Hãy dùng kháng sinh có trách nhiệm

Cần thêm những biện pháp thiết thực để tránh lạm dụng kháng sinh.

1. Sự kiện lần đầu tiên diễn ra tại Việt Nam do Bộ Y tế và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam phối hợp thực hiện. Trong tuần lễ này, sẽ diễn ra nhiều sự kiện tuyên truyền nâng cao nhận thức xã hội về phòng chống kháng thuốc. Tổ chức nhiều hội thảo, mít tinh, diễu hành tại các cấp, các địa phương hướng về chủ đề phòng chống kháng thuốc. Phát động cam kết sử dụng kháng sinh có trách nhiệm tại 1 triệu chữ ký, trong đó, 90% cam kết được thực hiện tại trang fanpage: “Tuần lễ kháng thuốc kháng sinh 2015 - AMR Week 2015 Vietnam” và 10% chữ ký trực tiếp của các cán bộ, nhân viên y tế và người dân.

Tại cuộc họp báo diễn ra ngày 16-11, Bộ Y tế một lần nữa cảnh báo: Kháng thuốc đang là vấn đề toàn cầu, đặc biệt nổi trội ở các nước đang phát triển. Thế giới mỗi năm có hàng trăm nghìn người chết do kháng thuốc và phải chi phí hàng trăm tỷ đô la Mỹ cho kháng thuốc. “Kháng thuốc kháng sinh đang là mối đe doạ nghiêm trọng, thách thức đối với điều trị trong tương lai”, TS Socorro Escalante - Trưởng nhóm phát triển hệ thống y tế (WHO) nhấn mạnh.

Nguyên nhân của thực trạng này, theo Bộ Y tế, do chúng ta sử dụng thuốc kháng sinh không hợp lý, lạm dụng kháng sinh hoặc điều trị kháng sinh khi không mắc bệnh lý nhiễm khuẩn. Kháng thuốc chỉ hiệu quả đối với vi khuẩn chứ không phải đối với loại virus lây nhiễm như trong các triệu trứng cảm, cúm. “Tôi chưa thấy ở đâu mua thuốc kháng sinh dễ dàng như ở Việt Nam”, PGS.TS Lương Ngọc Khuê - Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho hay. Thực trạng này dẫn đến ngày càng han hiếm, thiếu hụt các thuốc kháng khuẩn mới, đặc biệt là kháng sinh để điều trị cho người bệnh nhiệm vi sinh vật đa kháng. Chi phí xã hội và tài chính trong điều trị các bệnh nhiễm khuẩn kháng thuốc vì thế đang đặt gánh nặng đáng kể lên mỗi các nhân, gia đình và xã hội do thời gian điều trị kéo dài, tiên lượng xấu, nguy cơ tử vong cao.

“Không hành động hôm nay, ngày mai không thuốc chữa”. Đó là khẩu hiệu mà WHO đưa ra hôm nay đối với tất cả các nước, trong đó có Việt Nam. WHO khuyến cáo: Chỉ dùng kháng sinh khi chúng thực sự cần thiết và không dùng chung kháng sinh với người khác do mỗi người có thể có mức độ nhiễm khuẩn khác nhau, thể trạng cơ thể khác nhau. Hãy trả thuốc kháng sinh còn lại cho nhà thuốc hoặc bác sĩ để tiêu huỷ mà không dùng chúng cho lần sử dụng sau. “Nếu được kê đơn dùng thuốc kháng sinh, điều quan trọng là bạn phải tuân thủ lời khuyên của bác sĩ”, TS Socorro Escalante nhấn mạnh.

Cũng theo bà Socorro Escalante, hãy bắt đầu từ những hành động rất đơn giản là che miệng khi ho, rửa tay xà phòng trước khi ăn hay sau khi lau mũi... Trả lời câu hỏi của phóng viên Báo Đại Đoàn Kết về tại sao cho đến nay vẫn còn tồn tại tình trạng mua bán thuốc kháng sinh thoải mái như vậy, TS Cao Hưng Thái - Cục phó Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho rằng, một phần do ý thức người dân, phần do chưa có sự nỗ lực, trách nhiệm cao của các cơ quan chức năng trong việc quản lý thị trường thuốc. Ông cho hay, trong tuần lễ này, Bộ Y tế giao cho Thanh tra Bộ Y tế tăng cường kiểm tra kiẻm soát công tác mua bán thuốc kháng sinh. Ông cho hay, trong những năm tới, sẽ có một tuần lễ chuyên về chủ đề mua bán thuốc kháng sinh để tăng cường kiểm soát việc mua bán này. Liên quan đến hiệu quả công tác truyền thông dùng thuốc kháng sinh, TS Nguyễn Đình Anh - Vụ trưởng Vụ Truyền thông (Bộ Y tế) chia sẻ: Mặc dù đã có nhiều nỗ lực nhưng phải thừa nhận kết quả này chưa cao và còn nhiều vấn đề phải giải quyết. Phải có sự chung tay của toàn xã hội. Từ góc độ của ngành y tế, PGS.TS Lương Ngọc Khuê chia sẻ, để góp phần giảm thiểu tình trạng kháng thuốc, kiểm soát nhiễm khuẩn đang được đưa vào là một trong những tiêu chuẩn để đáng giá chất lượng BV.

2. Dùng thuốc kháng sinh quá mức ngoài ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, còn ảnh hưởng nghiêm trọng tới ngành chăn nuôi, nông nghiệp và sản xuất thực phẩm, khi kháng sinh đã làm gia tăng mối nguy cơ kháng thuốc kháng vi sinh vật, đe dọa sự an toàn và bền vững của chuỗi thức ăn. Dư lượng kháng sinh trong đất, nước và môi trường tiếp tục góp phần tạo nên mối nguy cơ về kháng thuốc kháng vi sinh vật do các quy định chưa nghiêm về tiêu hủy chất thải công nghiệp và chất thải con người.

TS Lokky Wai - Trưởng đại diện của WHO tại Việt Nam cho biết, tình trạng kháng thuốc kháng vi sinh vật là một vấn đề đa chiều không chỉ ảnh hưởng tới sức khỏe công cộng mà còn ảnh hưởng tới nền kinh tế và sự phát triển bền vững của quốc gia. Chính vì vậy, trong tuần lễ này, WHO nhấn mạnh sự cần thiết đối với mọi người về sử dụng thuốc kháng sinh và kháng vi sinh vật có trách nhiệm là một hành động chủ chốt để giảm hiểm họa khôn lường.

“Tình trạng sử dụng không hợp lý thuốc kháng vi sinh vật đe dọa đến năng lực của hệ thống y tế trong việc phòng ngừa, kiểm soát và điều trị các bệnh nhiễm khuẩn thông thường, gây ra tỷ lệ tử vong cao hơn, kéo dài thời gian điều trị và làm tăng chi phí cho người bệnh, tình trạng kháng thuốc kháng vi sinh vật có tính đa chiều và gây nguy hiểm cho sự sống còn của con người và nền kinh tế”, TS Lokky Wai nhấn mạnh.
Việc sử dụng và lạm dụng thuốc kháng vi sinh vật làm gia tăng sự xuất hiện của vi khuẩn kháng thuốc. Thực hành kiểm soát nhiễm khuẩn kém, điều kiện vệ sinh thiếu thốn và việc xử lý thức ăn không hợp lý khiến cho tình trạng kháng thuốc kháng vi sinh vật tiếp tục lan rộng.