Gian nan cuộc chiến sa tặc

Số tàu vỏ sắt hoạt động khai thác cát trái phép bị bắt giữ trên sông Thu Bồn.

Do những mỏ cát lớn nhất của tỉnh Quảng Nam tập trung chủ yếu ở lòng sông Vu Gia, Thu Bồn, nên hoạt động khai thác cát có phép và không phép thời gian qua diễn ra trên các dòng sông này rất sôi động. Để đảm bảo không thất thoát nguồn tài nguyên cũng như ảnh hưởng đến dòng chảy, môi trường, sạt lở, UBND tỉnh Quảng Nam đã ra nhiều văn bản siết chặt hoạt động khai thác cát sỏi trái phép. Nhưng dẹp được cát tặc là không hề đơn giản.

Cho dù lực lượng chức năng liên tục truy quét, đẩy đuổi, nhưng ngay sau đó cát tặc vẫn hoành hoành. Ngoài những mỏ cát, sỏi được cấp phép, để có nguồn cung cho các đầu nậu, hằng ngày các đối tượng dùng ghe thuyền có công suất lớn lén lút hoạt động khai thác trái phép trên các dòng sông. Đặc biệt, để đáp ứng cho hoạt động phi pháp trên, hiện nay tại Thị xã Điện Bàn đã xuất hiện một khu vực chuyên làm chui các loại tàu thuyền để bán cho các đối tượng sử dụng vào việc hút cát.

Bãi bồi bến Điện Bình, phường Điện Minh, thị xã Điện Bàn nằm bên dòng Thu Bồn, gần đây trở nên nhộn nhịp, khi nơi này bỗng dưng mọc lên một khu vực đóng tàu vỏ sắt. Theo quan sát của chúng tôi, tại hiện trường, ngoài hai chiếc tàu lớn đã hoàn thiện xong phần thô, còn có đến 5 chiếc đang được hối hả đóng mới. Bên cạnh mỗi chiếc tàu đang được đóng mới, hàng chục công nhân hối hả với công việc của mình.

Qua tìm hiểu được biết, chủ những con tàu trên là người dân địa phương. Họ thuê thợ, công nhân về rồi tự đóng mới không thông qua bất cứ đơn vị kỹ thuật cũng như các nhà quản lý.

Một người dân giấu tên cho biết: “Đóng xong một chiếc tàu như vậy cũng cũng mất vài tháng. Chúng tôi không biết các ngành chức năng có kiểm định hay không, nhưng đã có nhiều chiếc xuất xưởng và đưa vào sử dụng tại xưởng đóng tàu này. Mục đích của họ là dùng chính vào việc vận chuyển cát”.

Ông Trần Úc- Chủ tịch UBND thị xã Điện Bàn tỏ ra bất ngờ trước thông tin phóng viên đề cập. Ông Úc cho biết, chưa từng nghe tại xã Điện Minh có một xưởng đóng tàu vỏ thép như vậy. “Tôi thật sự bất ngờ trước thông tin trên. Nếu xưởng đóng tàu trên hoạt động có phép thì tôi đã biết rồi. Đằng này, bây giờ tôi mới nghe nói đến. Như vậy cho thấy xưởng đó hoạt động chui thôi, không phép tắc gì đâu. Tôi sẽ gọi ngay cho Thanh tra Sở Giao thông để phối hợp xử lý”- ông Úc nói.

Xưởng đóng tàu sắt chui tại bến Điện Bình.

Tàu sắt lộng hành

Thực tế qua các vụ bắt các đối tượng và ghe tàu khai thác cát trái phép gần đây cho thấy, cát tặc không chỉ dùng các ghe thuyền vỏ gỗ truyền thống mà thời gian gần đây còn tăng cường đưa tàu vỏ thép, với dụng cụ máy móc hút cát hiện đại vào tận thu cát trái phép dưới lòng sông. Do lợi nhuận mang lại cao, nên nhiều chủ phương tiện bị xử phạt hành chính năm lần bảy lượt nhưng vẫn hành nghề.

Gần đây nhất, vào thời điểm cuối năm 2015, sau một đêm mật phục, lực lượng chức năng Quảng Nam đã vây bắt 8 tàu vỏ thép đang hút lậu cát giữa lòng sông Thu Bồn, tại khu vực giáp ranh các xã Điện Phong và Điện Trung (thị xã Điện Bàn). Khi lượng chức năng xuất hiện, các tàu đang hút cát lập tức tháo chạy đến khu vực cầu Câu Lâu (xã Điện Phương) để lẩn trốn.

Tuy nhiên, lực lượng Công an đã khống chế và tiến hành lập biên bản, làm việc với những người đang điều khiển phương tiện. Được biết,mỗi chiếc tàu sắt vận chuyển khối lượng từ 30-60m3 cát. 8 tài công khi làm việc với lực lượng Công an, đều cho rằng mình chỉ là người làm thuê, còn trách nhiệm thuộc về các chủ tàu.

Cách đó 2 tháng, lực lượng chức năng cũng đã bắt quả tang 15 tàu vỏ thép hút trộm cát tại khu vực chỉ cách Trạm chốt chặn kiểm soát, bảo vệ tài nguyên khoáng sản của thị xã Điện Bàn vài trăm mét. Mỗi phương tiện thừa nhận khai thác 2-4 chuyến/ngày.

Điều đáng nói là cát tặc cũng biết… lách luật. Cụ thể là khi bị bắt, các chủ tàu cho rằng mình cho họ thuê vận chuyển cát, sỏi còn việc khai thác lậu họ không hề biết, nên chỉ có thể xử phạt hành chính mà khó thu tàu của họ. Nhưng thực chất là các chủ tàu phối hợp với các tài công khai thác cát trái phép.

Qua những vụ bắt cát tặc nói trên cho thấy, việc khai thác cát trái phép trên lòng sông Thu Bồn vẫn rất nóng. Do mức xử phạt hành chính nhẹ nên chưa đủ sức răn đe đối tượng. Được biết, thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, Công an tỉnh đã văn bản chỉ đạo Công an các địa phương nắm tình hình và xây dựng phương án truy quét, tuyên chiến với các trường hợp vi phạm về khai thác cát trên sông Vu Gia, Thu Bồn, cũng như việc vận chuyển đất, cát lậu cho các công trình, nhất là công trình đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi.