Hạn chế nợ đọng

Ảnh minh họa.

Bộ Luật Hình sự (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp 10, Quốc hội khóa XIII. Theo đó, Điều 216 quy định người nào có nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động mà gian dối hoặc bằng thủ đoạn khác để không đóng hoặc không đóng đầy đủ theo quy định từ 6 tháng trở lên, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, phạm tội thì bị phạt tiền từ 500 triệu đồng đến 1 tỉ đồng hoặc bị phạt tù từ 2 - 7 năm.

Bộ luật Hình sự (sửa đổi) được Quốc hội thông qua gồm 26 chương, 426 điều, trong đó có nhiều quy định về xử lý hình sự đối với hành vi vi phạm trong lĩnh vực BHXH. Theo đó, Điều 214 Luật Hình sự sửa đổi quy định người nào thực hiện một trong các hành vi như chiếm đoạt tiền BHXH, bảo hiểm thất nghiệp từ 10 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng, hoặc gây thiệt hại từ 20 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng sẽ bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Đối với những trường hợp chiếm đoạt có tính tổ chức, chuyên nghiệp và chiếm đoạt từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng hoặc gây thiệt hại từ 200 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng cho BHXH có thể bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 200 triệu đồng, hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.

Trường hợp nặng nhất, theo Điều 214, nếu người nào chiếm đoạt tiền BHXH hoặc gây thiệt hại cho BHXH số tiền trên 500 triệu đồng có thể bị phạt tù từ 5 đến 10 năm. Đồng thời, những người vi phạm có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm.

Bên cạnh đó, Điều 216 Bộ Luật hình sự sửa đổi cũng quy định đối với tội trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động. Cụ thể, người nào có nghĩa vụ đóng các loại bảo hiểm này cho người lao động mà gian dối hoặc bằng thủ đoạn khác để không đóng hoặc không đóng đầy đủ theo quy định từ 6 tháng trở lên, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm trong trường hợp trốn đóng bảo hiểm từ 50 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng; trốn đóng bảo hiểm cho từ 10 đến dưới 50 người lao động.

Nếu phạm tội ở mức nghiêm trọng hơn như phạm 2 lần, trốn đóng từ 300 đến 1 tỉ đồng, trốn đóng cho 50 đến 200 lao động, hoặc đã thu của người lao động nhưng không đóng BHXH có thể bị phạt tiền từ 200 triệu đến 500 triệu đồng, phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Theo báo cáo của cơ quan BHXH Việt Nam tính đến tháng 11 -2015 số thu BHXH, BHYT ước thực hiện 187,6 nghìn tỷ đồng tuy nhiên đến hết tháng 11-2015 toàn ngành cũng đã chi trả BHXH, BHYT với số tiền 182,3 nghìn tỷ đồng, tăng 12,7 % so với cùng kỳ năm 2014. Mặc dù đến thời điểm này ngành BHXH vẫn khẳng định chưa thể xảy ra chuyện vỡ quỹ BHXH song nếu nhìn vào số nợ BHXH ngày càng gia tăng đáng báo động thì có thể thấy việc vỡ quỹ không còn ở tương lai mà đang là sự thật không xa.

Báo cáo của ngành BHXH Việt Nam cho biết, tính đến 31-10-2015 số nợ là hơn 12.278,5 tỷ đồng, trong đó nợ BHXH 8.614 tỷ đồng (nợ dưới 1 tháng là 1.121,8 tỷ đồng; nợ từ 1 tháng đến dưới 6 tháng là 4.481,8 tỷ đồng; nợ BHXH từ 6 tháng trở lên là 3.010,4 tỷ đồng), nợ bảo hiểm thất nghiệp là 528,7 tỷ đồng, nợ BHYT là 3.135,8 tỷ đồng. Với con số trên nợ BHXH so với thời điểm 30-9-2015 tăng hơn 1 nghìn tỷ đồng.

Đứng trước thực trạng trên mặc dù việc xử lý hình sự đối với hành vi trốn đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp đến ngày 1-7-2016 mới chính thức có hiệu lực song theo nhiều chuyên gia cũng như ngành BHXH đều cho rằng, việc bổ sung tội danh trốn đóng, gian lận BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp vào Bộ luật Hình sự sẽ tạo ra hành lang pháp lý đủ mạnh để tăng cường biện pháp, chế tài giúp ngành BHXH thực thi có hiệu quả pháp luật về chính sách BHXH, BHYT, bảo đảm quyền lợi cho người lao động.

Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn còn không ít ý kiến băn khoăn cho rằng, để doanh nghiệp, người dân tuân thủ đúng pháp luật là do người thực thi chính sách chứ không phải do những quy định của luật tạo nên. Khi đề cập tới vấn đề này Luật gia Nguyễn Hồng Tuyến thẳng thắn cho rằng, việc quy định xử lý hình đối với tội trốn, đóng BHXH là rất cần thiết nhất là trong bối cảnh hiện nay dường như người lao động đang trở thành “con tin” trong tay doanh nghiệp, họ phải chạy theo doanh nghiệp vì bị nợ tiền BHXH.Tuy nhiên việc bỏ tù doanh nghiệp có giúp hạn chế được tình trạng nợ BHXH hay không thì vẫn phải chờ.