Báo Đại Đoàn Kết Góc nhìn Đại Đoàn Kết

Giảm ô nhiễm bằng công nghệ

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Giảm ô nhiễm bằng công nghệ

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News

Nhiều năm qua, ô nhiễm không khí đã trở thành bài toán nan giải, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và chất lượng sống của người dân Thủ đô. Bên cạnh khí thải giao thông hay hoạt động sản xuất công nghiệp, bụi mịn phát tán từ các công trường xây dựng chính là một trong những tác nhân hàng đầu khiến bầu không khí Hà Nội liên tục rơi vào tình trạng báo động đỏ, đòi hỏi phải cần kíp có giải pháp giải quyết triệt để.

Trước áp lực đó, Hà Nội đã ban hành quy định: Bắt buộc 100% công trình lớn phải giám sát bụi bằng công nghệ. Đây không chỉ là giải pháp tình thế cấp bách, mà tạo nên bước ngoặt quan trọng đảm bảo giảm thiểu ô nhiễm bền vững. Lâu nay việc kiểm soát bụi tại các công trình xây dựng chủ yếu dựa vào phương thức kiểm tra trực tiếp mang tính thủ công, cảm tính: Các đoàn thanh tra đi thực địa, lập biên bản, nhắc nhở hoặc xử phạt khi phát hiện sai phạm. Thực tế cho thấy cách làm này lộ rõ nhiều lỗ hổng lớn.

Lực lượng quản lý môi trường “mỏng” không thể túc trực 24/7 tại hàng trăm, hàng nghìn công trường đang đồng loạt thi công trên khắp địa bàn. Hệ quả là tình trạng bắt cóc bỏ đĩa diễn ra phổ biến: Khi có đoàn kiểm tra thì công trường phun nước, che chắn, khi đoàn đi rồi thì khói bụi lại mù mịt, vật liệu rơi vãi tràn lan. Việc thiếu bằng chứng định lượng, liên tục và mang tính thời gian thực khiến cho công tác quản lý hết sức khó khăn, mang tính chất đối phó, xử lý hậu quả hơn là chủ động ngăn ngừa.

Chính vì vậy, chủ trương áp dụng cảm biến, camera trí tuệ nhân tạo AI và các giải pháp công nghệ hiện đại mà Hà Nội đang thúc đẩy là một bước đi mang tính cách mạng. Các cảm biến đo đạc nồng độ bụi mịn liên tục cập nhật chỉ số theo thời gian thực. Hệ thống camera AI giám sát xung quanh có khả năng tự động phân tích, nhận diện ngay lập tức những hành vi vi phạm. Dữ liệu này không nằm cục bộ tại công trường mà được kết nối trực tiếp, thông suốt về chính quyền cấp xã, phường và cơ quan công an.

Lợi ích lớn nhất của việc giám sát bằng công nghệ chính là tính minh bạch và sự chủ động. Công nghệ loại bỏ hoàn toàn yếu tố cảm tính hay sự nể nang trong xử lý vi phạm hành chính về môi trường. Mọi dữ liệu lưu trữ (tối thiểu 30 ngày) đóng vai trò là những bằng chứng pháp lý đanh thép, không thể chối cãi để tiến hành xử lý các chủ đầu tư vô trách nhiệm. Song, mục tiêu xa hơn của giải pháp công nghệ được kỳ vọng không chỉ dừng lại ở việc xử phạt, mà còn là phòng ngừa chủ động.

Ý tưởng thử nghiệm hệ thống kiểm soát bụi tự động kích hoạt thiết bị phun sương áp lực cao khi nồng độ bụi vượt ngưỡng an toàn chính là cái đích mà một đô thị thông minh cần hướng tới. Khi đó, ô nhiễm sẽ được ngăn chặn ngay từ khi vừa chớm phát sinh, bảo vệ cuộc sống của người dân ở các khu vực lân cận mà không cần đợi đến lúc thanh tra môi trường xuất hiện.

Tuy nhiên, từ một chủ trương đúng đắn trên giấy đến việc hiện thực hóa, tạo hiệu quả 100% trên thực địa là một hành trình gian nan, đầy thách thức, đòi hỏi sự quyết liệt, đồng bộ. Rào cản đầu tiên nằm ở nhận thức và chi phí của các nhà thầu, chủ đầu tư. Việc lắp đặt hàng rào đúng quy chuẩn kỹ thuật cao tối thiểu 3m, tường bao chống tràn bùn đất, hệ thống cảm biến và camera AI đòi hỏi doanh nghiệp phải hành động thục chất. Tránh việc né tránh, trì hoãn, hoặc lắp đặt mang tính đối phó.

Thách thức tiếp theo thuộc về năng lực tiếp nhận và xử lý thông tin của bộ máy chính quyền cơ sở. Khi dữ liệu từ hàng trăm công trường đổ về liên tục, đòi hỏi các cơ quan chức năng ở xã, phường phải có đủ nguồn lực, quy trình xử lý.

Sử dụng công nghệ để giám sát ô nhiễm không khí tại các công trình lớn tại Hà Nội là một bước đi mang tính đột phá, thể hiện tư duy quản lý hiện đại và trách nhiệm cao của chính quyền thành phố trước sức khỏe của hàng triệu người dân Thủ đô. Bầu không khí trong lành của Hà Nội không thể có được bằng những lời kêu gọi chung chung, mà phải bằng những hàng rào kỹ thuật cứng rắn. Những con số biết nói từ cảm biến và sự nghiêm minh của pháp luật mới chính là đảm bảo chắc chắn nhất để Thủ đô nghìn năm văn hiến có được diện mạo xanh, sạch, đẹp.

Lê Anh Đức