Gieo tình yêu văn hóa từ không gian chung
Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, TS Nguyễn Quang Hòa giới thiệu hơn 30 bức tranh tự vẽ cùng những cuốn sách do mình viết tại không gian cộng đồng ở tầng 28 khu chung cư nơi ông sinh sống. Điều đáng chú ý không chỉ là số lượng tác phẩm, mà còn ở mong muốn đưa sách, tranh ra khỏi phạm vi riêng tư, để chúng hiện diện trong đời sống cộng đồng.
Ý tưởng bắt đầu từ suy nghĩ giản dị: sách không nên chỉ nằm yên trên giá. Những cuốn sách được đọc, được trao tay thì tri thức mới tiếp tục vận động. Cũng như tranh, nếu chỉ được cất giữ trong nhà, vẻ đẹp và câu chuyện phía sau tác phẩm khó có cơ hội đến với người khác. Vì vậy, trưng bày lần này là dịp để ông chia sẻ những gì đã tích lũy, đồng thời mời gọi cộng đồng đến gần hơn với văn hóa, nghệ thuật.
Những cuốn sách được giới thiệu lưu dấu hành trình hơn 40 năm làm báo của TS Nguyễn Quang Hòa. Ông từng là Tổng Biên tập Báo Tuổi trẻ Thủ đô, Trưởng ban Thư ký Tòa soạn Báo Hà Nội mới, trải qua nhiều vị trí từ phóng viên đến cán bộ quản lý tòa soạn.
Khi gần 60 tuổi, ông chuyển sang giảng dạy tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Kinh nghiệm thực tiễn trở thành chất liệu để ông hệ thống hóa kiến thức, truyền đạt cho thế hệ người làm báo trẻ. Nhận thấy tài liệu phục vụ một số môn học còn hạn chế, ông chủ động đề xuất biên soạn giáo trình, bổ sung kiến thức gắn với thực tiễn và yêu cầu đổi mới của nghề.
Một trong những cuốn sách ông dành nhiều tâm sức là “Biên tập báo chí”. Từ nhu cầu giảng dạy, ông tham khảo tài liệu trong và ngoài nước, kết hợp kinh nghiệm nhiều năm ở tòa soạn để xây dựng nội dung. Giáo trình được nhà trường thẩm định, nghiệm thu, xuất bản và tiếp tục bổ sung qua các lần tái bản. Ông còn có những cuốn sách như “Phóng viên và Tòa soạn”, “Nghề báo - những bài học nhớ đời”, “Ứng xử với khủng hoảng truyền thông”, “Phỏng vấn và trả lời phỏng vấn”, “11 bí quyết để trở thành nhà báo giỏi”, “Phóng sự báo chí: Lý thuyết, kỹ năng và kinh nghiệm”...
Gần đây, với sự hỗ trợ của Đại học Văn Lang, ông hoàn thành 2 cuốn sách “Mỹ thuật: Lịch sử - Ứng dụng - Phê bình” và “Ứng xử với khủng hoảng truyền thông”. Việc đọc, viết và đứng lớp vẫn đem lại cho ông niềm vui, cũng như cơ hội tiếp tục chia sẻ tri thức.
Nếu sách và nghề báo gắn với phần lớn cuộc đời công tác, hội họa lại là niềm say mê được ông nuôi dưỡng từ thời đi học.
Phần lớn tranh trong trưng bày là tranh sơn dầu, được thực hiện trong khoảng 5-7 năm gần đây, với đề tài từ phong cảnh miền núi phía Bắc, miền Trung, các vùng biển đến cảnh vật ở nước ngoài. Những chuyến đi xuyên Việt đem đến cho ông nhiều cảm hứng. Đó có thể là những con thuyền cũ trên bãi biển Đồng Hới, hay những đống gỗ còn lại sau một trận bão. Bắt gặp hình dáng, màu sắc gợi cảm xúc, ông thường dùng điện thoại chụp lại làm tư liệu.
Với ông, vẽ tranh trước hết là niềm vui trong thời gian rảnh, giúp thư giãn sau công việc. Ông cũng cho rằng hiểu biết về hội họa, âm nhạc và nghệ thuật giúp người làm báo làm giàu vốn ngôn ngữ, hình ảnh, khả năng liên tưởng, nhất là khi viết phóng sự. Nghệ thuật góp phần mở rộng cách nhìn và làm sâu sắc cảm nhận về đời sống.
Trong bối cảnh Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 mở ra những hướng tiếp cận mới trong phát triển văn hóa, lấy người dân làm trung tâm trong tiếp cận và thụ hưởng văn hóa, hoạt động của TS Nguyễn Quang Hòa gợi một cách lan tỏa văn hóa từ chính cộng đồng dân cư. Đó là đưa những giá trị tri thức, nghệ thuật đến gần hơn với đời sống thường ngày, để người dân vừa là chủ thể sáng tạo, vừa trực tiếp tham gia và thụ hưởng các giá trị văn hóa.
Điều đáng quý có lẽ không nằm ở thời gian những cuốn sách, bức tranh được trưng bày, mà ở việc chúng có tiếp tục được đón nhận sau đó hay không. Khi một cuốn sách được trao đến độc giả mới, một bức tranh khiến ai đó dừng chân ngắm nhìn, những tích lũy qua nhiều năm của người sáng tạo đã tìm được ý nghĩa trong đời sống cộng đồng. Đó cũng là cách tình yêu văn hóa được tiếp nối từ những điều bình dị, ngay nơi mỗi người đang sinh sống.