Hàng Việt “mở cửa” thị trường nghìn tỷ USD

Tăng tốc vào thị trường nghìn tỷ USD

Những năm gần đây, Trung Đông và Nam Á dần trở thành thị trường xuất khẩu quan trọng của doanh nghiệp Việt Nam. Từ trái cây tươi, thủy sản, thực phẩm chế biến đến hồ tiêu, quế và các loại gia vị đều ghi nhận mức tăng trưởng tích cực nhờ nhu cầu tiêu dùng ngày càng lớn của khu vực. Ông Đặng Quý Nhân - Tổng Giám đốc Công ty CP Nông sản Nam Mekong (Somekco) cho hay, doanh nghiệp hiện xuất khẩu trái dừa tươi gọt vỏ sang thị trường này với quy mô ngày càng mở rộng. Khi mới thâm nhập UAE, doanh nghiệp chỉ xuất khẩu khoảng 20 container/tháng. Sau ba năm, sản lượng đạt khoảng 60 container/tháng.

Sức hút của thị trường Trung Đông còn được thể hiện qua những lô hàng quy mô lớn được xuất khẩu trong thời gian gần đây. Trước đó, chuyến bay chở hàng do Tập đoàn Lulu thu xếp đã vận chuyển thành công khoảng 98 tấn rau quả tươi từ Việt Nam đến Trung Đông, xuất phát từ sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất. Lô hàng gồm nhiều loại trái cây đặc trưng như: chanh, thanh long, bưởi, mít… Toàn bộ hàng hóa được đưa đến UAE trước khi phân phối tiếp sang các thị trường khác trong khu vực. Đây được xem là tín hiệu tích cực cho thấy nông sản Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế tại một trong những thị trường có sức mua lớn của thế giới.

Trong số các ngành hàng xuất khẩu chủ lực, hồ tiêu và gia vị được đánh giá là lĩnh vực có nhiều dư địa tăng trưởng nhất tại Trung Đông và Nam Á. Theo ông Lê Việt Anh - Tổng Thư ký Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), năm 2025 kim ngạch xuất khẩu hồ tiêu và gia vị của Việt Nam đạt hơn 2,1 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay. Riêng 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch đã vượt 982 triệu USD, tăng 9,5% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, Việt Nam hiện chiếm khoảng 60% lượng hồ tiêu nhập khẩu của thị trường Trung Đông và cung cấp tới 90% nhu cầu quế tại khu vực Nam Á, đặc biệt là Ấn Độ và Bangladesh.

Mang đến góc nhìn thực tiễn về cơ hội xuất khẩu, ông Ngô Quang Hưng - đại diện Thương vụ Việt Nam tại Malaysia chia sẻ, Malaysia vẫn còn nhiều dư địa nhập khẩu hàng Việt. Dù tự chủ 115% sản lượng thịt gia cầm, nước này mới đáp ứng khoảng 60% nhu cầu rau củ. Các mặt hàng như gạo, ớt tươi, rau lá xanh, dừa và cá tra chế biến đều có cơ hội lớn để mở rộng thị phần.

Không chỉ hấp dẫn bởi nhu cầu nhập khẩu lớn, Trung Đông và Nam Á còn là khu vực có tốc độ tăng trưởng tiêu dùng thực phẩm thuộc nhóm cao nhất thế giới. Khu vực này hiện là trung tâm của thị trường Halal toàn cầu, với quy mô tiêu dùng đã vượt 2.700 tỷ USD trong năm 2024 và tiếp tục tăng trưởng từ 8 - 9% mỗi năm. Mặc dù sở hữu nhiều lợi thế về nông sản và thực phẩm, kim ngạch xuất khẩu nông, thủy sản có chứng nhận Halal của Việt Nam sang Trung Đông mới đạt khoảng 700 triệu USD. Con số này vẫn còn khá khiêm tốn so với tiềm năng rất lớn của thị trường.

“Tấm vé thông hành” chinh phục thị trường

Song song với cơ hội, các doanh nghiệp cũng phải đối mặt với những yêu cầu ngày càng khắt khe. Trong đó, chứng nhận Halal được xem là điều kiện tiên quyết để hàng hóa Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào khu vực Trung Đông và Nam Á. Để tận dụng cơ hội thị trường, doanh nghiệp cần đầu tư bài bản vào chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và đặc biệt là các yêu cầu về Halal.

Theo các chuyên gia, đối với UAE, chứng nhận Halal không chỉ là lợi thế cạnh tranh mà còn là điều kiện bắt buộc để sản phẩm được phép lưu thông trên thị trường. Những sản phẩm không có chứng nhận Halal hợp lệ được cơ quan có thẩm quyền của UAE công nhận sẽ không được thông quan tại các cảng của nước này. Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hệ sinh thái Halal quốc gia thông qua Đề án phát triển ngành Halal đến năm 2030, thành lập Trung tâm Chứng nhận Halal quốc gia và xây dựng hệ thống tiêu chuẩn quốc gia về Halal.

Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) khẳng định, Trung Đông và Nam Á từ lâu đã được đánh giá là những thị trường giàu tiềm năng đối với hàng hóa Việt Nam. Đặc biệt, việc Việt Nam đang triển khai nhiều hiệp định thương mại tự do như Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Israel, Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE và các cuộc đàm phán FTA với GCC sẽ tạo thêm động lực cho hoạt động xuất khẩu. “Đây không chỉ là cánh cửa vào một quốc gia mà còn mở ra cơ hội tiếp cận khu vực Trung Đông rộng lớn với hơn 400 triệu dân và tổng GDP vượt 4.000 tỷ USD” - ông Hải nhấn mạnh.

Ở góc độ thị trường, ông Trương Xuân Trung - Phụ trách Thương vụ Việt Nam tại UAE cho rằng, nhiều năm qua UAE luôn đóng vai trò là trung tâm trung chuyển của toàn khu vực. Tuy nhiên, nếu chỉ xuất khẩu theo từng lô hàng nhỏ hoặc các hợp đồng ngắn hạn, doanh nghiệp rất khó xây dựng chỗ đứng bền vững. Do đó, doanh nghiệp cần đầu tư phát triển quan hệ với các nhà nhập khẩu, nhà phân phối lớn hoặc từng bước xây dựng mạng lưới hiện diện tại UAE. Đây sẽ là nền tảng để mở rộng sang các thị trường lân cận trong khu vực Trung Đông, châu Phi và Trung Á.