Gia Lai: Những “cột mốc sống” nơi biên cương dẫn lối tìm đồng đội

Những ký ức không phai

Mùa khô Tây Nguyên bắt đầu. Trong những cánh rừng khộp nơi biên giới, cán bộ, chiến sĩ Phân đội 1, Đội K52 (Phòng Chính trị, Bộ CHQS tỉnh Gia Lai) vẫn lặng lẽ lần theo từng dấu tích chiến trường xưa, tìm kiếm đồng đội đã hy sinh. Đằng sau hành trình ấy là sự đồng hành bền bỉ của những người dân được ví như “cột mốc sống” nơi biên cương.

Tại làng Bi, xã Ia Dom, ông Siu Pích vẫn nhớ những trận chiến ác liệt mà ông chứng kiến từ thuở đôi mươi. Nhiều lần làm rẫy, ông phát hiện những dấu tích nghi là mộ liệt sĩ, trong đó có tăng, võng bị mưa nắng bào mòn, lộ ra trên mặt đất. Ông lập tức báo tin cho lực lượng chức năng.

Từ nguồn tin của ông Pích, kết hợp tư liệu, sơ đồ chiến đấu và lời kể của người dân, Đội K52 tổ chức tìm kiếm, quy tập tại khu vực này. Theo Thượng tá Hoàng Việt Ngọc, Chính trị viên Đội K52, lực lượng đã tìm thấy 6 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật. Đặc biệt, một hài cốt có tấm bia nhôm khắc tên “Nguyễn Thanh Trì”, cùng dòng chữ ghi ngày hy sinh 18/5/1970. Đây là căn cứ quan trọng để tiếp tục xác minh thông tin, tìm thân nhân liệt sĩ.

Tại làng Sơr, xã Ia Boòng, nguồn tin do ông Ksor Tân cung cấp trong năm 2026 cũng góp phần giúp Phân đội 1 mở rộng phạm vi tìm kiếm, quy tập 18 hài cốt liệt sĩ. Những thông tin được gìn giữ qua nhiều năm đã trở thành mắt xích quan trọng, giúp lực lượng chức năng lần tìm nơi các anh nằm lại.

Chặt bỏ vườn cây, nhường đất tìm liệt sĩ

Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ ở vùng biên giới luôn đối mặt với địa hình hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt và nguy cơ bom mìn còn sót lại. Nhưng có một trở ngại khác cũng không dễ vượt qua: nhiều vị trí nghi có hài cốt nằm ngay giữa vườn cây, rẫy sản xuất của người dân.

Thay vì ngần ngại trước thiệt hại kinh tế, nhiều hộ dân đã chủ động chặt bỏ cây trồng, tạo mặt bằng để bộ đội tìm kiếm. Với họ, việc đưa các liệt sĩ trở về là nghĩa tình không thể đong đếm bằng giá trị của vài cây cà phê, điều hay sầu riêng.

Ông Ksor Tân có vườn cà phê, sầu riêng đang cho thu hoạch nhưng vẫn sẵn sàng chặt bỏ cây khi biết nơi đây có thể còn hài cốt liệt sĩ. Ông chia sẻ, gia đình chỉ mong Đội K52 tìm được hết những người đã hy sinh còn nằm lại trên mảnh đất này, dù phải chặt thêm nhiều cây trồng.

Sự sẻ chia ấy bắt nguồn từ lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh để bảo vệ buôn làng, quê hương. Những vườn cây nhường chỗ cho cuộc tìm kiếm không chỉ thể hiện sự đồng thuận của người dân, mà còn là minh chứng cho đạo lý “uống nước nhớ nguồn” được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Theo ông Trần Ngọc Phận, Bí thư Đảng ủy xã Ia Dom, cấp ủy, chính quyền và người dân luôn tạo điều kiện thuận lợi để Đội K52 thực hiện nhiệm vụ. Sau mỗi đợt quy tập, địa phương tổ chức nơi thờ cúng trang nghiêm, đồng thời vận động người dân tiếp tục cung cấp thông tin phục vụ tìm kiếm.

Đại tá Võ Tấn Tài, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Gia Lai, cho biết đơn vị đang chỉ đạo các lực lượng rà soát, xác minh nguồn tin, khẩn trương tổ chức tìm kiếm, quy tập tại những địa bàn có thông tin về mộ liệt sĩ; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, mở rộng tiếp nhận thông tin, nhất là ở vùng sâu, vùng xa và khu vực biên giới.

Theo Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Gia Lai, từ ngày 1/11/2025 đến 18/10/2026, các lực lượng đã quy tập được 78 hài cốt liệt sĩ, gồm 50 hài cốt trong nước và 28 hài cốt tại Campuchia.

Trên hành trình đưa các anh trở về, mỗi lời kể của người dân, mỗi khoảnh vườn được nhường lại đều mang theo nghĩa tình sâu nặng. Những “cột mốc sống” nơi biên cương vẫn lặng lẽ gìn giữ ký ức chiến tranh, dẫn đường cho những cuộc tìm kiếm, để sự hy sinh của các liệt sĩ không bị lãng quên theo thời gian.