Hàng trăm hecta lúa bị bỏ hoang vì mặn xâm thực
Sau đợt mưa lũ lịch sử cuối năm 2025, tuyến đê Ngự Hàm Thủy bị vỡ khiến nước mặn tràn sâu vào nội đồng xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk (địa phận tỉnh Phú Yên cũ) gây ra tình trạng đồng ruộng bị khô cằn, nứt nẻ hoặc ngập nước mặn, hàng trăm hecta lúa gieo sạ chết trắng. Trên những cánh đồng từng trù phú nay là một màu xám xịt, nứt nẻ.
Những ngày này, chúng tôi có mặt tại xã Tuy An Đông (tỉnh Đắk Lắk) nơi đây không còn cảnh rộn ràng thu hoạch mùa vụ như những năm trước, mà chỉ thấy những cánh đồng phủ một màu xám bạc. Từng thửa ruộng loang lổ vệt trắng muối, đất nứt chân chim, cỏ dại mọc xen kẽ. Nơi đây từng là “vựa lúa” của địa phương, nay không thể canh tác.
Tại đây, Bà N.T.H, thường trú tại thôn 4, xã Tuy An Đông chia sẻ, gia đình bà có hơn 3 sào ruộng, trước đây duy trì đều đặn mỗi năm thu hoạch hai vụ lúa ổn định. Thế nhưng vụ Đông Xuân vừa qua, toàn bộ diện tích trồng lúa của nhà bà và nhiều người dân nơi đây không thể thu hoạch, “do đê hư hỏng, nước mặn tràn vào, lúa chết dần rồi mất trắng, nhìn mà đau xót, nhưng đành phải bỏ không vì không còn cách nào cứu được” – bà H. chia sẻ.
Theo ghi nhận, sau khi tuyến đê bị vỡ, nước mặn xâm nhập sâu vào hệ thống kênh mương nội đồng, khiến hàng trăm hecta đất canh tác nơi đây bị ảnh hưởng nặng. Không ít hộ dân phải chuyển sang cắt cỏ nuôi gia súc hoặc bỏ mặc ruộng đất vì không còn khả năng cải tạo.
Trao đổi với phóng viên, ông Trần Văn Biên - Chủ tịch UBND xã Tuy An Đông cho biết, toàn xã hiện có gần 140ha đất lúa nhiễm mặn không gieo sạ được hoặc đã gieo sạ nhưng lúa bị chết (gồm Hợp tác xã Nông nghiệp An Ninh Đông và An Ninh Tây). Tuyến đê Ngự Hàm Thủy dài hơn 1,2km, giữ vai trò then chốt trong việc ngăn mặn, bảo vệ vùng sản xuất nông nghiệp. Sau mưa lũ cuối năm 2025, nhiều đoạn đê bị vỡ, hư hỏng nặng, tạo điều kiện cho nước mặn xâm nhập sâu. “Qua rà soát, toàn xã hiện có 137ha lúa bị ảnh hưởng trên tổng diện tích khoảng 780 ha. Đây là thiệt hại rất lớn đối với địa phương” – ông Biên thông tin.
Trước tình hình cấp bách, chính quyền địa phương đã chỉ đạo các hợp tác xã tiếp tục triển khai nhiều biện pháp tạm thời như dẫn nước ngọt rửa mặn, cải tạo đất, đồng thời thống kê thiệt hại, đề xuất chính sách hỗ trợ cho người dân.
Song song đó, dự án sửa chữa tuyến đê Ngự Hàm Thủy đã được khởi công từ đầu tháng 1/2026. Công trình đang được đẩy nhanh tiến độ với mục tiêu hoàn thành trước mùa mưa năm nay.
“Chúng tôi đề nghị chủ đầu tư tăng tốc thi công để kịp thời khôi phục hệ thống ngăn mặn. Khi có nguồn nước ngọt ổn định, địa phương sẽ tổ chức rửa mặn, phục hồi đất, giúp người dân sớm quay lại sản xuất” - ông Biên nói.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, trận lũ lịch sử năm 2025 xảy ra đã gây hư hỏng nghiêm trọng hạ tầng của ngành nông nghiệp, ngày 18/12/2025, UBND tỉnh Đắk Lắk đã ban hành lệnh xây dựng công trình khẩn cấp sửa chữa đập dâng Tam Giang. Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng khu vực phía đông Đắk Lắk làm chủ đầu tư. Công trình nhằm khắc phục hư hỏng do lũ lụt, bảo đảm cấp nước tưới vụ Đông Xuân 2025 - 2026 với kinh phí tạm thời khoảng 10 tỷ đồng.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng như hiện nay, sự cố vỡ đê lần này không chỉ gây ra thiệt hại trước mắt mà còn là lời cảnh báo về tính bền vững của hạ tầng nông nghiệp. Với người nông dân xã Tuy An Đông, điều họ mong mỏi nhất lúc này không chỉ là một vụ mùa, mà là những cánh đồng lúa trù phú sớm được hồi sinh.
