Giải pháp mới ngăn nạn đổ trộm xà bần, rác cồng kềnh
Tại TP Đà Nẵng, lần đầu tiên triển khai giải pháp mới, ứng dụng công nghệ đáp ứng nhu cầu bức thiết của người dân, giúp xử lý nạn đổ trộm xà bần, rác cồng kềnh.
Sau gần 3 tháng tổ chức thu gom chất thải rắn xây dựng, rác cồng kềnh, mô hình của UBND phường Thanh Khê TP Đà Nẵng nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của nhân dân.
Quét mã QR để đặt lịch lấy xà bần, rác cồng kềnh
Theo ông Hồ Văn Dũng, Phó Chủ tịch UBND phường Thanh Khê, với đặc thù là phường đông dân nhất TP Đà Nẵng (hơn 201.000 người), mật độ dân số cũng cao nhất (25.403 người/km²), nhu cầu đổ xà bần, rác cồng kềnh của người dân rất cao nhưng diện tích phường nhỏ, không có bãi tập kết tạm thời đủ quy mô để xử lý.
Vấn đề khó khăn là quản lý các trường hợp sửa chữa nhỏ, còn tình trạng hộ gia đình, cá nhân không chuyển giao chất thải rắn xây dựng cho các đơn vị dịch vụ, mà thuê phương tiện thô sơ đổ thải trộm ra đầu kiệt hẻm, các khu đất trống, vỉa hè…gây ô nhiễm môi trường và mất mỹ quan đô thị.
Theo thống kê của Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Thanh Khê, địa phương phải thu gom, xử lý chất thải rắn xây dựng đổ trộm này trung bình 100m3/tháng, chưa kể các rác cồng kềnh như các vật dụng gia đình không còn sử dụng, nội thất cũ có kích thước lớn như tủ, giường, nệm, ghế…
Đây cũng là thách thức trong việc xây dựng phường môi trường, khi mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, tỷ lệ thu gom, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải rắn xây dựng bảo đảm các yêu cầu đạt 70%.
Do đó, UBND phường đã nghiên cứu mô hình thu gom chất thải rắn xây dựng, rác cồng kềnh, tìm doanh nghiệp có đầy đủ chức năng, giấy phép về thu gom, xử lý rác thải để trao đổi phương án hợp tác, triển khai trên toàn địa bàn.
Để hỗ trợ đơn vị thu gom, UBND phường bố trí một khu đất trống làm điểm trung chuyển (tập kết tạm thời không quá 3 – 4 ngày) để phân loại rồi vận chuyển xử lý đúng quy định.
Điểm mới của mô hình này là hình thức tiếp nhận rác ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số như tạo ứng dụng (app) trên thiết bị thông minh.
Từ ngày 15/4 đến nay, các tổ chức, cá nhân quét mã QR để vào ứng dụng qua Zalo, ứng dụng hiển thị yêu cầu thu gom theo 2 loại chất thải rắn cồng kềnh và chất thải rắn xây dựng.
Người yêu cầu tự tạo đơn bằng cách gửi hình ảnh chất thải rắn cần thu gom, mô tả chi tiết nhu cầu, chủng loại, khối lượng, thông tin liên hệ.
Đặc biệt người dân có thể hẹn giờ giấc thuận tiện để hệ thống của đơn vị thu gom tự động cập nhật, hiển thị báo giá công khai theo quy định của thành phố, từ đó phân công nhân lực, phương tiện đến tận nơi thu gom, mang đi xử lý đúng quy định.
Tổ chức, cá nhân khi đặt qua ứng dụng có đơn giá cụ thể, ước tính được chi phí rõ ràng trước khi xác nhận đơn đặt hàng. Chi phí chỉ bằng 1/10 so với mức phạt nếu bị cơ quan chức năng phát hiện xử lý.
Bà Nguyễn Hoàng Oanh, Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng công nghệ môi trường Toàn Cầu (Global Tech), cho biết, giá dịch vụ thu gom, vận chuyển chất thải rắn xây dựng và cồng kềnh được xác định dựa trên loại chất thải, khối lượng (ước tính), khoảng cách vận chuyển, điều kiện tiếp cận (hẻm nhỏ, tầng cao, bốc xếp thủ công…) và yêu cầu đặc thù.
Tuyên truyền vận động kết hợp xử phạt
Theo Phó Chủ tịch UBND phường Hồ Văn Dũng, Thanh Khê là địa phương đầu tiên tại TP Đà Nẵng áp dụng mô hình mới, học tập theo kinh nghiệm thành công ở nhiều quốc gia.
Tại Nhật Bản, người dân có nhu cầu xử lý rác cồng kềnh, nội thất cũ, sẽ mang ra điểm tập kết và mua tem dán lên. Đơn vị thu gom có trách nhiệm xử lý kịp thời, giải quyết tình trạng vứt bừa bãi, đồng thời phân loại, tái chế nếu còn có thể tận dụng.
Tại Hàn Quốc cũng triển khai trả phí để xử lý rác cồng kềnh theo khối lượng, với hình thức đăng ký trực tuyến. Mô hình tại Hàn Quốc qua 10 năm triển khai đã giúp TP Seoul giảm hơn 40% lượng rác thải chôn lấp.
Hiện nay, mô hình đầu tiên tại TP Đà Nẵng được tuyên truyền rộng rãi các khu dân cư phường Thanh Khê thông qua tổ dân phố.
Theo đánh giá của nhiều người dân, mô hình đáp ứng đúng nhu cầu bức thiết, bởi lâu nay các hộ gia đình không biết vứt rác cồng kềnh ở đâu, không rõ liên hệ cơ quan nào và quy trình phức tạp.
Do đó mô hình góp phần bảo đảm chất thải được quản lý đồng bộ, từ khâu phân loại, lưu giữ, chuyển giao đến thu gom, vận chuyển và xử lý đúng quy định.
Đồng thời tăng cường tái sử dụng, tái chế, tận dụng tối đa các thành phần có giá trị, góp phần giảm lượng chất thải phát sinh ra môi trường; khắc phục tình trạng đổ thải không đúng quy định, đặc biệt tại các khu vực như vỉa hè, kiệt/hẻm, khu đất trống, sông, hồ... góp phần bảo vệ môi trường và mỹ quan đô thị.
Bà Nguyễn Hoàng Oanh, Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng công nghệ môi trường Toàn Cầu (Global Tech), cho biết qua 3 tháng triển khai, địa phương và các khu dân cư đã nỗ lực phổ biến rộng rãi để người dân biết về mô hình mới, tạo thuận lợi cho đơn vị thu gom.
Thống kê các đơn đặt qua ứng dụng, cho thấy có trường hợp người dân có yêu cầu thu gom 2 lần trong tuần, đồng thời không chỉ người dân phường Thanh Khê đặt hàng, mà người ở địa phương khác cũng yêu cầu thu gom rác cồng kềnh.
Tuy công ty chưa cung cấp dịch vụ ở phường khác nhưng qua đó cho thấy triển vọng nhân rộng mô hình ở phạm vi lớn hơn, nhất là khu vực đô thị.
Điều này cũng chứng minh hướng đi đúng của chính quyền địa phương hai cấp trong việc giải quyết nhu cầu bức thiết về xử lý chất thải rắn xây dựng, rác cồng kềnh.
Tuy nhiên so với dân số ở phường đông dân nhất TP Đà Nẵng và mật độ dân số cũng cao nhất, thì tỷ lệ người dùng ứng dụng chưa tương xứng với kỳ vọng.
“Nguyên do một bộ phận người dân muốn tiết kiệm chi phí, không sẵn sàng trả tiền cho dịch vụ thu gom rác cồng kềnh nên lựa chọn cách đổ không đúng quy định thay vì yêu cầu cung cấp dịch vụ. Thời gian qua phát sinh các điểm người dân đổ rác cồng kềnh, xà bần tự phát và phường đã đề nghị công ty thực hiện thu gom đưa về điểm tập kết quy định”, bà Nguyễn Hoàng Oanh nói.
Để mô hình mới hiệu quả hơn nữa, Công ty Toàn Cầu cho rằng chính quyền địa phương cùng các bên có liên quan cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân thực hiện yêu cầu cung cấp dịch vụ thu gom, vận chuyển phế thải xây dựng, rác thải cồng kềnh khi có phát sinh.
Đồng thời tăng cường giám sát, phát hiện và xử phạt các hành vi đổ rác cồng kềnh, phế thải xây dựng không đúng quy định để từng bước tạo chuyển biến trong công tác quản lý loại rác thải này.
Bên cạnh đó, hiện TP Đà Nẵng chưa có quy định về giá thu gom, vận chuyển và xử lý rác cồng kềnh, phế thải xây dựng, nên tạm thời vận dụng đơn giá theo Quyết định 33 với mức thấp, trong khi giá nhân công, nhiên liệu ngày càng tăng cao, do đó thành phố cần sớm có quy định về quản lý rác thải cồng kềnh cũng như đơn giá kèm theo.
Ông Hồ Văn Dũng cho biết thêm, cùng với vận hành mô hình ổn định, đáp ứng tốt nhu cầu xử lý rác cồng kềnh của người dân, địa phương tăng cường phát huy tinh thần tự quản cộng đồng, gắn trách nhiệm vận động tuyên truyền thực hiện tốt phong trào môi trường với tiêu chí thi đua, đánh giá hằng năm đối với tổ dân phố. Bên cạnh đó phường sẽ lắp camera tại các điểm thường xuyên bị đổ trộm để xử phạt nguội với các trường hợp vi phạm.