Giáo viên Hải Phòng dùng Al 'đánh thức' môn Lịch sử

Luồng sinh khí mới trong giờ học Lịch sử

Trong bối cảnh giáo dục phổ thông đang chuyển mạnh sang phát triển phẩm chất và năng lực người học, việc ứng dụng công nghệ số vào dạy học không còn là lựa chọn, mà trở thành yêu cầu tất yếu. Với các môn khoa học xã hội, đặc biệt là Lịch sử – môn học từng bị xem là khô khan, nặng ghi nhớ thì việc đổi mới phương pháp giảng dạy càng mang ý nghĩa to lớn.

Tại Trường THPT Chuyên Nguyễn Trãi, Tiến sĩ Khoa học lịch sử Nguyễn Thu Quyên là một trong những giáo viên tiên phong ứng dụng công nghệ VR, AR và AI vào giảng dạy, tạo nên những giờ học sinh động, hiệu quả và giàu cảm hứng.

Trong các tiết học của cô Quyên, lịch sử không còn được truyền đạt theo lối thuyết giảng một chiều. Mỗi bài học thường bắt đầu bằng những hoạt động khởi động sáng tạo như trò chơi ô chữ, câu đố tư duy, tình huống gợi mở gắn chặt với nội dung bài học. Giáo viên đóng vai trò là người dẫn dắt, định hướng và đặt câu hỏi, khuyến khích học sinh chủ động phân tích, tranh luận, phản biện và trình bày quan điểm cá nhân. Không khí lớp học vì thế luôn sôi nổi, tạo điều kiện để học sinh phát triển tư duy độc lập và tinh thần học tập tích cực.

Chia sẻ về động lực đổi mới, cô Nguyễn Thu Quyên cho biết: “Sau nhiều năm đứng lớp, tôi luôn trăn trở làm sao để học sinh không chỉ học thuộc sự kiện mà thực sự hiểu và “sống cùng lịch sử”. Chính điều đó thôi thúc tôi tìm tòi, ứng dụng các công nghệ mới vào giảng dạy".

Thông qua các mô hình 3D, không gian ảo và phần mềm trí tuệ nhân tạo, học sinh có thể “tham quan” Hoàng thành Thăng Long, Cố đô Huế, hay chiêm ngưỡng kiến trúc tháp Chăm ngay trong lớp học. Những di tích, công trình lịch sử vốn chỉ tồn tại trên trang sách nay được tái hiện trực quan, sinh động, giúp học sinh dễ hình dung bối cảnh, hiểu sâu bản chất và ghi nhớ lâu dài hơn.

Không dừng lại ở việc tiếp nhận kiến thức, học sinh còn được trực tiếp tham gia thiết kế các sản phẩm học tập số như mô hình không gian 3D tái hiện di tích, video lịch sử, fanpage hay các sản phẩm truyền thông về sự kiện, nhân vật lịch sử. Quá trình học tập trở thành chuỗi hoạt động trải nghiệm, tương tác và sáng tạo, qua đó góp phần hình thành năng lực tự học, tư duy phản biện và kỹ năng công nghệ – những năng lực cốt lõi của công dân trong thời đại số.

 Hiệu quả của phương pháp dạy học ứng dụng công nghệ số thể hiện rõ nét qua sự hứng thú và kết quả học tập của học sinh. Em Đặng Vũ Hà Phương, học sinh lớp 11 chuyên Sử, Trường THPT Chuyên Nguyễn Trãi cho biết: Việc học lịch sử thông qua công nghệ thực tế ảo giúp chúng em hiểu rõ hơn về không gian văn hóa, bối cảnh lịch sử và giá trị của các di tích. Các giờ học luôn có nhiều tranh luận sôi nổi, tạo cảm hứng và động lực học tập cho chúng em".

 Nhân rộng mô hình dạy học sáng tạo

Gắn bó gần 20 năm với Trường THPT Chuyên Nguyễn Trãi, cô Nguyễn Thu Quyên không chỉ là giáo viên giỏi chuyên môn mà còn là người truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ học sinh. Là cựu học sinh chuyên Sử của nhà trường, sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, cô trở về giảng dạy tại chính ngôi trường mình từng theo học, tiếp tục theo đuổi đam mê nghiên cứu và giảng dạy lịch sử.

Trong quá trình công tác, cô đã có nhiều sáng kiến kinh nghiệm được áp dụng hiệu quả, đặc biệt trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi. Chỉ trong 5 năm gần đây, hơn 70 học sinh do cô trực tiếp giảng dạy và bồi dưỡng đã đạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi các cấp, trong đó có nhiều giải quốc gia, khu vực và các cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật. Đáng chú ý, trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia vừa qua, hai học sinh lớp 11 do cô giảng dạy đã thi vượt cấp và giành một giải Ba và một giải Khuyến khích môn Lịch sử.

Không chỉ vậy, từ năm học 2017–2018 đến năm học 2024–2025, cô có 9 sáng kiến được đánh giá có giá trị thực tiễn cao. Trong đó, một sáng kiến đoạt giải công trình tiêu biểu cấp quốc gia, 4 sáng kiến được công nhận cấp tỉnh và 5 sáng kiến cấp cơ sở được ứng dụng rộng rãi. Những sáng kiến như “Bảo tàng ảo 3D”, ứng dụng phần mềm Prezi trong dạy học hay các giải pháp phát triển năng lực phản biện, năng lực tự học cho học sinh đã được áp dụng ở nhiều trường THPT trên toàn quốc, được đánh giá là mang tính đột phá trong đổi mới phương pháp dạy học Lịch sử. Đặc biệt, năm 2017, sáng kiến “Bảo tàng ảo” của cô được ghi nhận là một trong 10 công trình tiêu biểu toàn quốc trong Cuộc thi “Tri thức trẻ vì giáo dục”.

Đánh giá về cô giáo Nguyễn Thu Quyên, lãnh đạo Trường THPT Chuyên Nguyễn Trãi nhận định: Cô Quyên là một giáo viên năng động, tâm huyết, luôn chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay. Phương pháp dạy học Lịch sử ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo của cô được xem là mô hình hiệu quả, cần được nghiên cứu, tổng kết và nhân rộng trong nhà trường cũng như các cơ sở giáo dục khác.

Với những đóng góp nổi bật, cô Nguyễn Thu Quyên đã được công nhận là Nhà giáo tiêu biểu cấp toàn quốc năm 2024, nhận nhiều Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cấp, ngành. Thành tích xuất sắc trong giảng dạy, nghiên cứu và bồi dưỡng học sinh giỏi đã giúp cô trở thành một trong 33 đại biểu của Hải Phòng tham dự Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI.

Theo cô Quyên, giá trị lớn nhất của đổi mới phương pháp dạy học không nằm ở thành tích hay khen thưởng, mà ở việc học sinh hình thành thái độ học tập tích cực, yêu thích môn Lịch sử và chủ động tìm hiểu, khám phá quá khứ dân tộc. “Điều khiến tôi hạnh phúc nhất là khi học sinh đến với lịch sử bằng sự yêu thích và say mê, chứ không phải áp lực”, cô Quyên chia sẻ.