Gỡ rào cản cho doanh nghiệp

Nhiều thủ tục hành chính đã được đơn giản hóa để tạo điều kiện
thuận lợi cho doanh nghiệp.

Một dự án đầu tư vẫn qua 25 thủ tục hành chính lớn

Nhiều ý kiến nhận định sau hơn 1 năm triển khai Luật đầu tư và Luật doanh nghiệp đã tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, thông thoáng hơn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên trên thực tế cũng còn không ít vấn đề và vướng mắc phát sinh, có sự khác nhau không tương thích, mẫu thuẫn giữa các quy định của Luật đầu tư, Luật doanh nghiệp với các luật chuyên ngành khác.

Những vấn đề này đang gây khó khăn cho cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp. Và một trong những vấn đề có nhiều thủ tục hành chính vướng mắc đều liên quan đến dự án đầu tư có sử dụng đất. Câu lạc bộ Luật sư thương mại quốc tế cho rằng, Luật đất đai cần được sửa đổi để cho phép tổ chức có vốn đầu tư nước ngoài cũng có được quyền sử dụng đất theo các hình thức như các tổ chức kinh tế trong nước. Theo đó tổ chức nước ngoài có thể trực tiếp nhận thế chấp đối với bất động sản hoặc uỷ thác cho một ngân hàng tại Việt Nam nhận tài sản bảo đảm cho nhà đầu tư nước ngoài.

Trong khi đó, nhóm nghiên cứu của CIEM phát hiện, quyền tiếp cận đất đai của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài bị hạn chế trong trường hợp nhận chuyển nhượng đất. Theo điều 4 của Luật Doanh nghiệp, doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp được thành lập hoặc đăng ký thành lập theo pháp luật Việt Nam và có trụ sở chính tại Việt Nam. Như vậy doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên điều 3 Luật Đất đai lại loại trừ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là tổ chức kinh tế.

Ông Nguyễn Mạnh Hiển - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường đã chỉ ra những chồng chéo bất cập trong những thủ tục cấp phép đối với các dự án đầu tư có sử dụng đất. Mà theo ông trong giới thiệu địa điểm xây dựng đang có sự “vênh nhau” giữa 3 luật: đầu tư; xây dựng; nhà ở nên khiến các địa phương hiểu theo nhiều cách. Vì thế ông Hiển cho rằng, cần thực hiện thủ tục hành chính giới thiệu địa điểm đồng thời cùng lúc với thủ tục hành chính quyết định chủ trương đầu tư bởi vì cả hai thủ tục hành chính đều có sự tham gia ý kiến của các cơ quan có liên quan như: Sở Xây dựng; Sở Tài nguyên và Môi trường.

Đặt ra vấn đề: Với dự án vốn ngoài ngân sách nhà nước có phải thẩm định hay không? ông Hiển đề nghị, nếu có phải làm rõ trách nhiệm vai trò của cơ quan thẩm định? Cơ quan thẩm tra xem được làm đến đâu? Và theo ông “nên chăng những việc xã hội làm được thì để cho người ta làm còn cơ quan nhà nước chỉ đi vào quản lý”.

Chỉ ra có đến 25 thủ tục hành chính về dự án đầu tư có sử dụng đất được thực hiện ở nhiều cơ quan khác nhau như: Đầu tư; xây dựng, công thương, phòng cháy chữa cháy, ông Nguyễn Phương Bắc - Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển kinh tế xã hội, Phó Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Bắc Ninh cho rằng, nếu thực hiện hết các công đoạn này thì rất mất thời gian. “Phải có quy trình lồng ghép các thủ tục thì mới thực hiện nhanh gọn được. Chúng ta phải làm nếu không địa phương thực hiện cũng khó. Nên chăng xem xét để có quy trình tương đối phù hợp đảm bảo quản lý nhà nước nhưng tạo điều kiện cho doanh nghiệp”-ông Bắc bày tỏ.

Cần công khai minh bạch tiến trình làm thủ tục bằng trang web để tránh tiêu cực.

Tập trung thẩm định công trình đội vốn, thất thoát

Theo ông Phan Đức Hiếu- Viện VICEM (Công nghệ xi măng) cho rằng, dự án đầu tư liên quan đến nhiều yếu tố, có dự án bị điều chỉnh của nhiều luật, nhưng lại tập trung vào “một số cơ quan”. Các thủ tục lặp đi lặp lại nhiều lần, cùng một vấn đề nhưng lấy ý kiến của 5-7 cơ quan. Sau đó lại xin ý kiến, lặp đi lặp lại cùng một vấn đề đó khiến nhà đầu tư phải chạy mà thực hiện theo. Như thế chính là gây lãng phí thời gian chi phí của nhà đầu tư.

Ông Nguyễn Văn Đực - Phó giám đốc Công ty TNHH địa ốc Đất Lành cho biết, khổ sở tổn thất doanh nghiệp chịu nhưng đều được đưa vào giá bán, và suy cho cùng là người mua chịu thiệt. “Vai trò của cơ quan thẩm định là người canh cửa cho nhà nước để kiểm soát các dự án có vốn nhà nước, hay dự án ODA để làm sao cho sử dụng đúng không lãng phí gây thất thoát cho nhà nước mà các anh còn làm không xong. Vậy mà giờ đi “canh cửa” cho doanh nghiệp làm gì?”-ông Đực nêu vấn đề.

Từ đó ông Đực đề nghị, bỏ thẩm định thiết kế, mà giao cho tư vấn thẩm tra. Nhà nước nên tập trung thẩm định các công trình ngân sách đang bị lãng phí và đội vốn. Chứ Nhà nước đang can thiệp quá sâu vào doanh nghiệp. Đồng thời cần công khai minh bạch tiến trình làm thủ tục bằng trang web để tránh tiêu cực. Mỗi hồ sơ cần có mã số để người thụ lý và cấp trên thông báo hướng dẫn doanh nghiệp theo dõi được tiến trình làm việc của chính quyền. Tránh người trung gian trục lợi gây tai tiếng cho chính quyền”-ông Đực nói.

Dưới góc độ của doanh nghiệp ông Đực nhìn nhận, Bộ Xây dựng đưa ra những quản lý quá chặt để chất lượng công trình tốt hơn, nhưng càng xử lý chặt thì chất lượng lại xấu. “Vì chặt quá khiến công trình chậm tiến độ, làm tăng chi phí nên doanh nghiệp buộc phải “ăn gian” để giảm chi phí ví dụ như: sơn nước, gạch. Vì bị tốn phí quá nhiều, cái gì doanh nghiệp cũng phải tìm cách đối phó, thủ tục nhiêu khê làm tiêu hao tài sản. Dự án mà kéo dài 1 năm khiến tăng 5% do doanh nghiệp phải vay ngân hàng lương công nhân; kéo dài 2 năm thì 10%; kéo dài 3 năm là 15%. Thủ tục quá nhiều sẽ khiến tăng giá thành, cuối cùng người chịu thiệt là người dân”-ông Đực thẳng thắn nói.