Giấc mơ xuất khẩu văn hóa Việt

Nhiều năm trước, bộ phim “Đất phương Nam” cũng đã được bán sang Mỹ, những năm sau đó, một số bộ phim như “Chuyện của Pao”, “Cánh đồng bất tận”, “Áo lụa Hà Đông”, “Huyền thoại bất tử”, “Chơi vơi”… cũng đã có mặt ở thị trường Mỹ và một số nước khác; là minh chứng cho việc xuất khẩu phim Việt ra nước ngoài có thể khả thi.

Nhưng từ đó về sau, việc những bộ phim cả điện ảnh lẫn truyền hình của ta hầu như không thấy bán ra nước ngoài nữa, ngoại trừ một số buổi chiếu giới thiệu cho khán giả nước ngoài xem. Mới đây, với việc hợp tác với Nhật Bản, Hàn Quốc cùng làm phim, việc một số Việt kiều nhanh nhạy về nước làm phim… đã nhen nhóm lại hy vọng xuất khẩu phim ra nước ngoài.

Ở lĩnh vực văn học, chỉ mới có một số tác phẩm văn học nổi tiếng của nhà văn Bảo Ninh, Nguyễn Huy Thiệp… được dịch ra tiếng nước ngoài. Cho đến nay, chỉ thấy truyện nước ngoài được dịch và in tràn lan ở ta.

Còn ở lĩnh vực âm nhạc, ngoài chuyện một số nghệ sĩ đi qua nước ngoài biểu diễn và chuyện album “Chat với Moza” của ca sĩ Mỹ Linh được bán ở Nhật, thì việc ca khúc Việt xuất hiện ở nước ngoài gần như chỉ là mơ ước.

Với gia tài đặc sắc của nền âm nhạc truyền thống và từng có những tên tuổi, thế hệ nhạc sĩ vang danh nhưng nền âm nhạc, cụ thể là những ca khúc Việt, chưa hội nhập và phát triển được cùng với thế giới. Trong khi đó, Hàn Quốc sau vài thập kỷ đổi mới, họ đã hình thành nên một thể loại ca nhạc riêng là K-Pop và làm mưa làm gió ở các nước châu Á, trong đó có Việt Nam.

Khi bàn đến chuyện làm gì để những sản phẩm văn hóa nghệ thuật của ta như văn học, phim, ca nhạc, có thể xuất khẩu được, nhiều nghệ sĩ bày tỏ rằng cần có chính sách và chiến lược đầu tư từ Nhà nước. Trong đó có 2 yếu tố then chốt là đầu tư kinh phí và đầu tư vào chuyên môn và khâu tiếp thị, quảng bá sản phẩm.

Trong khi đó, cho đến nay việc tìm đường xuất khẩu phim truyền hình VN mới chỉ dừng lại những nỗ lực của các đoàn làm phim, của các tổ chức đơn lẻ. Phía Nhà nước vẫn chưa có chính sách nhất quán để đưa phim Việt đến với các kênh sóng truyền hình trên thế giới. Phim điện ảnh cũng lâm cảnh tương tự.

Còn lĩnh vực âm nhạc, đến nay vẫn chưa thấy nhúc nhích gì. Thị trường ca khúc trong nước vẫn giẫm chân tại chỗ, không có tác phẩm nổi bật, không bứt phá lên được nói gì đến việc hình thành ra một trào lưu để xuất khẩu như K-Pop của xứ Hàn!

Dù thừa nhận trình độ đội ngũ và chất lượng phim của ta không thua kém nếu so với mặt bằng chung của thị trường phim thế giới, nhưng nhiều nghệ sĩ, nhà làm phim đều cho rằng phim Việt nội dung còn thiếu tính đặc trưng, sáng tạo. Việc đầu tư kinh phí cho phim Việt cũng còn khiêm tốn. Nhưng điều tiên quyết vẫn là nội dung của bộ phim phải hấp dẫn, mới lạ, khác biệt. Một khi chúng ta còn chưa khai thác được những hình ảnh, văn hóa xứ sở và tìm ra câu chuyện độc đáo, cùng với đó là công nghệ làm phim lạc hậu nên phim Việt sẽ mãi quẩn quanh trong ao làng.

Ở mảng văn học, chúng ta có nhiều tác phẩm hay, đủ sức thu hút bạn đọc nước ngoài, nhưng do chưa có chiến lược dịch và quảng bá, bán ra nước ngoài nên những gia tài này hiện đang bị lãng quên.

Xuất khẩu sản phẩm văn hóa nghệ thuật không chỉ đem lại lợi nhuận về kinh tế mà nó còn giúp định vị, tạo vị thế và sự ảnh hưởng cho đất nước ta với thế giới, bởi đó là thứ quyền lực mềm. Nhưng lẽ nào, đó chỉ là giấc mơ?