Hà Tĩnh: Nghịch lý phát triển cụm công nghiệp

Tỷ lệ lấp đầy chưa cao

Dự án đầu tư hạ tầng kỹ thuật CCN Can Lộc (Hà Tĩnh) được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư vào tháng 9/2020, chủ đầu tư là Công ty CP Đầu tư Tân Hà.

Hơn 4 năm kể từ thời điểm khởi công, đến nay hạ tầng kỹ thuật của CCN vẫn còn dang dở. Toàn bộ khu đất của dự án đang là bãi đất trống rộng lớn, bị bỏ hoang. Điểm nhấn duy nhất tại dự án trăm tỷ này là một nhà xưởng nhỏ để không. Toàn bộ khu đất cỏ dại mọc um tùm, người dân địa phương tranh thủ chăn thả trâu bò. Do tiếc đất sản xuất, một số nhỏ diện tích của dự án đang được người dân địa phương tận dụng sản xuất lúa.

Theo thống kê của ngành chức năng Hà Tĩnh, toàn tỉnh hiện có 22 CCN đã được thành lập với tổng diện tích 572,11ha. Trong số 22 CCN đã thành lập có 11 CCN do doanh nghiệp làm chủ đầu tư và 12 CCN do Nhà nước làm chủ đầu tư (riêng CCN Thái Yên có cả Nhà nước và doanh nghiệp làm chủ đầu tư). Các CCN thu hút 356 dự án/cơ sở thứ cấp. Trong đó, CCN do doanh nghiệp đầu tư có 177 dự án/cơ sở thứ cấp, tỷ lệ lấp đầy 25,97%. CCN do Nhà nước đầu tư có 179 dự án/cơ sở thứ cấp; đạt tỷ lệ lấp đầy 62,17%. Tỷ lệ lấp đầy trung bình của các CCN đạt 59,74%.

Trong số 12 CCN do Nhà nước làm chủ đầu tư vẫn còn 9 CCN chưa được đầu tư hoặc đã đầu tư hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường nhưng chưa đảm bảo theo quy định, các hạ tầng kỹ thuật khác chưa được đầu tư đồng bộ. Trong số 11 CCN do doanh nghiệp làm chủ đầu tư có 6 CCN đã hoàn thành hạ tầng kỹ thuật, 2 CCN chưa hoàn thành hạ tầng kỹ thuật và 3 CCN chưa triển khai xây dựng.  

Theo đánh giá của Sở Công thương Hà Tĩnh, hạ tầng kỹ thuật của nhiều CCN chưa hoàn thiện và tỷ lệ lấp đầy tại các CCN chưa cao và còn chậm, nguyên nhân của thực trạng này có yếu tố khách quan từ quốc tế và trong nước. Cụ thể, ảnh hưởng đại dịch Covid-19 cùng với những bất ổn về chính trị, lạm phát, chiến tranh thương mại trên thế giới đã tác động đến nền kinh tế Việt Nam nên việc thu hút đầu tư vào các CCN trên địa bàn cũng gặp khó khăn.

Tuy nhiên, ngoài lý do khách quan, phải thẳng thắn thừa nhận việc chậm trễ trong thu hút các nhà đầu tư thứ cấp vào các CCN tại Hà Tĩnh còn xuất phát từ sự hạn chế về năng lực của nhà đầu tư, nguồn vốn ít. Do vậy, việc triển khai đầu tư hạ tầng tại một số cụm còn ì ạch, chậm tiến độ.

Trước thực trạng đó, thời gian qua, UBND tỉnh Hà Tĩnh ban hành nhiều văn bản, thực hiện nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ “điểm nghẽn” về tiến độ xây dựng hạ tầng kỹ thuật, giải phóng mặt bằng để xây dựng các CCN.

Phát triển thêm nhiều CCN

Trong khi các CCN đã thành lập có nhiều CCN chưa hoàn thiện cơ sở hạ tầng, tỷ lệ lấp đầy chưa cao thì theo ông Lê Trung Phước - Giám đốc Sở Công thương Hà Tĩnh, thời gian tới, Hà Tĩnh sẽ phát triển thêm các CCN. Phương án phát triển CCN đã được tích hợp vào Quy hoạch tỉnh Hà Tĩnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, toàn tỉnh sẽ có 36/69 xã, phường có Quy hoạch CCN với 45 cụm, tổng diện tích 1.891,83ha, định hướng sau 2030 mở rộng lên 2.241,83ha; có 33/69 xã, phường không quy hoạch CCN.

Điều này đồng nghĩa, sắp tới, tỉnh Hà Tĩnh sẽ tăng gấp đôi số CCN hiện có, từ 22 cụm tăng lên 45 cụm. Quá trình xây dựng phương án phát triển CCN tỉnh dựa trên các tiêu chí về phát triển kinh tế xã hội chung của toàn tỉnh nhằm phát huy tối đa các thế mạnh địa phương và phát huy các quỹ đất phát triển công nghiệp.

Khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, có nhiều văn bản pháp luật mới, do đó các văn bản quy định của tỉnh cần phải thay đổi cho phù hợp, Sở Công thương đã kịp thời tham mưu UBND tỉnh ban hành Quyết định số 72/2025/QĐ- UBND ngày 30/10/2025 về quy định một số nội dung về quản lý, phát triển CCN trên địa bàn tỉnh nhằm tháo gỡ những khó khăn, bất cập về hồ sơ thủ tục hành chính các CCN và thu hút đầu tư. Do vậy, đến nay về mặt pháp luật đã được thông suốt để thu hút đầu tư vào CCN.

Tuy nhiên, thực hiện chính quyền 2 cấp, khi lập quy hoạch chung không gian phát triển của 69 xã, phường sẽ có những điều chỉnh theo nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội các xã, phường. Do đó, để chủ động định hướng phát triển ngành, Sở Công Thương Hà Tĩnh đã có nhiều văn bản hướng dẫn các xã, phường rà soát nhu cầu, đề xuất các khu đất có đủ điều kiện để cập nhật, bổ sung vào Quy hoạch tỉnh điều chỉnh với các định hướng và tiêu chí cụ thể về phát triển CCN trong giai đoạn mới.

Đối với định hướng quy hoạch CCN trong Quy hoạch tỉnh, ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp chủ lực như chế biến thực phẩm, công nghiệp chế tạo, công nghệ thông tin, năng lượng tái tạo, công nghiệp sinh thái. Tập trung phát triển các CCN có khả năng kết nối về hạ tầng giao thông nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa, nguyên vật liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh. Quy hoạch CCN đảm bảo tính bền vững về môi trường.