Hạ tầng sạc xe điện tại chung cư Hà Nội trước yêu cầu phát triển giao thông xanh

Sáng 23/10, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội phối hợp với UBND phường Cầu Giấy tổ chức tọa đàm “Chuyển đổi phương tiện xanh: Gỡ nút thắt hạ tầng cho chung cư Hà Nội”.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, PGS.TS Nguyễn Thành Lợi, Phó Tổng Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội nhấn mạnh, bảo vệ môi trường, kiểm soát ô nhiễm không khí và phát triển đô thị xanh, bền vững là những vấn đề thiết thực đối với Thủ đô. Chuyển đổi phương tiện giao thông theo hướng xanh, giảm phát thải là yêu cầu quan trọng, song để thực hiện hiệu quả, Hà Nội cần phát triển hệ thống hạ tầng đồng bộ, phù hợp và bảo đảm an toàn.

Theo ông Lợi, tại các khu chung cư, việc bố trí nơi để xe, điểm sạc và đổi pin, khả năng đáp ứng của hệ thống điện, kinh phí đầu tư, vận hành và trách nhiệm của các bên đang đặt ra nhiều vấn đề cần tháo gỡ. Đây không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà còn liên quan đến cơ chế phối hợp, công tác quản lý và sự đồng thuận của cư dân.

Xe điện tăng nhanh, chung cư thiếu chỗ đỗ và điểm sạc

Theo số liệu được Sở Xây dựng Hà Nội công bố, thành phố hiện có 2.313 vị trí trạm sạc, 10.209 cổng sạc và khoảng 1.650 tủ đổi pin. Tuy nhiên, số lượng điểm sạc trên phạm vi toàn thành phố chưa phản ánh đầy đủ khả năng tiếp cận hạ tầng của người dân ngay tại nơi sinh sống.

Chia sẻ tại tọa đàm, ông Phạm Xuân Điệp, Trưởng ban quản trị tòa nhà tại Khu đô thị Văn Quán cho biết, số lượng xe máy điện tại chung cư đang tăng nhanh. Nếu cuối năm 2024, tòa nhà có khoảng 30 xe máy điện thì đến nay con số này đã vượt 100 chiếc, tăng hơn 3 lần.

Sự gia tăng phương tiện kéo theo nhu cầu về chỗ đỗ và sạc điện lớn hơn, trong khi diện tích và hạ tầng hiện có khó mở rộng. Theo ông Điệp, việc bố trí khu vực riêng cho xe điện, tránh để lẫn với các phương tiện khác, đã là một bài toán khó đối với công tác quản lý.

Cũng theo ông Điệp, không chỉ thiếu không gian, phương án bố trí điểm sạc cũng phát sinh nhiều bất cập. Trước khi có hướng dẫn mới, tòa nhà đã phải chuyển khu vực sạc xe điện từ tầng hầm lên mặt đất. Tuy nhiên, vị trí mới không có mái che, việc kiểm soát lượng điện tiêu thụ và người ra vào còn gặp khó khăn.

Từ thực tiễn trên, ông Điệp cho rằng, nút thắt không chỉ nằm ở trạm sạc mà còn ở hạ tầng giao thông tĩnh, đặc biệt là diện tích dành cho chỗ đỗ xe. Khi không gian để xe vốn đã hạn chế, việc bố trí thêm khu vực dành riêng cho xe điện sẽ càng khó khăn nếu không có phương án tổ chức phù hợp.

Đối với các chung cư hiện hữu, việc cải tạo còn phải tính đến thiết kế công trình, khả năng chịu tải của hệ thống điện, yêu cầu phòng cháy, chữa cháy và quyền lợi của cư dân. Mỗi phương án cần được đánh giá cụ thể để vừa đáp ứng nhu cầu sử dụng, vừa không ảnh hưởng đến hoạt động chung của tòa nhà.

Cần hướng dẫn thống nhất, bảo đảm an toàn khi chuyển đổi

Công điện số 27/CĐ-TTg ngày 31/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ đặt ra yêu cầu thúc đẩy phát triển hạ tầng trạm sạc xe điện tại các khu chung cư, đồng thời hoàn thiện quy định, quy chuẩn và tăng cường quản lý nhằm bảo đảm an toàn, phòng, chống cháy nổ.

Ngày 15/6/2026, Bộ Xây dựng ban hành Thông tư số 31/2026/TT-BXD sửa đổi quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư. Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/12/2026, quy định các yêu cầu liên quan đến khu vực để xe điện, sạc xe điện và đổi pin tại chung cư hiện hữu.

Các quy định này đặt ra yêu cầu rà soát, đánh giá điều kiện thực tế của từng công trình, xác định những hạng mục chưa đáp ứng để có phương án sửa chữa, cải tạo phù hợp. Tuy nhiên, việc triển khai cần căn cứ vào đặc điểm từng tòa nhà, bởi không phải chung cư nào cũng có cùng điều kiện về diện tích, thiết kế và hệ thống điện.

Theo các chuyên gia, an toàn điện và phòng cháy, chữa cháy phải được xem xét ngay từ khâu lựa chọn vị trí, thiết kế khu vực sạc đến tổ chức vận hành. Việc bổ sung thiết bị cần đi kèm đánh giá khả năng đáp ứng của hệ thống điện, bố trí lối thoát hiểm, phương án xử lý sự cố và cơ chế kiểm soát trong quá trình sử dụng.

Tiến sĩ Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam, cho rằng ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm không khí và bụi mịn PM2.5, đang là vấn đề lớn của Hà Nội. Trong đó, phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch cũng góp phần tạo áp lực lên chất lượng không khí đô thị.

Theo ông Tùng, thành phố cần triển khai đồng bộ các giải pháp thúc đẩy giao thông xanh, trong đó có giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và tăng cường giao thông công cộng.

“Chuyển đổi xanh không đơn thuần là thay thế từng chiếc xe xăng bằng một chiếc xe điện, mà cần hướng tới thay đổi phương thức đi lại, khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng nhiều hơn”, ông Tùng chia sẻ.

Bên cạnh phát triển hạ tầng phục vụ xe điện, thành phố cần cải thiện khả năng tiếp cận điểm sạc, rút ngắn thời gian sạc và tạo thuận lợi cho người sử dụng. Đối với chung cư, việc bố trí chỗ để xe, bảo đảm an toàn điện và phòng cháy, chữa cháy cần được thực hiện đồng bộ theo các quy định, hướng dẫn hiện hành.

Ông Nguyễn Tuyển, Phó trưởng Phòng Quản lý vận tải và An toàn giao thông, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, thành phố đang triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy giao thông xanh, trong đó trọng tâm là phát triển vận tải công cộng, giảm dần sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Đến năm 2030, Hà Nội dự kiến chuyển đổi toàn bộ xe buýt sang sử dụng điện. Tính đến năm 2026, tỷ lệ xe buýt điện đã vượt 47% và dự kiến tăng lên 60% vào cuối năm nay. Tỷ lệ taxi chuyển đổi sang phương tiện xanh hiện cũng đạt khoảng 60%.

Riêng với hạ tầng xe điện tại chung cư, ông Tuyển cho rằng, cần triển khai đồng bộ các yêu cầu về kỹ thuật hệ thống điện, phòng cháy, chữa cháy, lối thoát hiểm và thoát nạn. Quá trình này cũng cần sự phối hợp giữa cơ quan chuyên môn, ban quản trị, đơn vị quản lý vận hành, hãng xe và nhà cung cấp thiết bị sạc để lựa chọn phương án bố trí phù hợp.

Theo ông Tuyển, Thông tư số 31/2026/TT-BXD đã quy định rõ hơn các yêu cầu liên quan đến hạ tầng xe điện tại chung cư. Tuy nhiên, để các quy định đi vào thực tế, cần có hướng dẫn thống nhất giữa các sở, ngành, giúp ban quản trị và đơn vị vận hành hiểu đúng yêu cầu, chủ động xây dựng phương án triển khai phù hợp với điều kiện từng công trình.

Từ thực tế tại các khu chung cư Hà Nội, có thể thấy phát triển hạ tầng xe điện không chỉ là việc lắp thêm trạm sạc mà còn đòi hỏi giải quyết đồng thời bài toán chỗ đỗ, hệ thống điện, kinh phí và cơ chế quản lý. Khi những vướng mắc này được tháo gỡ bằng giải pháp phù hợp với từng công trình, người dân sẽ có điều kiện sử dụng phương tiện xanh thuận tiện, an toàn hơn, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi giao thông của Thủ đô.