Hãy làm người

Vụ việc rất đỗi đau lòng không có gì phức tạp. Vũ Văn Đản (39 tuổi, ở thôn Phú Vinh, xã Ia Băng, huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai) cùng vợ đi đòi nợ về lấy tiền chữa bệnh cho con không được. Vợ chồng cãi nhau, vậy là y cầm dao đuổi chém vợ. Vợ con nhanh chân chạy thoát. Trong cơn tức giận khi ra khỏi nhà tìm vợ, y đã gặp ai chém nấy. Vợ người em (33 tuổi) và cháu bé (8 tuổi); hai người hàng xóm khác - một người đàn ông 57 tuổi, một phụ nữ 41 tuổi - lâm tử nạn. Em ruột y và hai người dân cùng làng khác can ngăn thì bị thương nặng.

Vụ án gây kinh hoàng trong dư luận xã hội về tính chất, mức độ dã man của tội phạm. Không như những vụ thảm án mới xảy ra như ở Bình Dương, Nghệ An, hay Yên Bái vừa qua xuất phát từ mâu thuẫn. Lần này nỗi đau đến với những người vô tội, hàng xóm, người thân khi họ không hề có mâu thuẫn, nợ nần với kẻ thủ ác. Từ vụ việc nỗi lo lại đến với bất cứ ai, khi tai họa, sự hiểm nguy có thể xảy ra bất cứ lúc nào, ở đâu. Vụ án đã làm ảnh hưởng rất lớn đến sự bình yên của mỗi vùng quê, mỗi gia đình, mỗi con người.

Trên thế giới cũng từng đã xảy ra những vụ thảm án, mà nạn nhân là người vô tội như trường hợp kẻ thủ ác đến xả súng vào lớp học của sinh viên đang học, xả súng trên đường phố... tuy nhiên cũng rất hiếm, và kẻ phạm tội thường liên quan đến vấn đề thần kinh. Trường hợp Vũ Văn Đản, cơ quan chức năng cũng đưa y đi giám định tâm thần, nhưng trước đó y không phải là kẻ mắc bệnh tâm thần. Sau khi gây tội ác, y đã trốn lên rẫy cà phê, trốn tội.

Ngay sau khi vụ việc xảy ra, Công an tỉnh Gia Lai cùng lực lượng chức năng và chính quyền địa phương đã lập tức truy lùng và bắt được kẻ phạm tội. Rồi đây y sẽ bị pháp luật trừng trị. Với tội ác y gây ra, chắc chắn y sẽ phải chịu những hình phạt nghiêm khắc nhất. Và dù y có phải chịu những hình phạt nào, cũng không thể xứng được với hành vi y gây ra, với nỗi đau y đã gây ra cho gia đình, cho những người hàng xóm tắt lửa tối đèn có nhau, với xã hội, dân tộc với truyền thống thương yêu, đoàn kết xưa nay.

Thời gian qua đã liên tục xảy ra các vụ thảm án, những vụ án mà tính chất tội phạm ngày càng nghiêm trọng. Người ta không thể ngờ từ những nguyên nhân không đáng có mà những kẻ thủ ác lại có thể thực hiện những hành vi tội ác tột cùng: Giết hại người già, em bé, giết hại cả gia đình, thậm chí đến mức giết hại cả những người hàng xóm, người vô tội trên đường không có mâu thuẫn, quan hệ...Chúng đã không còn chút tính người, tình người. Nhiều người đã đặt câu hỏi: Vì sao lại như vậy? Làm sao để ngăn chặn tội ác?

Với bất cứ kẻ ác nào, khi ngồi trong nhà giam, khi bình tâm lại, dù với mức độ nào đều chung cảm giác ăn năn, hối lỗi. Lẽ nào chỉ khi ấy, tính người mới trở về với con người họ? Trước khi gây tội ác, lẽ nào họ ít tính người? Thời đại văn minh, hiện đại, nhất là với công tác tuyên truyền pháp luật như hiện nay, thông tin như hiện nay, không thể cho rằng, do con người quá thiếu hiểu biết pháp luật, thiếu sự giáo dục. Dù ít hiểu biết pháp luật, nhưng ít nhất ai cũng biết đánh người, giết người là tội ác, “lấy mạng người sẽ phải đền mạng”.

Chưa nói đến việc hiểu luật nhân quả ở đời như Phật giáo truyền dạy. Dù gây tội ác với đối tượng nào, nhưng người còn chút tính người cũng không gây tội với người già, trẻ thơ. Và dù ít hiểu biết pháp luật, nhưng kẻ thủ ác nào có thể cũng biết rằng, tội ác nào rồi cũng sẽ bị trừng trị. Kẻ gây tội ác, dù trốn tránh đến đâu rồi cũng bị bắt. Đặc biệt, với sức mạnh của thế trận lòng dân, lực lượng bảo vệ pháp luật mạnh, tài giỏi như lực lượng công an nhân dân, quân đội ta ngày nay. Nguyên nhân nào lại xảy ra, tình trạng phạm tội như thời gian qua?

Văn hóa bạo lực, những áp lực cuộc sống? Xã hội càng hiện đại càng nhiều áp lực. Nhu cầu con người càng cao cũng càng nhiều áp lực. Cũng không ít người bị áp lực từ cuộc sống nghèo khó, sự mặc cảm, ganh tị, thậm chí có cả những áp lực từ sự o ép của các thế lực, từ xã hội đen cho đến hành vi những nhiễu của cán bộ công quyền. Bao truyền thống tốt đẹp, thương yêu đoàn kết xưa nay nhiều nơi, nhiều gia đình bị bào mòn, mất đi. Giải quyết mâu thuẫn, xích mích, người ta không nghĩ đến “bài thuốc” tình cảm, mà đã nghĩ ngay đến việc xử lý bằng tiền, bằng bạo lực,...

Đã sinh ra là con người, thì điều quan trọng với bất cứ con người nào dù ở bất cứ địa vị, hoàn cảnh nào là phải biết sống làm người. Gia đình, xã hội, mọi nền giáo dục từ khi con người sinh ra đến khi trưởng thành đều phải giáo dục cách làm người. Những lỗ hổng trong giáo dục, trong quản lý xã hội, trong pháp luật.v..v... trong mỗi con người cho đến xã hội đều sẽ phát sinh hậu quả. Mỗi sự việc xảy ra, nhất là khi nhiều tội ác liên tục xảy ra cho thấy có nhiều lỗ hổng cần sớm phải nghiên cứu, dày công tìm biện pháp giải quyết.