên mảnh đất này, cùng nhau làm nên tầng văn hóa đặc trưng, vừa đậm nét cổ xưa, vừa đan quyện, giao thoa với nét đương đại, để tạo nên dáng dấp của một đô thị biển năng động, hiện đại.

Cảnh đẹp thiên nhiên của Lý Sơn được tạo nên từ sự hòa quyện giữa núi và biển; hoạt động phun trào của núi lửa đã tạo nên hình thế Lý Sơn hôm nay với thềm địa chất có niên đại từ hàng triệu năm, những vách đá kỳ vĩ ở hang Câu, chùa Hang, cổng Tò Vò trên cạn và dưới mặt biển… Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đặng Ngọc Dũng cho biết, tỉnh Quảng Ngãi đang tiến hành làm các thủ tục để lập hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận Lý Sơn – Bình Châu (Bình Sơn) và vùng phụ cận trở thành Công viên địa chất toàn cầu.

Lý Sơn còn là nơi hội tụ của những di tích lịch sử, văn hóa nổi tiếng: Ba lớp cư dân Sa Huỳnh – Chăm pa – Việt đã gắn bó chặt chẽ với sự hình thành và phát triển của đảo Lý Sơn; đồng thời, là nơi sản sinh và tiễn đưa những Hùng binh Hoàng Sa vâng mệnh triều đình ra đi làm nhiệm vụ đo đạc hải trình, dựng bia chủ quyền, khẳng định biên giới, cương vực quốc gia trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa mà sử sách còn lưu danh mãi ngàn đời.

Tất cả các yếu tố đó đã và đang được khơi dậy, phát huy thúc đẩy huyện đảo Lý Sơn phát triển văn hóa - du lịch trong thời kỳ đổi mới.

Còn nhớ, hoạt động du lịch tại Lý Sơn chính thức được khởi động vào năm 2007 khi tỉnh Quảng Ngãi chủ trương mở tuyến du lịch thành phố Quảng Ngãi – Mỹ Khê – Lý Sơn. Đến nay đã tròn 10 năm. Thời gian ấy đủ để cái tên Lý Sơn trở nên quen thuộc với nhiều du khách. Theo thống kê, số lượng du khách đến với Lý Sơn ngày càng tăng. Năm 2016, Lý Sơn đón gần 165.000 lượt khách. Riêng 8 tháng năm 2017 huyện đảo này đã đón 210.000 lượt. Huyện Lý Sơn hiện có 109 cơ sở kinh doanh lưu trú với gần 650 phòng…

Lý Sơn ngày càng thu hút du khách.

2. Cuối tháng 8 vừa qua, tại hội thảo “Phát triển du lịch Lý Sơn” do UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức, các chuyên gia cũng đã chỉ ra du lịch Lý Sơn đang đối diện với nguy cơ phát triển thiếu bền vững do tình trạng phát triển “nóng” thời gian qua làm phá vỡ cảnh quan hoang sơ trên đảo, tài nguyên thiên nhiên bị xâm hại, các điểm du lịch bị ô nhiễm, hệ thống giao thông thủy, giao thông đường bộ còn nhiều hạn chế; cơ sở hạ tầng, dịch vụ phục vụ cho du khách còn thiếu và yếu; chất lượng nguồn nhân lực phục vụ du lịch chưa cao…

Tại hội thảo, các đại biểu đều cho rằng du lịch biển đảo Lý Sơn đang ở giai đoạn phát triển, do vậy cần phải có quy hoạch tổng thể, gìn giữ tài nguyên, môi trường, bảo tồn các di sản văn hóa, di tích lịch sử; chú trọng tạo ra sự khác biệt riêng về sản phẩm du lịch ở công viên địa chất toàn cầu…

Theo PGS.TSKH Vũ Cao Minh (Viện Địa chất thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), trong quy hoạch, Lý Sơn nên chú ý đến quy định về độ lớn và chiều cao công trình để không lấn át cảnh quan và để tôn chiều cao các miệng, đỉnh núi lửa, vách đá. Chiều cao công trình cần thấp hơn so với núi lửa thấp nhất. Về kiến trúc công trình, nên khuyến khích các chủ đầu tư thiết kế theo kiểu dáng được lấy cảm hứng từ núi lửa và biển, tạo nên vẻ độc đáo riêng…

Lý Sơn nên xây dựng các khu vui chơi giải trí, mua sắm để đáp ứng nhu cầu của du khách. Xây dựng Lý Sơn kỳ thú với các loại hình du lịch như du ngoạn mặt biển vòng quanh đảo, nối đảo Lớn với đảo Bé, trong lòng núi lửa... Tuy nhiên, theo ông Vũ Cao Minh, không được quy hoạch Hang Câu thành bãi tắm công cộng để bảo tồn được vẻ đẹp nguyên sơ của di sản.

Còn TS. Chu Mạnh Trinh (Khu Bảo tồn biển Cù lao Chàm, tỉnh Quảng Nam) đề xuất cần phải có một cách tiếp cận phù hợp, ứng xử văn minh với thiên nhiên. Một trong những định hướng đó là con người phải hợp tác, đồng hành trong quản lý và bảo vệ thiên nhiên. Lý Sơn nên tổ chức hoạt động du lịch sinh thái, tập trung khai thác các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên như bãi biển cát san hô trắng, sạch, làn nước biển trong xanh ngọc bích; cảnh quan địa chất, đồng cỏ, bãi cam đàng, quần thể cua đá, sân chim, rạn san hô, thảm cỏ biển, đa dạng sinh học biển; ưu tiên các hoạt động tích cực như đi bộ, đi xe đạp, homestay, câu cá đại dương; ưu tiên phát triển các dịch vụ hỗ trợ học tập, nghiên cứu, đào tạo đến từ các trường học, viện nghiên cứu trong và ngoài nước.

Trong khi đó, ông Nguyễn Đăng Vũ- Giám đốc Sở VHTT&DL tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, di sản địa chất khi đã bị phá hủy thì không bao giờ phục hồi được, do vậy, phát triển du lịch cần phải hướng đến bền vững và bảo tồn.

Phát biểu bế mạc Hội thảo, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi kỳ vọng, đến cuối năm 2019, nếu Lý Sơn được UNESCO công nhận “Công viên địa chất toàn cầu” thì cơ hội làm giàu của nhân dân Lý Sơn sẽ tăng lên ít nhất là 10 lần.

Để đón đầu cho sự kiện đó, đại diện tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, chính người dân Lý Sơn phải bày tỏ tình yêu thương của mình đối với di sản mà mình có được, tình yêu thương đó không chỉ thể hiện bằng lời nói, mà phải thể hiện bằng việc làm, bằng hành động, đó là thay đổi tư duy, ý thức trong việc bảo tồn, giữ gìn giá trị di sản, có những hành động cụ thể để bảo vệ môi trường biển, đảo, bảo vệ môi trường sống của chính mình để Lý Sơn ngày càng thu hút được nhiều du khách.