Hà Nội: Khó tinh giản vì bằng cấp cao

Là một trong những địa phương có số lượng tinh giản biên chế thấp nhất cả nước, cho đến thời điểm này sau gần nửa năm thực hiện Nghị quyết 39 của Bộ Chính trị về tinh giản biên chế, Hà Nội mới giảm được 20 người. Lý giải về số lượng tinh giản biên chế ít ỏi này, Phó Bí thư thường trực Thành ủy Hà Nội Ngô Thị Thanh Hằng cho biết, nếu căn cứ theo tiêu chuẩn cứng về trình độ đại học, lý luận chính trị thì cũng rất khó cho việc tinh giản biên chế vì Hà Nội đã chuẩn hóa cán bộ, kể cả cán bộ phường cũng có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ.

Lời giải nào cho bài toán tinh giản biên chế?
Bài 1: Hà Nội: Khó tinh giản vì bằng cấp cao

Mới tinh giản được 20 biên chế theo Nghị quyết 39

Giám đốc Sở Nội vụ Trần Huy Sáng cho hay, Hà Nội đã thực hiện kế hoạch tinh giản từ tháng 8/2015. Nhiều sở, ngành, quận huyện đã có kế hoạch tinh giản và Sở đang tổng hợp. Tuy nhiên, sau 5 tháng triển khai, hiện TP mới tinh giản được 20 người. Giải thích lý do tinh giản được ít, ông Trần Huy Sáng cho rằng, Hà Nội có đặc thù riêng, công chức, viên chức đều muốn đi làm đến khi về hưu.

“Điều kiện của Hà Nội khác. Ở các tỉnh, chính sách tinh giản có thể lôi cuốn, nhưng với Hà Nội việc đó chỉ mức độ” - người đứng đầu ngành nội vụ nói.

Phó Bí thư thường trực Thành ủy Ngô Thị Thanh Hằng thông tin, vừa qua có 57 cán bộ chủ chốt các quận, huyện, thị xã thuộc diện Ban Thường vụ Thành ủy quản lý đã tình nguyện nghỉ khi không đủ 30 tháng tái cử. Do đó số lượng đã tinh giản cao hơn nhiều số liệu Sở Nội vụ đưa ra.

Tuy nhiên, Phó Bí thư Hằng cũng thừa nhận việc tinh giản biên chế, cơ cấu lại đội ngũ công chức viên chức còn nhiều tồn tại, như cơ cấu chưa hợp lý, chưa rõ chức danh nhiệm vụ và đặc biệt là việc đánh giá công chức, viên chức.

“Có tình trạng một số cán bộ, công chức năng lực yếu, ý thức trách nhiệm kém, thực hiện công việc chậm tiến độ, Phó phòng phải làm thay chuyên viên, Trưởng phòng làm thay nhiệm vụ của Phó phòng, Phó Giám đốc Sở làm thay nhiệm vụ của Trưởng phòng...” - bà Hằng thẳng thắn nêu.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trần Anh Tuấn thẳng thắn cho rằng: “Hà Nội là một trong số các địa phương có con số tinh giản thấp nhất trong cả nước. Nhiều địa phương khác đã làm rất tốt, trong khi Hà Nội còn quá chậm chạp, không có nhiều chuyển biến. Hà Nội chỉ tinh giản được 20 người, số tăng thêm thực chất không thuộc diện phải tinh giản mà do không đủ điều kiện về tuổi để tái cử, tái bổ nhiệm. Do đó, số này sẽ thực hiện giải quyết cho nghỉ theo Nghị định 26 của Chính phủ, chứ không được coi là cán bộ, viên chức cần tinh giản”.

Phân tích các lý do khiến công việc tinh giản biên chế của Hà Nội như vấp phải đá, bà Ngô Thị Thanh Hằng cho biết, “nếu như căn cứ theo tiêu chuẩn cứng về trình độ đại học, lý luận chính trị thì cũng rất khó cho việc tinh giản biên chế vì Hà Nội đã chuẩn hóa cán bộ, kể cả cán bộ phường cũng có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ”.

Cơ chế thị trường trả đồng lương theo sức lao động cống hiến chứ không trả cho hư danh.

Thạc sĩ, tiến sĩ không đóng góp cũng chỉ là cái danh

Trưởng phòng Nội vụ quận Nam Từ Liêm Trần Quang Duy cho biết, trong tổng số hơn 20 phường của quận Nam Từ Liêm, hiện mới có 1 cán bộ ở phường có trình độ thạc sĩ làm chức danh tư pháp. Còn tại Phòng Nội vụ của quận, trong 9 người, có tới 5 thạc sĩ. Thạc sĩ không chỉ xuất hiện ở các phường trong khu vực nội đô mà ở các xã thuộc các huyện vùng ven trình độ cũng được nâng lên đáng kể như tại huyện Sóc Sơn có tới 2 xã có cán bộ trình độ thạc sĩ.

Vậy trình độ cán bộ được chuẩn hóa ở mức cao như vậy có phải là lý do chính khiến công cuộc tinh giản biên chế của Hà Nội trở nên khó khăn hơn? Về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trần Anh Tuấn cho rằng: “Không phải cứ tiến sĩ, thạc sĩ là làm tốt. Có nhiều người đào tạo, có học vấn cao nhưng không phù hợp với vị trí công việc thì cũng nên tạo điều kiện cho họ tìm được vị trí khác phù hợp với năng lực của họ hơn. Có như vậy mới giúp họ phát huy tốt hơn”.

Quan trọng nhất, theo ông Tuấn là phải đưa được những người không làm được việc, không đáp ứng được công việc ra khỏi bộ máy. Cơ cấu lại cán bộ cho phù hợp với từng vị trí, từng ngành nghề, từng công việc.

Đồng quan điểm, GS.TS Đặng Cảnh Khanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thanh niên cho biết: "Không cứ học hàm, học vị cao thì hiệu quả công tác tốt vì, trong cơ chế thị trường mọi công việc đều được tính toán đo bằng sức lao động của mình chứ không theo bằng cấp, giá trị của công việc phải được đo bằng sự cống hiến. Có thể là anh giỏi ở mặt này nhưng không phát huy được hết ở nơi anh đang công tác thì nên chuyển sang đơn vị khác, còn chây ì vẫn bám trụ ở đó thì chính bản thân sẽ trở thành cục đá ngáng đường không bao giờ phát triển được, lúc đó tự bản thân anh sẽ bị đào thải. Bởi vì, cơ chế thị trường trả đồng lương theo sức lao động cống hiến chứ không trả cho hư danh. Thạc sĩ, tiến sĩ mà không có đóng góp gì thì cũng trở nên vô nghĩa”.

Theo ông Khanh, hiện nay, các cơ sở tập trung đào tạo nhiều thạc sĩ, tiến sĩ, trong khi đó chúng ta lại đang thiếu những người lao động thực sự, những chuyên gia cực giỏi về chuyên môn, nghề nghiệp. Vì vậy, tránh việc đào tạo quá nhiều thạc sĩ, tiến sĩ đồng thời cần phải đào tạo nhiều, rất nhiều những người có chuyên môn cao. Còn cái mác bằng cấp vẫn chỉ là chữ sĩ, là cái chữ mang tính chất học hành, nghiên cứu. Trong khi, hiện tại, chúng ta cần rất nhiều người làm việc thực sự, nên rất cần đào tạo những người có trình độ chuyên môn tay nghề cao, còn học vấn cao nhưng không có kinh nghiệm thực tế thì cũng không làm được việc.

Tại sao không loại bỏ cả những những thạc sĩ, tiến sĩ nếu thực sự họ làm việc không hiệu quả? Theo ông Khanh, để loại các trường hợp này chắc chắn sẽ có những bước khó khăn ban đầu, bởi xã hội từ trước tới nay có truyền thống trọng trí thức, người tài, điều này cần ủng hộ. Tuy nhiên, quan trọng vẫn là hiệu quả công việc. Muốn tinh giản những cán bộ học hàm cao này cần phải có một quy chuẩn cụ thể, có tiêu chí đánh giá rõ ràng để xem xét thạc sĩ, tiến sĩ đó có làm việc thực sự hiệu quả hay không?