Gió truyền thông

Cái họa tung tin xoài độc đổ xuống đầu nông dân.

Dù Sở NN&PTNT tỉnh Đồng Tháp đã lấy mẫu kiểm nghiệm cả túi lẫn trái xoài và làm việc với nhà sản xuất là Công ty Access của Đài Loan xác định thành phần cấu tạo túi bao trái. Cùng lúc đó quản lý thị trường, ngành nông nghiệp và khoa học - công nghệ tỉnh Tiền Giang cũng vào cuộc kiểm tra, truy xuất nguồn gốc túi bao trái Đài Loan. Kết quả là bao gói là hoàn toàn an toàn, không chứa chất nguy hại cho sức khỏe, nhưng mũi tên độc đã được bắn ra, cái họa xoài độc vẫn đổ xuống đầu nông dân. Xoài rớt giá thê thảm từ 30.000đ/kg xuống còn 13.000-15.000đ/kg thậm chí dưới 10.000đ/kg người tiêu dùng vẫn không mua. Xoài đổ đống không bán được hoặc bán được hoặc bán rẻ như cho trước bao khó nhọc của nông dân trong bối cảnh đối phó với biến đổi khí hậu mới trồng ra được ít hoa mầu đã khiến nông dân chỉ biết kêu Trời.

Cũng lại là sự cố truyền thông, những hệ lụy dai dẳng hơn, xót xa hơn cả vẫn là những ngư dân duyên hải miền Trung sau vụ việc cá chết hàng loạt. Giờ thì cụm từ “biển độc”, “biển chết” đầy xót xa được bật ra từ miệng ngư dân suốt đời sống nương nhờ vào mẹ biển. Trở về sau 2 ngày đánh bắt trên biển, ngư dân Lương Văn Mọi (khu phố 1, thị trấn Cửa Việt), chủ tàu QT 92279 TS cho biết, tàu của anh đánh bắt cách xa bờ hơn 40 hải lý, đi 2 ngày đánh được hơn 1 tấn cá nục suôn và gai. Tuy nhiên, tiêu thụ rất khó khăn, giá cả quá thấp không đủ chi phí xăng dầu. Bây giờ giá mỗi kg cá nục suôn chỉ được 6.000 – 8.000 đồng, còn cá nục gai thì thấp hơn. Đi biển khó nhọc, bất chấp hiểm nguy cả đến tính mạng nhưng không đủ chi phí mà nằm nhà thì cũng chết. Cuộc sống của ngư dân trong những ngày này như đi vào ngõ cụt cũng chỉ vì truyền thông khiến người tiêu dùng hiểu lầm rằng: Tất cả các loại cá đều có độc.

Không chỉ có xoài, rau, cá...thời gian qua nông dân trồng bưởi, mít, sầu riêng... cũng liên tục bị “lên bờ xuống ruộng” bởi những thông tin giật gân, không đúng sự thật của một số người cầm bút. Không rõ cơ sở nào để đưa tin “ăn bưởi bị ung thư”. Rồi tới chuyện thương lái nhúng mít, sầu riêng vào dung dịch “lạ” cho mau chín. Không cần tìm hiểu chất đó là gì, người viết gọi đại đó là chất “lạ”. Mà người tiêu dùng thường dị ứng với những gì có chữ “lạ” đi kèm nên nói không với sầu riêng và mít. Chưa có con số thống kê thiệt hại từ những thông tin thất thiệt, vô trách nhiệm của một số người cầm bút, nhưng ai cũng có thể hình dung được sức công phá của nó lớn như thế nào.

Chưa nói đến chuyện người ta có thể đổi trắng thay đen, ngay cả sự thật không được nhìn một cách đầy đủ cũng đã khiến đối tượng bị tác động lãnh đủ. Một nửa cái bánh mì vẫn là bánh mì, nhưng một nửa sự thật thì không còn là sự thật nữa. Sức mạnh, ý nghĩa, hiệu quả xã hội của truyền thông trước hết thể hiện ở việc phản ánh đúng bản chất sự vật, hiện tượng với một thái độ khách quan, trung thực, công tâm, vì lợi ích chính đáng của số đông cộng đồng và vì phẩm giá cao đẹp của con người. Xa rời, hạ thấp hay xem thường điều căn bản đó sẽ làm cho truyền thông không giữ được mục đích, sứ mệnh cao cả vốn có của mình.

Đã là nhà báo trước hết là làm ra những sản phẩm văn hóa để phục vụ nhu cầu thông tin, học tập, giáo dục, vui chơi, giải trí lành mạnh của con người, qua đó góp phần thúc đẩy xã hội phát triển tiến bộ, nhân văn, lấy cái tốt dẹp cái xấu... Vì vậy, những người cầm bút chân chính không bao giờ được phép dễ dãi, tự do, tùy tiện trong nghề nghiệp, mà luôn có suy nghĩ đúng đắn, thái độ đúng mực, cái nhìn đúng tầm đối với từng con chữ, từng tác phẩm của mình, nếu không hệ lụy của nó thì không gì đo đếm được.