Hà Nội: Hệ thống thoát nước mới đáp ứng khoảng 20% công suất theo yêu cầu

Ngày 15/7, HĐND TP Hà Nội chất vấn về việc giải quyết điểm nghẽn về úng ngập đô thị trên địa bàn thành phố. Đại biểu Lê Văn Đức (Tổ đại biểu số 9) cho biết, Quy hoạch thoát nước Thủ đô được phê duyệt từ năm 2012 với thông số thiết kế dựa trên lượng mưa khoảng 310mm trong 2 ngày, tương ứng chu kỳ lặp lại 10 năm. Tuy nhiên, theo ông Đức, thực tế những năm gần đây đã xuất hiện nhiều trận mưa cực đoan, có nơi lượng mưa đạt từ 500-600 mm trong một ngày, vượt xa năng lực thiết kế của hệ thống thoát nước hiện hữu, dẫn đến tình trạng ngập úng kéo dài tại nhiều khu vực. Mặc dù vậy, các yếu tố mới này vẫn chưa được cập nhật vào quy hoạch.

Trả lời, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết, việc triển khai Quy hoạch thoát nước Thủ đô đã được thực hiện trong 13 năm qua và luôn gắn với quá trình điều chỉnh, hoàn thiện hệ thống quy hoạch chung của thành phố. Quy hoạch thoát nước được xây dựng trên cơ sở cụ thể hóa Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội năm 2011; sau đó được phê duyệt theo Quyết định số 725 năm 2013. Tiếp đó, trong giai đoạn 2023-2024, cùng với quá trình điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1668, các nội dung về quy hoạch thoát nước cũng tiếp tục được nghiên cứu, cập nhật.

Ông Anh khẳng định, trong giai đoạn trước, quy hoạch đã đáp ứng các yêu cầu đặt ra đối với công tác thoát nước của Thủ đô và được tích hợp trong hệ thống quy hoạch phát triển đô thị. Tuy nhiên, qua quá trình triển khai thực tế, thành phố cũng ghi nhận nhiều hạn chế. Theo đánh giá hiện nay, hệ thống thoát nước mới đáp ứng khoảng 20% công suất theo yêu cầu, trong khi hệ thống hồ điều hòa và các công trình thoát nước trên địa bàn mới được đầu tư khoảng 20%, riêng diện tích hồ điều hòa đạt khoảng 18% so với quy hoạch. Đây là một trong những “điểm nghẽn” đã được các đại biểu HĐND thành phố cũng như lãnh đạo Trung ương và thành phố nhiều lần chỉ ra.

Ông Anh cho hay, Sở đã phối hợp với Sở Xây dựng rà soát các nội dung liên quan. Hiện nay, quy hoạch thoát nước, thoát nước thải và quy hoạch cao độ nền đã được xác định là một bộ phận của quy hoạch hạ tầng kỹ thuật theo quy định của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn. Trong thời gian tới, Sở Xây dựng sẽ là cơ quan chủ trì lập quy hoạch, còn Sở Quy hoạch - Kiến trúc sẽ phối hợp rà soát, hoàn thiện các nội dung liên quan.

Đối với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, ông Anh thông tin, Sở Quy hoạch - Kiến trúc đã ban hành kế hoạch triển khai. Theo định hướng quy hoạch mới, tổng diện tích hồ điều hòa của Hà Nội sẽ đạt hơn 8.000 ha, tăng khoảng 20-25% so với quy hoạch trước đây nhằm nâng cao năng lực tiêu thoát nước, thích ứng với biến đổi khí hậu và tình trạng mưa cực đoan.

Về tiến độ điều chỉnh quy hoạch thoát nước, ông Anh cho biết, Sở đã thống nhất với Sở Xây dựng về nhiệm vụ và lộ trình thực hiện. Dự kiến trong tháng 9/2026, quy hoạch thoát nước và thoát nước thải của Hà Nội sẽ được phê duyệt và công bố công khai để các đại biểu HĐND thành phố cũng như nhân dân Thủ đô theo dõi, giám sát.

Ông Anh cũng cho biết, thành phố đang tập trung triển khai các công trình trọng điểm về thoát nước. Theo đó, hiện có 13 công trình cấp bách đang được đẩy nhanh tiến độ, trong đó có 6 dự án hồ điều hòa, cùng với các dự án cải tạo mạng lưới kênh mương, cống và trạm bơm.

Thành phố cũng đang triển khai cải tạo, chỉnh trị các tuyến sông giữ vai trò quan trọng trong tiêu thoát nước như sông Tô Lịch, sông Kim Ngưu, sông Nhuệ và sông Đáy. “Khi các tuyến sông này được khơi thông dòng chảy và hạ thấp mực nước, sẽ góp phần nâng cao năng lực thoát nước, đồng thời, phục vụ hiệu quả công tác tưới tiêu trên địa bàn thành phố”, ông Anh nói và cho hay, nếu thành phố hoàn thành khoảng 80% khối lượng còn lại của Quy hoạch thoát nước theo Quyết định số 725, Hà Nội cơ bản sẽ giải quyết được tình trạng ngập úng đô thị.

Chuyển từ tư duy xử lý khi xảy ra úng ngập sang chủ động phòng ngừa

Chất vấn về tiến độ thực hiện quy hoạch thoát nước Thủ đô được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2013, đại biểu Trần Thị Thanh Tú (Tổ đại biểu số 23) cho biết, đến nay tỷ lệ đầu tư các hồ điều hòa mới đạt khoảng 18,4%, các công trình thoát nước đạt khoảng 20%. Đây là một trong những nguyên nhân khiến tình trạng úng ngập khu vực trung tâm chưa được giải quyết căn bản.

Trả lời, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho hay, thành phố sẽ chuyển từ bố trí vốn theo từng dự án sang bố trí theo từng nhiệm vụ, từng lưu vực và từng nguồn vốn; ưu tiên đầu tư các công trình hạ tầng khung, công trình đầu mối và công trình liên lưu vực. Đồng thời, thành phố sẽ xử lý dứt điểm trong năm 2026 đối với 26/52 khu đô thị chưa hoàn thành bàn giao hạ tầng; trường hợp chủ đầu tư không thực hiện đúng trách nhiệm sẽ bị xem xét hạn chế giao dự án mới hoặc công khai vi phạm theo quy định.

Từ vấn đề chất vấn và trả lời chất vấn, Chủ tịch HĐND TP Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh, qua phiên chất vấn cho thấy, đây là vấn đề được cử tri và Nhân dân Thủ đô đặc biệt quan tâm, bởi không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân mà còn tác động đến phát triển đô thị, môi trường đầu tư và năng lực thích ứng của Thành phố trước những diễn biến ngày càng phức tạp của biến đổi khí hậu.

"HĐND Thành phố đề nghị UBND Thành phố tiếp tục rà soát tổng thể quy hoạch tiêu thoát nước, đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm; ưu tiên xử lý dứt điểm các điểm úng ngập thường xuyên, các tuyến giao thông huyết mạch. Đồng thời, tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong công tác quản lý, dự báo, vận hành hệ thống tiêu thoát nước; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị và chính quyền địa phương; phát huy vai trò của người dân trong việc bảo vệ hệ thống thoát nước và giữ gìn vệ sinh môi trường đô thị. Điều quan trọng hơn cả là phải chuyển từ tư duy xử lý khi xảy ra úng ngập sang chủ động phòng ngừa, quản trị rủi ro và thích ứng với sự phát triển của đô thị hiện đại", bà Hà nêu rõ.