Hà Nội mở rộng “xanh hóa” xe buýt, đón đầu lộ trình hạn chế xe xăng

Gia tăng năng lực vận tải, giảm áp lực khi siết xe cá nhân

Theo Chỉ thị 20 ban hành ngày 12/7/2025 về các nhiệm vụ cấp bách nhằm kiểm soát ô nhiễm môi trường, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Hà Nội triển khai đồng bộ giải pháp thúc đẩy tổ chức, cá nhân chuyển đổi phương tiện.

Cụ thể, đến ngày 1/7/2026, khu vực Vành đai 1 sẽ không còn xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch (xăng, dầu) lưu thông.

Từ ngày 1/1/2028, ngoài việc cấm xe máy chạy xăng dầu, ô tô cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch cũng sẽ bị hạn chế trong phạm vi Vành đai 1 và Vành đai 2.

Đến năm 2030, quy định này được mở rộng, áp dụng với toàn bộ phương tiện cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong khu vực Vành đai 3.

Theo đó, Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông Hà Nội vừa trình Sở Xây dựng Hà Nội phương án điều chỉnh, tăng cường mạng lưới xe buýt nhằm phục vụ quá trình chuyển đổi sang giao thông xanh. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng khi thành phố triển khai lộ trình hạn chế xe máy, ô tô chạy xăng trong nội đô.

Theo thống kê, hiện Hà Nội có 155 tuyến xe buýt, với hơn 2.200 phương tiện, hệ thống hơn 5.000 điểm dừng và hàng trăm nhà chờ, kết nối tới toàn bộ xã, phường và các tỉnh lân cận. Tuy nhiên, trước yêu cầu “xanh hóa” giao thông, mạng lưới này vẫn chưa đáp ứng đủ.

Trong khu vực Vành đai 1 vẫn còn không ít tuyến sử dụng xe buýt diesel; mạng lưới phân bố chưa đồng đều; tỷ lệ người dân sử dụng xe buýt còn thấp. Khi phương tiện cá nhân bị hạn chế theo lộ trình, áp lực lên hệ thống vận tải công cộng sẽ gia tăng mạnh, đòi hỏi xe buýt phải được nâng cấp cả về quy mô lẫn chất lượng dịch vụ.

Ưu tiên chuyển đổi xanh, hạn chế xáo trộn

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận thận trọng, đặt mục tiêu ổn định thói quen đi lại của người dân. Các tuyến buýt điện, buýt CNG và BRT hiện có sẽ được giữ nguyên, đồng thời tiếp tục triển khai các kế hoạch chuyển đổi sang phương tiện xanh đã được phê duyệt.

Việc điều chỉnh chủ yếu tập trung vào các tuyến buýt diesel, với các giải pháp như chuyển đổi sang xe điện, điều chỉnh lộ trình tránh khu vực hạn chế hoặc tổ chức lại điểm đầu – cuối tại các điểm trung chuyển.

Giai đoạn 1, bắt đầu từ ngày 1/7/2026, dự kiến điều chỉnh 17 tuyến. Các giai đoạn tiếp theo sẽ triển khai có chọn lọc, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 toàn bộ hệ thống xe buýt sử dụng phương tiện xanh. Nguyên tắc xuyên suốt là ưu tiên chuyển đổi phương tiện trước, điều chỉnh tuyến sau nhằm giảm tối đa xáo trộn.

Song song với việc điều chỉnh, Hà Nội dự kiến mở mới 18 tuyến xe buýt để mở rộng khả năng tiếp cận.

Cụ thể, giai đoạn 2026 sẽ đưa vào hoạt động 12 tuyến, kết nối các khu đô thị, trường đại học, khu công nghiệp với các đầu mối lớn như Ga Hà Nội, Cầu Giấy, Mỹ Đình. Đến năm 2028, mở thêm 6 tuyến, mở rộng tới các khu vực phát triển như Nhổn, Yên Nghĩa.

Các tuyến mới được thiết kế nhằm “lấp khoảng trống” tại những khu vực chưa có xe buýt, giúp người dân tiếp cận giao thông công cộng trong khoảng cách hợp lý. Đáng chú ý, thành phố cũng định hướng phát triển mini buýt điện để phù hợp với các tuyến đường nhỏ, ngõ hẹp, đưa xe buýt đến gần hơn với khu dân cư.

Một thay đổi quan trọng trong tổ chức mạng lưới là chuyển từ các tuyến dài xuyên tâm sang mô hình trung chuyển. Các điểm như Ga Hà Nội, Cát Linh, Cầu Giấy, Long Biên, Công viên Thống Nhất sẽ trở thành các “nút giao” kết nối giữa xe buýt và các loại hình vận tải công cộng khác, giúp giảm áp lực vào khu vực trung tâm và nâng cao hiệu quả vận hành.

Sau khi triển khai, tổng số tuyến buýt dự kiến tăng từ 128 lên 146 tuyến, năng lực vận chuyển đạt khoảng 2,63 triệu lượt khách mỗi ngày, tăng gần 10%. Riêng khu vực Vành đai 1, năng lực phục vụ dự kiến vượt 1,1 triệu lượt khách/ngày, góp phần đáp ứng nhu cầu đi lại khi phương tiện cá nhân dần bị hạn chế.