Giảm môn thi, có giảm áp lực thi vào lớp 10 công lập?
Bộ GDĐT đang lấy ý kiến về phương án thi vào lớp 10 chỉ gồm 2 môn. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, số môn thi không phải yếu tố quyết định trong việc giảm áp lực cho học sinh.
Vẫn lo áp lực cạnh tranh
Theo dự thảo Thông tư quy định về tuyển sinh THCS và tuyển sinh THPT của Bộ GDĐT, kỳ thi tuyển sinh vào THPT công lập dự kiến gồm 2 môn Toán và Ngữ văn. So với quy chế tuyển sinh hiện hành, phương án này không còn môn thi thứ ba.
Hiện dự thảo đang được lấy ý kiến chuyên môn và dư luận. Phương án cuối cùng có thể được Bộ GDĐT điều chỉnh sau khi tiếp thu ý kiến từ các địa phương và các bên liên quan.
Việc đổi mới tuyển sinh lớp 10 đang đặt ra yêu cầu không chỉ ở số lượng môn thi mà còn ở cách thức tổ chức và mục tiêu đánh giá.
Theo các chuyên gia, áp lực lớn của tuyển sinh lớp 10 không đơn thuần đến từ việc học sinh phải thi 2 hay 3 môn, mà chủ yếu xuất phát từ sự chênh lệch giữa số lượng học sinh có nhu cầu vào trường công lập và số chỉ tiêu được đáp ứng.
Bà Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, mục tiêu giảm áp lực thi cử là đúng, song cần phân biệt giữa áp lực do phải ôn thêm một môn thi và áp lực cạnh tranh để giành một suất vào trường THPT công lập.
Theo bà Nga, giảm một môn thi có thể giúp học sinh giảm khối lượng ôn tập và một buổi thi. Tuy nhiên, nếu số lượng học sinh dự tuyển vẫn lớn trong khi chỉ tiêu trường công lập có hạn, sức ép cạnh tranh về cơ bản vẫn còn. Khi đó, từng phần nhỏ điểm số ở hai môn thi có thể trở nên quan trọng hơn, thậm chí kéo theo xu hướng học thêm, luyện đề để nâng điểm.
Bên cạnh đó, bà Nga lưu ý tâm lý “thi gì học nấy” vẫn khá phổ biến. Nếu kỳ thi chỉ còn Toán và Ngữ văn, học sinh, phụ huynh và thậm chí nhà trường có thể tập trung quá mức vào hai môn này. Ngược lại, khi một môn học không còn xuất hiện trong những kỳ đánh giá quan trọng, chẳng hạn Tiếng Anh, mức độ quan tâm của một bộ phận học sinh và gia đình đối với môn học đó có thể giảm.
Đổi mới phương thức tuyển sinh theo hướng khách quan, công bằng
Tại Hà Nội, việc đổi mới tuyển sinh lớp 10 cũng đang được nghiên cứu theo một lộ trình dài hạn, trong đó có thể tính đến phương án xét tuyển dựa trên kết quả học tập và rèn luyện của học sinh.
Trong năm học 2026-2027, Hà Nội dự kiến khảo sát, đánh giá ở một số khối lớp, môn học theo hướng thống nhất trên toàn thành phố. Qua đó, thành phố từng bước hình thành mặt bằng đánh giá chung, bảo đảm tính khách quan, công bằng và xuyên suốt.
Trên cơ sở lộ trình này, Hà Nội có thể nghiên cứu phương án tuyển sinh lớp 10 dựa trên kết quả học tập, rèn luyện của học sinh ở cấp THCS. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết là kết quả đánh giá phải chính xác, khách quan và có độ tin cậy cao.
Theo ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng, Sở GDĐT Hà Nội, Sở đã tham khảo ý kiến chuyên gia, các nhà trường và bộ phận chuyên môn để nghiên cứu, góp ý cho dự thảo Thông tư của Bộ GDĐT. Quan điểm được đặt ra là giảm áp lực của một kỳ thi không chỉ nằm ở việc giảm số môn, mà quan trọng hơn là cách thức tổ chức và đánh giá.
Về lâu dài, Hà Nội hướng tới tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, mở rộng trường lớp, bảo đảm đủ chỗ học THPT công lập phù hợp với nhu cầu của học sinh trên địa bàn. Đây là một trong những yếu tố quan trọng để giảm áp lực cạnh tranh trong tuyển sinh lớp 10 một cách bền vững.
Theo chuyên gia, giảm môn thi vào lớp 10 có thể là một bước điều chỉnh, nhưng để giảm áp lực một cách thực chất, cần đồng thời giải quyết bài toán chỉ tiêu, cơ sở vật chất và phương thức đánh giá, tuyển sinh.