Hà Nội đề xuất thử nghiệm taxi bay, thế giới đang triển khai ra sao?

Ngày 28/9, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội và Công ty cổ phần Thương mại đầu tư và Công nghệ Hưng Việt đã ký thỏa thuận hợp tác nghiên cứu, đề xuất thử nghiệm có kiểm soát taxi bay EHang tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc.

Nội dung hợp tác gồm đề xuất thử nghiệm mẫu EH216-S, nghiên cứu mô hình quản lý giao thông đối với máy bay không người lái và xây dựng trung tâm điều hành khai thác. Mô hình kinh tế tầm thấp thương mại sẽ được nghiên cứu sau khi thử nghiệm có kết quả và được đánh giá hiệu quả.

Theo thông tin của Bộ Khoa học và Công nghệ ngày 30/9, Hưng Việt có trách nhiệm xây dựng hồ sơ đề xuất thử nghiệm có kiểm soát và triển khai khi được UBND TP Hà Nội cho phép. Như vậy, thỏa thuận hợp tác chưa phải quyết định chính thức cho phép taxi bay hoạt động tại Hòa Lạc.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, để chuyển từ thử nghiệm sang vận tải hành khách, một mẫu máy bay không chỉ cần đáp ứng yêu cầu về an toàn kỹ thuật mà còn phải có cơ sở pháp lý cho hoạt động khai thác, phương án tổ chức không phận, hạ tầng mặt đất và quy trình xử lý tình huống khẩn cấp.

Trung Quốc cấp chứng nhận khai thác cho hai đơn vị EHang

EHang EH216-S là máy bay điện cất, hạ cánh thẳng đứng (eVTOL), được thiết kế chở tối đa hai người mà không cần phi công trên khoang. Máy bay sử dụng hệ thống điều khiển tự động, khác với nhiều mẫu eVTOL đang được phát triển tại Mỹ và châu Âu theo mô hình có phi công.

Theo EHang, tháng 10/2023, Cục Hàng không dân dụng Trung Quốc (CAAC) cấp chứng nhận kiểu loại cho EH216-S. Tháng 12 cùng năm, mẫu máy bay tiếp tục nhận chứng nhận đủ điều kiện bay tiêu chuẩn.

Ngày 30/3/2025, EHang thông báo hai đơn vị tại Quảng Châu và Hợp Phì được cấp chứng nhận khai thác hàng không (OC). Đây là bước tiến quan trọng, bởi chứng nhận kiểu loại xác nhận thiết kế máy bay đáp ứng các yêu cầu áp dụng, còn chứng nhận khai thác liên quan đến khả năng tổ chức hoạt động của đơn vị vận hành theo phạm vi được cơ quan quản lý phê duyệt.

Tuy nhiên, có các chứng nhận này không đồng nghĩa taxi bay đã được triển khai rộng rãi như taxi đường bộ.

Trong báo cáo kết quả kinh doanh quý II/2026 công bố ngày 25/8/2026, EHang cho biết hai địa điểm tại Quảng Châu và Hợp Phì vẫn duy trì các chuyến bay thử nghiệm thường xuyên. Doanh nghiệp đang tiếp tục hoàn thiện hệ thống đào tạo nhân sự, hỗ trợ mặt đất, bảo hiểm, phối hợp không phận và ứng phó khẩn cấp.

Tại Quảng Châu, tuyến bay thử nghiệm giữa hai điểm đã bước vào giai đoạn vận hành nội bộ. Theo EHang, hoạt động này nhằm kiểm tra khả năng lập kế hoạch đường bay, hỗ trợ mặt đất, điều phối nhiều máy bay và xử lý tình huống bất thường.

Doanh nghiệp cũng đề cập kế hoạch phát triển các ứng dụng tại Trung Quốc, trong đó có tuyến bay qua hồ Nhĩ Hải ở tỉnh Vân Nam và hành lang bay tầm thấp qua biển tại Hải Nam. Đây là những dự án đang được phát triển, không nên mặc nhiên coi là các tuyến taxi bay chở khách thương mại đã hoạt động thường xuyên.

Báo cáo của EHang đồng thời cho biết môi trường quản lý hàng không tầm thấp tại Trung Quốc trở nên thận trọng hơn sau một vụ tai nạn liên quan đến máy bay thể thao hạng nhẹ có phi công hồi cuối tháng 6/2026. Theo doanh nghiệp, diễn biến này ảnh hưởng đến tiến độ phê duyệt một số hoạt động chở khách thương mại.

Trường hợp Trung Quốc cho thấy việc cấp chứng nhận phương tiện và đơn vị khai thác mới là những bước quan trọng trong quá trình thương mại hóa. Khả năng mở rộng dịch vụ còn phụ thuộc vào việc hoàn thiện điều kiện vận hành và quyết định của cơ quan quản lý.

Mỹ và châu Âu xây dựng khuôn khổ cho taxi bay

Không phải tất cả taxi bay đều hoạt động theo mô hình không người lái của EHang. Nhiều doanh nghiệp tại Mỹ và châu Âu phát triển máy bay cất hạ cánh thẳng đứng eVTOL có phi công trên khoang, với các yêu cầu chứng nhận và khai thác khác nhau.

Tại Mỹ, Cục Hàng không Liên bang (FAA) ban hành quy định cuối cùng về chứng nhận phi công và hoạt động của máy bay powered-lift vào tháng 10/2024. Văn bản được công bố trên Công báo Liên bang ngày 21/11/2024 và có hiệu lực chính từ ngày 21/1/2025.

Quy định tạo khuôn khổ để cấp chứng nhận cho phi công điều khiển loại máy bay này, làm rõ các quy tắc vận hành và hỗ trợ tích hợp powered-lift vào hệ thống không phận quốc gia của Mỹ.

Tuy nhiên, đây là khuôn khổ quản lý chung, không phải chứng nhận cho mọi mẫu taxi bay. Từng nhà sản xuất vẫn phải đáp ứng những yêu cầu áp dụng đối với thiết kế máy bay, an toàn kỹ thuật và hình thức khai thác dự kiến. Vì vậy, việc có quy định cho powered-lift không đồng nghĩa mọi mẫu eVTOL đều đã được phép chở khách thương mại.

Tại châu Âu, Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA) đang xây dựng khuôn khổ quản lý cho di chuyển hàng không đô thị (UAM). Theo cơ quan này, các ứng dụng thương mại ban đầu có thể gồm vận chuyển hàng hóa bằng máy bay không người lái và vận chuyển hành khách bằng máy bay có phi công. Hoạt động điều khiển từ xa hoặc tự động có thể phát triển ở các giai đoạn sau.

EASA cũng đã xây dựng các yêu cầu kỹ thuật liên quan đến khả năng đủ điều kiện bay của máy bay VTOL cỡ nhỏ và tiếp tục hoàn thiện những quy định phục vụ hoạt động hàng không đô thị.

Sự khác biệt giữa các thị trường nằm ở thiết kế phương tiện, phương thức điều khiển và lộ trình cấp phép. Nhưng dù có phi công hay không, taxi bay đều phải giải quyết các vấn đề về an toàn, quản lý không phận, hạ tầng và khả năng vận hành ổn định trước khi mở rộng thành dịch vụ vận tải.

Gần 100.000 lượt bay

Trong báo cáo quý II/2026, EHang cho biết dòng máy bay EH216 đã thực hiện các chuyến bay tại 23 quốc gia, với tổng cộng gần 100.000 lượt bay an toàn theo thống kê của doanh nghiệp.

Đây là số liệu do nhà sản xuất công bố về hoạt động bay của dòng EH216, không phải thống kê số chuyến chở khách thương mại có thu tiền tại 23 quốc gia và chưa thể kết luận rằng taxi bay đã được cấp phép vận tải hành khách thương mại tại tất cả những thị trường này.

EHang cũng cho biết trong quý II/2026, EH216-S mở rộng hoạt động bay sang Mexico, Thụy Sĩ và Kazakhstan. Tại Thái Lan, doanh nghiệp tiếp tục thực hiện các chuyến bay đánh giá và chuẩn bị cho khai thác thương mại theo khuôn khổ thử nghiệm có kiểm soát. Mục tiêu xin chứng nhận khai thác thương mại trong năm 2026 là kế hoạch được EHang công bố, không phải xác nhận giấy phép đã được cấp.