Giáo dục ĐBSCL: Tìm cách thoát khỏi 'vùng trũng'

Được học trong ngôi trường với trang thiết bị tiên tiến là mơ ước của nhiều trường học ĐBSCL.

Nhiều tiêu chí không đạt

Theo Bộ GD-ĐT, trước đó vùng ĐBSCL thực hiện Quyết định số 1033/QĐ-TTg về phát triển GD-ĐT và dạy nghề vùng ĐBSCL giai đoạn 2011-2015 nhằm tạo bước đột phá nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế xã hội nhanh, bền vững của vùng và cả nước.

Tuy nhiên, qua đánh giá, Quyết định số 1033, ĐBSCL vẫn nằm trong vùng trũng về GD. Nhiều chỉ tiêu không đạt. Cụ thể các chỉ tiêu phổ cập GD mầm non cho trẻ 5 tuổi các tỉnh ĐBSCL đều không đạt. Về giáo dục phổ thông, tỷ lệ huy động học sinh trong độ tuổi đến trường cấp THCS và THPT thấp, THCS đạt 84%, THPT đạt 48%, trong khi chỉ tiêu 60%.

Phân luồng học sinh sau THCS, tuyển sinh trung cấp chuyên nghiệp tiếp tục gặp khó khăn. Về GD trung cấp chuyên nghiệp, không đạt chỉ tiêu tăng quy mô tuyển sinh hàng năm. Chỉ tiêu tỷ lệ huy động học sinh tốt nghiệp THCS vào học trung cấp chuyên nghiệp đạt khoảng gần 8%, thấp hơn nhiều với chỉ tiêu đề đặt ra từ 10 đến 15%.

Về công tác dạy nghề mạng lưới cơ sở dạy nghề cũng như quy mô tuyển sinh dạy nghề hàng năm đạt rất thấp, chỉ 56%. Tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề chỉ đạt 35,2%, thấp hơn so với bình quân cả nước 40,6%. Phòng học thiếu, chất lượng GD còn thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu. Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý GD còn bất cập về chất lượng. Riêng chính sách cho giáo viên dạy nghề còn chung chung chưa có chính sách đặc thù cho giáo viên của vùng ĐBSCL.

Cần có cơ chế “mềm” cho vùng ĐBSCL

Tại hội nghị, thông tin GD-ĐT ở nhiều tỉnh trong vùng đã được đưa ra.

Thực hiện Quyết định 1033 của Chính phủ, Cà Mau đạt được nhiều kết quả, số lượng trường kiến cố hoá và đạt chuẩn quốc gia tăng lên nhiều, đạt hơn 40%. Tuy nhiên, theo ông Trần Hồng Quân- Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, hiện nay các trường được công nhận đạt chuẩn quốc gia trước đó từ 5 đến 7 năm đã xuống cấp.

Vì vậy Chương trình kiên cố hóa trường lớp nên tiếp tục triển khai giai đoạn tiếp theo 2018-2020. Xây dựng cơ sở vật chất trường mầm non thiếu rất nhiều. Để xây được 1 trường mầm non đạt chuẩn cần số tiền từ 5 đến 7 tỷ đồng, với số tiền này thì tỉnh và huyện không thể nào có kinh phí để xây. Vì vậy Chính phủ và Bộ GD&ĐT cần có chương trình mục tiêu quốc gia mới thực hiện được.

Ông Quân cho biết thêm, thời gian qua nhiều trung tâm dạy nghề của Cà Mau không có giáo viên chính thức mà đều phải hợp đồng hay liên kết với các trường của tỉnh. Về công tác đào tạo chủ yếu là các nghề dễ dạy và học dễ làm, còn các nghề đòi hỏi kỹ năng thì các trung tâm không dạy được và cũng không đủ cơ sở vật chất giảng dạy. Ông Quân đề nghị nên giảm quy mô dạy nghề tại các trung tâm xã huyện, tăng quy mô đào tạo ở cấp tỉnh, thành phố.

Cũng về công tác dạy nghề, ông Trần Hoàng Nhân- Giám đốc Sở GD-ĐT tỉnh Long An cho rằng: Đến nay chưa thấy quy định nào đưa doanh nghiệp tham gia cùng với ngành và địa phương vào công tác dạy nghề. Thời gian qua doanh nghiệp là đơn vị thụ hưởng sản phẩm GD, trong khi đó doanh nghiệp lại chê, nhưng lại không tham gia vào công tác GD.

Ông Nhân cũng cho rằng, chúng ta nói nhiều tới việc nhiều cử nhân sư phạm ra trường không có việc làm, trong khi đó giáo viên mầm non, tiểu học thì lại thiếu. Vì thế, Nhà nước và ngành GD cần phải có chính sách chuyển đổi làm sao, sử dụng các cử nhân này phục vụ cho bậc mầm non và tiểu học như vậy mới không lãng phí và không bị chênh lệch.

Theo ông Trần Vĩnh Hưng- Giám đốc Sở LĐTB&XH Tiền Giang, hiện tỉnh này có 27 cơ sở dạy nghề, trong đó có 1 trường trung cấp và 4 trường cao đẳng dạy nghề. Hàng năm Tiền Giang đào tạo với chỉ tiêu 1.900 học sinh, học viên của cao đẳng và trung cấp. Cái khó của tỉnh là đào tạo nghề theo hình thức phân luồng; mới chỉ đào tạo nghề ở mức chất lượng đạt chuẩn chứ trên chuẩn thì chưa.

Ông Lê Văn Chín- Giám đốc Sở GD-ĐT tỉnh Bến Tre cho rằng, Đề án phát triển GD-ĐT và GD nghề nghiệp vùng ĐBSCL giai đoạn 2016-2020 còn nhiều bất cập, tới nay ĐBSCL vẫn là “vùng trũng” về GD-ĐT. Ngân sách cho GD thiếu, nguồn lực thì yếu vì vậy ĐBSCL có phấn đấu mấy cũng không vượt qua được “vùng trũng”.

Ông Chín đưa ra ví dụ cụ thể: Chỉ tiêu đặt ra GD mầm non quy định, huy động 18% trẻ trong độ tuổi từ 0 đến 2 tuổi vào nhà trẻ và 85% trẻ từ 3 đến 5 tuổi vào mẫu giáo, các chỉ tiêu này rất khó thực hiện được cụ thể những năm qua tiêu chí nhà trẻ Bến Tre chỉ thực hiện đạt 9% còn mẫu giáo chỉ đạt 77%. Để đạt được quy mô như vậy Bến Tre cần phải có khoảng 400 giáo viên và trên 200 phòng học mới thực hiện được các tiêu chí này…

Còn bà Tăng Thị Ngọc Mai- Phó giám đốc Sở GD-ĐT Trà Vinh cho rằng, việc hướng nghiệp về công tác dạy nghề ở các trường phổ thông cần sát với thực tế. Công tác phân luồng trong đào tạo nghề cần phải kéo doanh nghiệp cùng tham gia. Bà Mai còn bức xúc về việc phân cấp quản lý các trường trung cấp, cao đẳng nghề: Lúc thì UBND tỉnh, lúc thì Sở GD&ĐT, có khi lại là Sở LĐTB&XH, không biết đâu mà lần, cần tính toán lại để quản lý cho hiệu quả.

Ghi nhận các ý kiến, Thứ trưởng Bùi Văn Ga cho biết, Bộ GD&ĐT sẽ nghiên cứu, trình lên Chính phủ sửa đổi sao cho phù hợp với đặc điểm của vùng ĐBSCL.