Gần 50 năm đi tìm hài cốt đồng đội

Ông Nguyễn Sỹ Hữu.

“Ơn trời!”, di vật để lại và kết quả xét nghiệm ADN khẳng định liệt sỹ đang an nghỉ đúng là người mà chúng tôi cất công kiếm tìm. Ông Nguyễn Sỹ Hữu, nhà ở thôn Mai Đàm, xã Hải Lâm, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị kể với chúng tôi như thế.

Càng gần đến dịp kỷ niệm 70 năm ngày thương binh, liệt sỹ, người từ các nơi đổ về Quảng Trị càng đông. Quảng Trị thấm đẫm máu xương liệt sỹ cả nước.

Hàng chục vạn liệt sỹ đã được quy tụ về an nghỉ tại 2 nghĩa trang quốc gia Trường Sơn, Đường 9 và hàng trăm nghĩa trang các địa phương. Vẫn còn đó những liệt sỹ nằm lại với núi rừng, đất đai, cây cỏ để người thân và đồng đội phải mòn mỏi kiếm tìm…

Hải Lăng mồ chen thôn xóm/Cát trắng ven làng máu hoen. Chiến tranh đi qua miền Hải Lăng cát trắng từ rất lâu rồi nhưng ở vùng quê này vẫn có những con người mải miết, lặng thầm tìm và cất bốc hài cốt đồng đội.

Ông Nguyễn Sỹ Hữu là một trong rất nhiều người như thế. Trong chiến tranh, ông là du kích vùng B của huyện Hải Lăng, được giao nhiệm vụ dẫn đường cho bộ đội vào chiến đấu ở Thành Cổ Quảng Trị.

Chứng kiến sự hy sinh oanh liệt, can trường của những chiến sỹ quân giải phóng trong trận chiến 81 ngày đêm mùa hè năm 1972, ông tâm nguyện phải làm gì đó để đền đáp lại máu xương của các liệt sỹ đã đổ xuống mảnh đất quê hương ông.

Ông Hữu bắt đầu tìm kiếm hài cốt liệt sỹ ngay khi nhận nhiệm vụ mới ở Ủy ban nhân dân cách mạng xã Hải Lâm - sau khi Quảng Trị được giải phóng năm 1972.

Quãng thời gian gần 50 năm lặn lội tìm kiếm mộ và hài cốt liệt sỹ, đã đưa ông đi qua những địa danh từng diễn ra các trận chiến ác liệt như: Phẫu 2, Phẫu 3, Vùng Tròn, Đường 15, K4, Đồi thám báo, Đồi 367, Khe cỏ may, Đồi khẩu súng.

Không kể mưa nắng, ngày đêm, cứ nghe nơi nào có thông tin về mộ và hài cốt liệt sỹ là ông Hữu lập tức lên đường. Ông Hữu nhớ mãi câu chuyện về một liệt sỹ tên là Hưng, quê ở Đông Anh, Hà Nội, hy sinh vào tháng 3/1972.

Hình ảnh chị Thảo vợ của anh Hưng, ròng rã 20 năm trời lặn lội vào Quảng Trị tìm hài cốt chồng cứ ám ảnh ông trong từng bữa ăn, giấc ngủ.

Lần dò theo lời kể của đồng đội liệt sỹ Hưng, ông Hữu và những người cùng tham gia tìm kiếm xác định được vùng đất mà liệt sỹ Hưng ngã xuống.

Sau nhiều tháng trời tìm kiếm không có kết quả, linh cảm mách bảo ông đến vị trí mà ông từng cất bốc hài cốt 2 liệt sỹ, đưa về nghĩa trang.

Kỷ vật để lại cộng với kết quả xét nghiệm ADN khẳng định một trong 2 hài cốt ấy là liệt sỹ Hưng. Ngày gia đình liệt sỹ cùng chính quyền làm lễ đưa anh về quê hương, nước mắt ông Hữu cũng tuôn trào.

Nhiều năm lần dò, chắp nối những thông tin rời rạc, thực hiện kiếm tìm khắp nơi trên mảnh đất Quảng Trị thẫm đẫm máu xương anh hùng liệt sỹ, ông Hữu đã giúp gần 100 thân nhân liệt sỹ tìm được hài cốt người thân mình.

Kể từ khi Quảng Trị được giải phóng năm 1972 đến nay, ngôi nhà trên cát trắng Hải Lăng của ông Nguyễn Sỹ Hữu trở thành nơi đón tiếp thân nhân liệt sỹ khắp mọi miền đất nước.

Ngôi nhà đầy ắp niềm vui, nỗi buồn của cuộc chiến đã qua và cũng lấp lánh về đạo lý, tình người, tình đồng đội. Cuộc sống còn nhiều khó khăn, nhưng tấm lòng của ông Nguyễn Sỹ Hữu đối với những người con ưu tú đã đổ máu xương trên mảnh đất Quảng Trị kiên cường không bao giờ vơi cạn.

Giữa dòng người lặng lẽ viếng liệt sỹ hy sinh nơi Thành cổ Quảng Trị, tôi được ông Lê Xuân Tánh, Chủ tịch Hội chiến sỹ Thành cổ Quảng Trị kể rằng: Ông Nguyễn Sỹ Hữu là tấm gương xuất sắc của Hội trong việc tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sỹ.

Ông Hữu và những người tâm huyết với đồng đội như ông, không chỉ cống hiến sức lực, thời gian và tiền bạc tìm mộ và hài cốt liệt sỹ mà còn luôn sẵn sàng sẻ chia giúp đỡ những cựu chiến binh còn gặp khó khăn

Tháng 7. Trời không một gợn mây. Gió Lào vi vút. Mắt ông Hữu nhòa đi trên nền cát trắng Hải Lăng.