Hạnh phúc

1. Con người ta, sau khi đã ổn định về “cơm, áo, gạo, tiền” là cái vấn đề sinh mạng hàng ngày cần phải có để tồn tại, ai ai cũng hăm hở, hoặc dấu diếm, hoặc công khai đi tìm “Hạnh phúc”.

Cũng rất may Hạnh phúc là cái có thật, cũng là cái không có thật, là cái vô hình (như sự dạt dào sung sướng, lúc cười nói hỉ hả, khi sung sướng âm ỉ ...) cũng lại là cái có thật, sờ nắn được (như vàng, bạc, kim cương, đô la ...), cho nên Hạnh phúc là sự mời gọi, là sân chơi rất hấp dẫn cho con người trong mọi thời đại, mọi lứa tuổi, mọi tầng lớp dân cư. Từ cổ chí kim, từ Đông sang Tây, biết bao Văn sĩ, Thi sĩ, Triết gia đã cố gắng định nghĩa Hạnh phúc nhưng cho đến nay vẫn chưa có định nghĩa nào thỏa đáng. Xin dẫn một vài ví dụ:

Theo Triết gia vĩ đại người Đức, ông Friedrich Nietzsche (1844 - 1900) thì; “Hạnh phúc là một người đàn bà” (Le bonheur est une femme). Đây là một định nghĩa rất cụ thể, rất dễ hiểu. Cao siêu hơn một chút, cũng theo một tác giả châu Âu thì: “Hạnh phúc chỉ là một tiếng vang, một tiếng vọng. Bạn gọi thì nó vang vọng lại trả lời, chứ chẳng bao giờ gặp được nó” (Le bonheur est comme l'écho, il vous répond mais il ne vient pas). Nếu Hạnh phúc chỉ là một tiếng vang vọng thì thật thất vọng quá. Chờ mãi nó có đến đâu, đợi mãi không nhìn thấy nó, thật càng ngóng đợi càng thất vọng. Cứ theo cái đà khó hiểu dần của định nghĩa về Hạnh phúc thì thấy từ chỗ cụ thể (người đàn bà) đến mơ hồ xa xôi (tiếng vang vọng) đến một định nghĩa khác bao la hơn, bao quát hơn nhưng cũng thật đáng giật mình hơn, đó là định nghĩa về Hạnh phúc, về cái Phúc của Lão Tử (Thế kỷ thứ 6 trước công nguyên).

Định nghĩa này của lão Tử được coi như đại diện cho Triết học Phương Đông, một nền triết lý sâu thẳm và bao trùm, luôn luôn đúng về lâu dài, luôn luôn chính xác về trước mắt. Định nghĩa này được sách vở nói một cách tóm tắt là: “Trong Phúc có họa, trong họa có Phúc”. Câu nói đầy đủ của Lão Tử được dịch sang tiếng Pháp và được đăng tải trong cuốn Từ điển danh ngôn (Dictionnaire des Proverbes) của nhà ngôn ngữ Pháp nổi tiếng M. Maloux biên soạn và được nhà xuất bản Larousse in năm 2001: “Hạnh phúc có mầm mống của bất hạnh và bất hạnh ẩn dấu trong nó một hạnh phúc tiềm tàng” (Le bonheur naît du malheur, le malheur est caché au sein du bonheur).

2. Hậu quả của hưởng lạc ngoài đạo lý:

Câu chuyện 1:

Cách đây mấy năm báo chí cũng như dư luận xã hội đã ồn ào vì một tin dữ sau đây:

Đại gia Y lắm của nhiều tiền, tuy đã có cháu ngoại rồi vẫn muốn kiếm tìm một hạnh phúc trẻ đẹp, đang là sinh viên. Việc thưởng thức người đẹp chưa được bao lâu thì một hôm đại gia nhận được tin nhắn cần gặp của người đẹp tại một khu phố vắng vẻ. Đêm hôm đó đã diễn ra những gì không ai biết, chỉ biết công an phát hiện ra đại gia Y đã bị cắt cổ ngay trên chính chiếc xe đắt tiền nhiều tỷ đồng của ông ta. Mấy hôm sau hung thủ đã bị công an bắt giữ.

Câu chuyện 2:

Anh X là con một cán bộ cao cấp. Anh được gia đình gửi đi học tự túc tại Mỹ sau khi thi Đại học trong nước có kết quả 3 bài thi cộng lại chỉ được 5 điểm. Anh tự nghĩ: “Ta phải tận dụng tiền của cha mẹ để tìm kiếm hạnh phúc tại thế giới tự do này”. Sau một năm phá của, anh X đã bị bọn xã hội đen đánh gãy chân, phải quay về nước, ăn bám cha mẹ suốt đời. Đón con ở sân bay, người mẹ anh X đau xót nói với chồng sau khi nhìn thấy bao người đi lao động nước ngoài trở về đoàn tụ với gia đình:
- Ông ơi, thế này thì gia đình mình tuy có chức, có quyền, có tiền, mà cũng không có được chút hạnh phúc đơn sơ như những người dân bình thường kia ông nhỉ, tôi đau lòng quá.

Câu chuyện 3:

Anh A là một cán bộ cấp vụ. Thấy mọi người chê mình là dốt, anh nghĩ: “Nếu ta có bằng Tiến sĩ thì sao, có ai dám bảo ta dốt nữa không”. Và, thế là anh bỏ ra nhiều tiền theo một đường dây bất hợp pháp, anh đã có trong tay bằng Tiến sĩ. Hí hửng chưa được bao lâu thì đường dây bằng giả bị công an triệt phá, anh A bị đuổi việc vì gian dối và đánh lừa tổ chức. Cầm chiếc bằng giả trên tay, anh A cay đắng nghĩ thầm: “À thì ra bằng giả cũng có tác dụng thật, mà còn có tác dụng ghê gớm, vì nó có sức mạnh phá hủy cả một cuộc đời”.

3. Hạnh phúc chân chính chỉ có thể dựa vào đạo đức và pháp luật, bằng nỗ lực của chính bản thân mình:

Nhà Triết học thiên tài người Anh, ông Edward George Early Lytton (1803 – 1873) đã nói rất rõ cái phạm vi của Hạnh phúc và ông hướng dẫn con người rất dễ hiểu: “Dù chúng ta có lang thang tới đâu chăng nữa, Hạnh phúc cũng chỉ được tìm thấy trong phạm vi hẹp và ở giữa những điều trong tầm với của chúng ta” (What ever our wandering, our happiness will always be found within a närrow compass and in the middle of the objects immediately within our reach).

Những ngày lễ, ngày Tết hay thứ bảy, chủ nhật chúng ta ra đường phố rộn ràng tấp nập, có thể dễ nhận ra những con người hạnh phúc ngập tràn, những tốp người hạnh phúc ngập tràn.

Hai vợ chồng anh chị công nhân dắt hai đứa con ăn mặc đẹp, hớn hở chờ mua vé vào xem xiếc. Thỉnh thoảng họ lại bồn chồn nhìn lên phía trước, nhìn lại phía sau, lo lắng liệu buổi này có hết vé không. Ôi, thật đáng yêu làm sao, người chồng nhìn hai đứa trẻ và người vợ hiền dịu được xem buổi diễn xiếc Quốc tế đặc biệt này anh thấy thật bõ công cả nhà đi vui xuân ở Thủ đô sau bao ngày lao động và học tập vất vả.

Hai vợ chồng già, ông đội mũ phớt, đeo kính lão, khoác tay bà mái tóc đã bạc phơ búi tóc kiểu cổ, mặc chiếc áo dài gấm rõ quý phái. Hai ông bà khoác tay nhau vào thưởng thức buổi ca nhạc mừng xuân ở Nhà hát lớn thành phố. Trên khuôn mặt hai ông bà tuy đọng những dấu vết gian khổ của thời gian nhưng trong giây phút đã rạng rỡ, bừng sáng, nói cười vui vẻ.

Chao ôi, cái hạnh phúc rất đơn sơ, rất giản dị như thế không phải mấy ai dễ đạt được, dễ đã âm thầm phấn đấu để tìm kiếm được một tương lai bền chặt. Đúng như văn sĩ Pháp – George Sand (1804 – 1876) đã khắc họa: “Chỉ có một thứ được gọi là Hạnh phúc ở đời, đó là biết yêu thương người khác và được người khác yêu thương mình” (There is only one happiness in this life, to love and be love).

Viết về Hạnh phúc và đi tìm Hạnh phúc thì có lẽ là không bao giờ đủ, không bao giờ có thể diễn đạt hết các ý tứ sâu xa, không bao giờ có thể minh họa hết bằng những gương người tốt, việc tốt mà ta thường gặp ở những người đang sống quanh ta. Nên kết thúc bằng đánh giá sau đây về Hạnh phúc của các Học giả nổi tiếng:

- Robert Green Ingersoll (1833 – 1899) đã đánh giá: “Hạnh phúc đơn thuần chỉ là một điều ao ước. Thời gian để tìm kiếm hạnh phúc là bây giờ. Địa điểm để tìm kiếm hạnh phúc là ở đây. Con đường để đi đến hạnh phúc thì nhiều vô kể” (Happiness is the only good. The time to be happy is now. The place to be happy is here. The way to be happy is to make others so).

- Nhà thơ vĩ đại người Đức – Friedrich Schille (1788 – 1805) đã nhận định: “Hạnh phúc thay cho những ai học được cách chịu đựng khi không thể thay đổi được tình thế” (Happy be who learns to bear what he cannot change).